© Λεωνίδας Τούμπανος
Όσο πλησιάζεις, η διαδρομή σε βάζει στο κλίμα. Για όποιον δεν έχει ξαναβρεθεί σ΄αυτά τα μέρη, τόσο κοντά σε απόσταση και τόσο μακριά σε εικόνα από την πόλη, η περιοχή του Βοτανικού είναι μια αναπάντεχη ανακάλυψη. Αλλού ερημιές και άχτιστες αλάνες παράλληλα με μια ανοργάνωτη βλάστηση, αλλού μάντρες, παράγκες Ρομά, αλλού μια εικόνα βιομηχανικής παρακμής: στενοί δρόμοι χωρίς πεζοδρόμια, παλιές αποθήκες, ένα σερί από μεταφορικές εταιρείες κι εγκαταλελειμμένα κτίρια.
Στο ενδιάμεσο, μια συγκλονιστική θέα της Ακρόπολης από προνομιακή οπτική γωνία σου κλείνει το μάτι, θυμίζοντας πόσο κοντά βρίσκεσαι στα όσια και τα ιερά του ιστορικού παρελθόντος της πόλης.
Σ΄αυτόν τον δυστοπικό περίγυρο, που βέβαια έχει το κοινωνικό του ενδιαφέρον, την πρόκληση και το χάζι του, στο ίδιο ταπεινό σπιτάκι της οδού Σαλαμινίας κοντά στο ρέμα του Προφήτη Δανιήλ, ο Λελούδας είναι εγκατεστημένος από το 1928. Δε θα συναντήσεις αλλού στην πόλη παλιό ταβερνείο στο αρχικό του περιβάλλον, που δεν έχει υποστεί βασικές αλλαγές.
Ο Λελούδας άνοιξε ως μπακάλικο το 1928 από τον παππού του σημερινού ιδιοκτήτη και συνονόματο Δημήτρη Λελούδα, με καταγωγή από την Κύθνο, που είχε κι ένα καμίνι στην περιοχή. Στο μπακάλικο σύχναζαν εργάτες από τα γειτονικά τότε βυρσοδεψεία και κεραμοποιεία, να τσιμπήσουν κάτι, μ΄ ένα ποτήρι κρασί. "Μαγείρευε η γιαγιά μου, μύριζαν οι εργάτες το φαγητό, της έλεγαν κάνε μας για το βράδυ τρεις φασολάδες με μια ρέγγα…”.
Οι γονείς του Δημήτρη έβαλαν στην άκρη το μπακάλικο και έκαναν το μαγαζί καπηλειό. Είχαν κάποια μαγειρευτά, τηγάνιζαν και ψάρια από τον ψαρά που πέρναγε στη γειτονιά, και βέβαια, γέμιζαν κρασί τα βαρέλια. Από τότε χρονολογείται και ο διάσημος μέχρι σήμερα μπακαλιάρος-σκορδαλιά του Λελούδα. Ο Δημήτρης κράτησε ό,τι βρήκε και διατηρεί σθεναρά την παράδοση του κρασιού, έχοντας κι ο ίδιος σπουδές οινολόγου: "Το κρασί έρχεται εδώ από το οινοποιείο απαραίτητα ως μουστόκρασο, το διαχειριζόμαστε με την επίβλεψη οινολόγου και τα βαρέλια λειτουργούν ως συλλέκτες. Η δουλειά του οινοποιείου όχι μόνο δε χάνεται, αλλά αναδεικνύεται”. Αν τα καταφέρετε, επισκεφτείτε τα πίσω δωμάτια, εκεί που "κρύβονται” τα μεγάλα ξύλινα βαρέλια με το κρασί.
