Στο εμπορικά αδιάφορο κέντρο του Μαρουσιού, θα πας για τρία μαγαζιά: τον φούρνο "Αμαρούσιο" με το μεστό, υπόξινο προζυμένιο ψωμί στον ξυλόφουρνο, το εξαιρετικό ιχθυοπωλείο "Λήμνος” του Ιωάννη Κουτσού και το παλιάς κοπής μπακάλικο του Αράμ, ένα αυθεντικό ελληνικό "ντέλι". Άντε και για ένα ούζο στο καφενείο-ουζερί της πλατείας Κασταλίας -αν βρεις τραπέζι.
Το μπακάλικο του Αράμ Μπατανιάν, στον πεζόδρομο της Ερμού, αποτελεί μουσειακό είδος. Είναι η ανάμνηση του μπακάλικου μιας εποχής χωρίς απρόσωπες υπεραγορές. Εκεί, όπου οι γιαγιάδες μας μπορούσαν να ψωνίσουν από χύμα φασόλια Ορεστιάδας και σαρδέλες Καλλονής μέχρι αβγοτάραχο Μεσολογγίου και γαλλικό ροκφόρ, και ο μπακάλης τις αποκαλούσε με τ΄ όνομα τους. Σαν εικόνα πάλι, συνδυάζει και τη γραφικότητα ενός λαϊκού μαγαζιού της κεντρικής αγοράς. Δεν γνωρίζω να έχει απομείνει κάτι παρόμοιο σε μορφή και περιεχόμενο στην πόλη -σίγουρα όχι στα βόρεια προάστια.
Στις 8 το πρωί στήνονται στον πεζόδρομο οι πάγκοι με τα καρό τραπεζομάντηλα: όσπρια, βότανα, μπαχάρια, παραδοσιακά ζυμαρικά, σαλιγκάρια, ό,τι αντέχει έξω. Από πάνω κρέμονται διακοσμητικά ομοιώματα των εμβληματικών προϊόντων του μαγαζιού: παστουρμάδες, σουτζούκια, λουκάνικα. Κάθε Σάββατο, στήνουν εκεί έξω μια ψησταριά και κερνάνε λουκάνικα με τσιπουράκι. Μέσα, ο στενόμακρος χώρος αναδίδει παλιές μυρωδιές και χωράει πιο πολλά απ΄ όσα μπορείς να περιμένεις. Στις βιτρίνες των ψυγείων παρελαύνει μια ζηλευτή σειρά τυριών και αλλαντικών. Στα παραδοσιακά δοχεία τους οι ελιές, τα τουρσιά, τα παστά και καπνιστά ψάρια, σ΄ ένα καφάσι οι ρέγγες, τα χύμα όσπρια στα τσουβάλια τους -όλα όπως στα παλιά μπακάλικα. Η εξυπηρέτηση, υποδειγματική.
Ο Αράμ Μπατανιάν φοράει την άσπρη ποδιά του και πιάνει θέση πίσω από τον πάγκο. Ανοίγει και κλείνει ο ίδιος το μαγαζί καθημερινά. Τον αποζητούν οι μόνιμοι πελάτες του, αλλά κι εκείνος δεν φαντάζεται τη ζωή του χωρίς τη δουλειά που κάνει εδώ και σαράντα τόσα χρόνια. Στην ουσία, η παρουσία του είναι το μισό μαγαζί: η εμπιστοσύνη, η κουβέντα, το χαμόγελο, πότε-πότε ένα κέρασμα. Είναι το μπακάλικο της γειτονιάς, που δεν το βρίσκεις πια.
Η ιστορία
Η πορεία της οικογένειας Μπατανιάν είναι συνδεδεμένη με τη πρόσφατη ιστορία. Ο Αράμ μιλάει για τους παππούδες του, που ήρθαν από την Καισάρεια το 1922 με τους διωγμούς και πρόκοψαν, φτάνοντας σήμερα στην τέταρτη γενιά. Η οικογένεια είχε τη μεγαλύτερη βιοτεχνία παστουρμά της Καισάρειας. Αυτό ήταν το μόνο που ήξεραν να κάνουν όταν έφτασαν στον Πειραιά και με αυτό ξεκίνησαν τη νέα ζωή τους οι αδελφοί Αράμ και Κασπάρ Μπατανιάν.
Κατά τα λεγόμενα του, ήταν ο πρώτος παστουρμάς που φτιάχτηκε στην Αθήνα. Η βιοτεχνία αυτή μεγάλωσε και περνάει μέχρι σήμερα από πατέρα σε γιό. Το 1980, ο Αράμ άνοιξε ένα μπακάλικο στην Καλλιθέα, το οποίο λειτουργεί μέχρι σήμερα. Το τωρινό μαγαζί στο Μαρούσι ήταν ήδη παλιό μπακάλικο όταν το αγόρασε το 2013, με σκοπό να διατηρήσει τη μορφή του και να βάλει μέσα, εκτός από τα δικά τους, μια επιλεγμένη συλλογή από ονομαστά ελληνικά προϊόντα, καθώς και κάποια επώνυμα ξένα τυριά και αλλαντικά. Βασικά, το λες ένα παραδοσιακό ελληνικό ντέλι.
Παράλληλα, η βιοτεχνία αλλαντικών επεκτείνει σταδιακά την παραγωγή της. Βρίσκεται πλέον στο Κορωπί και την κρατούν τα παιδιά των δυο οικογενειών. Παστουρμάδες, σουτζούκια, λουκάνικα, πηχτή, καβουρμάς αλλά και εργαστήριο που φτιάχνει σπιτικά εδέσματα με ανατολίτικο χρώμα: διάφορες σαλάτες, ντολμαδάκια, πίτες, μαντί, κεμπάπ.
Στο δια ταύτα: τι ψωνίζουμε
Χίλιοι πειρασμοί ολόγυρα, μου κλείνουν το μάτι. Η κουβέντα και η ξενάγηση γίνεται μετ΄εμποδίων, καθώς όλο και κάποιος γνωστός πελάτης ζητάει τον Αράμ προσωπικά, όπως έχει συνηθίσει. Μια συμπαθέστατη σκυλίτσα εισβάλει ξαφνικά ολομόναχη και τρέχει κατ΄ευθείαν πίσω από τον πάγκο. "Γειτόνισσα είναι, έρχεται κάθε μέρα για τον μεζέ της”, μου εξηγεί. Μιλάει με πραγματική αγάπη για το μαγαζί και τη δουλειά του. Πόσο μακριά από ένα απρόσωπο σουπερμάρκετ.
Τι ψωνίζουμε, λοιπόν, εδώ. Οπωσδήποτε, τον δικό τους μοσχαρίσιο παστουρμά, από πλάτη ή μπούτι. Φτιάχνουν κι ένα παστουρμά που θυμίζει ιταλική bresaola, καπνισμένο σε ροκανίδι οξιάς, χωρίς περίβλημα από τσιμένι. Τα σουτζούκια αέρος, τ΄ ανατολίτικα λουκάνικα, το δικό τους προσούτο. Τα γνήσια, πικάντικα λαχματζούν, που θέλουν απλά ένα ζέσταμα. Τα σπιτικά φρέσκα ντολμαδάκια, ένα σωστό ταμπουλέ, μελιτζανοσαλάτα, πολίτικη λαχανοσαλάτα, καυτερό ποντιακό τουρσί, όλα δικής τους παρασκευής. Λακέρδα από παλαμίδα και παλαμίδα καπνιστή. Ασυναγώνιστο χαλβά Κυργίων και μέλι ελάτης Βυτίνας. Από την κατάψυξη: ποντιακά μαντί, ιτσλί κιοφτέ, φαλάφελ, παστουρμαδοπιτάκια, κεμπάπ αρμένικο (από μοσχάρι με αρνί) ή μοσχαρίσιο κι άλλα πολλά.
Τα εξαιρετικά γιαούρτια τσαντίλας Αβραμίδη από την Κοζάνη -έχει μέχρι και από γάλα γαϊδούρας. Τα πιο γνωστά ελληνικά τυριά από επιλεγμένους παραγωγούς, αλλά και pecorino Sardo και Stilton και γαλλικά roquefort. H ποικιλία στ΄ αλλαντικά του είναι μοναδική: μεταξύ τους, ζαμπόν βουβαλίσιο και από αγριογούρουνο, γλώσσα μοσχαρίσια, παστράμι, τα πιο διάσημα ελληνικά σαλάμια αέρος, αλλά και προσούτο San Daniele και speck. Ο Αράμ είναι γνώστης και μερακλής.
Μια σειρά από τοπικά αρτοποιήματα, όπως τα καλαματιανά λαλάγγια, κριτσίνια από ξυλόφουρνο Τραχείας, τα περίφημα λαδοπαξίμαδα Κυθήρων από τον Ποταμό. Χειροποίητα ζυμαρικά από την Αρκαδία και την Κρήτη. Η ποικιλία είναι ατελείωτη.
Ο "Αράμ” στο Μαρούσι σε στέλνει ένα γοητευτικό ταξίδι στον χρόνο, με bonus τις γνήσιες γεύσεις, τα εκλεκτά ελληνικά προϊόντα, την αυθεντική ατμόσφαιρα με την καλημέρα και την προσωπική εξυπηρέτηση.
Info
Αράμ, Ερμού 34, Μαρούσι, τηλ. 210 8023649
Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.