Το χαμηλό, βαμμένο γαλάζιο ταβερνάκι, δεν έχει εξωτερικά τίποτα γραφικό, πέρα από τη ζωγραφιστή πινακίδα "Κρασί Λελούδα από το 1928”. Μέσα, πάλι, θ΄αντικρύσεις ένα αυθεντικό δείγμα παλιάς ταβέρνας με το μωσαϊκό της, τα βαρέλια στους τοίχους, απλά ξύλινα τραπέζια, τις κλασικές καρέκλες με την ψάθα, παλιές φωτογραφίες, ένα τζουκ μποξ σε μια γωνία.
Αναπόσπαστο στοιχείο του μαγαζιού, η καλτ φιγούρα του οργανοπαίχτη, σταθερά στο τραπεζάκι πλάι στην πόρτα: βιρτουόζικο μπουζούκι και ωραία φωνή σ΄ ένα εκλεκτό ρεπερτόριο παλιών λαϊκών, κάνει κέφι και δίνει πάσα για τραγούδι στις παρέες.
Η μαγειρική φιλοσοφία του μαγαζιού είναι μπακαλιάρος-κεφτέδες-σαλάτα εποχής-ένα λαδερό (φασολάδα, ρεβίθια, γίγαντες, πατάτες γιαχνί) κι ένα κρεατικό: εδώ παίζουν κοτόπουλο με πατάτες στον φούρνο, βραστό, κατσικάκι κοκκινιστό με μακαρόνια. Στο τραπέζι, ό,τι ήρθε ήταν νόστιμο και με καλό υλικό. Ο διάσημος μπακαλιάρος-σκορδαλιά του Λελούδα δικαίωσε τη φήμη του: τρυφερό φιλέτο βακαλάου με τραγανό τηγάνισμα και μια σκορδαλιά δυνατή παλιομοδίτικη, με την παραδοσιακή γεύση. Τα κεφτεδάκια ήταν όσο πρέπει αφράτα, με κιμά που ξεχώριζε σε ποιότητα και οι πατάτες σπιτικές. Το κοκκινιστό κατσικάκι με χοντρό μακαρόνι και μυζήθρα έλιωνε στο στόμα. Πήραμε και τον "μουσακά του φτωχού”, χαρακτηριστική cucina povera προσφυγικής προέλευσης, που έφταχναν, λέει, με τον κιμά που είχε περισσέψει από τον μουσακά: κοκκινιστός κιμάς με όλα τα μπαχάρια του μουσακά, σερβιρισμένος επάνω σε τηγανητές πατάτες, πασπαλισμένος με τυρί.
Ήταν Σάββατο μεσημέρι και το μαγαζί γρήγορα γέμισε με οικογενειακές και φιλικές παρέες, αλλά και ζευγάρια. Όταν κόπασε για λίγο η δουλειά, ο Δημήτρης κάθησε στο τραπέζι μας -του άρεσε να μιλάει για το μαγαζί: "Ερχονται πελάτες απ΄ όλη την Αθήνα, και μάλιστα έχουμε πολλές οικογένειες με ιστορία από παππού σε εγγονό”. Ανοίγει νωρίς, στις 12.00 και τις καθημερινές θα συναντήσεις εκεί άλλο κόσμο, εργατικό, της γειτονιάς. Κλείνει επίσης νωρίς, στις 6.00 το απόγευμα. Ο Λελούδας είναι μέρος της γειτονιάς του και, όπως αυτή, έχει ζωή μόνο την ημέρα.
"Για μένα, το ότι λειτουργεί το μαγαζί σ’ αυτή τη δύσκολη και απόμερη περιοχή και πηγαίνει όπως πηγαίνει, είναι ένα θαύμα”. Ο Λελούδας είναι ό,τι πιο κοντινό στην έννοια του καλτ υπάρχει σήμερα στον χώρο της αθηναϊκής ταβέρνας. Είναι γνήσιος, ανεπιτήδευτος και, φυσικά, όχι για όλους. Ευτυχώς, γερά θεμέλια τον κρατούν μακριά από εφήμερα trends και κοντά σε όσους μπορούν να τον απολαύσουν και να εκτιμήσουν την αξία του.
Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.
Διαβάστε Επίσης
