Ο ευκολότερος και ομορφότερος δρόμος για να κερδίσεις την καρδιά των ανθρώπων περνάει από το στομάχι τους. Έτσι, μια νέα πρακτική που έχει ανατείλει στον παγκόσμιο χάρτη, η γαστρονομική διπλωματία, δημιουργεί νέους διαπολιτισμικούς δεσμούς. Ας παραδειγματιστούμε και ας δράσουμε νόστιμα, διπλωματικά και «γαλανόλευκα».
Ούτε στα πιο τρελά σενάρια επιστημονικής φαντασίας δεν θα μπορούσε η Ελλάδα να βρεθεί στους G8 ή G20 και να ασκήσει διπλωματία από μια τέτοια θέση! Γιατί όμως να μην παίξουμε με ένα νέο, εν προκειμένω γαστρονομικό τρόπο στους πολυσύνθετους δαίδαλους της σύγχρονης διπλωματίας;
Αυτό αναρωτιόμουν εντυπωσιασμένος από τα εξαιρετικά καλούδια των Ελλήνων μικρών παραγωγών στο Φεστιβάλ «Ελλάδα Γιορτή Γεύσεις» στις αρχές Μαΐου. Ίσως σας φαίνεται κουφό, όμως ο όρος «γαστρονομική διπλωματία» είναι και δόκιμος, κι εφαρμόζεται πλέον με επιτυχία από διάφορες χώρες στον κόσμο.
Πρωτοκαταγράφηκε το 2002, σε ένα άρθρο του «Economist» για το project προώθησης της ταϊλανδέζικης κουζίνας παγκοσμίως, το πρώτο από κυβέρνηση κράτους, που είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθούν τα thai restaurants στον πλανήτη από 5.500 το 2002 σε 10.000 το 2013! Έχουν καταλάβει καλά όσοι ασχολούνται με ζητήματα διεθνών σχέσεων ότι η κουζίνα είναι ένα θαυμάσιο εργαλείο που δημιουργεί διαπολιτισμικούς δεσμούς κι ευνοεί τις δυνατότητες συνεργασίας.
Το ξέρουν αυτό οι Ισπανοί, γι’ αυτό έχρισαν τον Ferran Adria πρεσβευτή του τουρισμού τους σε Ασία, Ευρώπη και Αμερική το 2010. για τον ίδιο λόγο οι Καταλανοί τον ενέπλεξαν στην καμπάνια «I am fan of Catalonia».
Προσφάτως η Γαλλία πήρε την πρωτοβουλία «Gout de France - Good France» –με 1.000 σεφ να σερβίρουν 1.000 μενού στις 5 ηπείρους–, δηλώνοντας «παρών» στην παγκόσμια γαστρονομική σκηνή και δίνοντας ένα εντυπωσιακό μήνυμα για την προώθηση του τουρισμού της. Πρωταγωνιστής αυτής της κίνησης ο σταρ σεφ Alain Ducasse, αποτελεί εγγύηση για τον αντίκτυπό της. Δεν εφαρμόζουν όμως τη γαστρονομική διπλωματία μόνο οι μεγάλες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ, που με το Culinary Diplomacy Partnership Initiative στέλνουν σεφ να μάθουν την αμερικανική κουζίνα στους άλλους λαούς. Είναι και μικρότερες χώρες που κάνουν τον υπόλοιπο κόσμο να τις ερωτευτεί…
Το Περού λ.χ., το οποίο κατάφερε να μιλάνε όλα τα media για την κουζίνα του σαν την πιο καυτή γευστική τάση στον πλανήτη. Δεν είναι τυχαία αυτή η επιτυχία. η κυβέρνηση της χώρας χάραξε μια μακρόπνοη εθνική στρατηγική στα ζητήματα γεύσης και διέπρεψε. Συμμάχησε με κορυφαίους παράγοντες της περουβιανής γαστρονομίας, όπως ο διάσημος σεφ Gaston Acurio (το εστιατόριό του συγκαταλέγεται στα 50 Καλύτερα του Κόσμου), και παραγωγούς των πιο χαρακτηριστικών προϊόντων της.
Ο Οργανισμός Προώθησης Εξαγωγών και Τουρισμού ξεκίνησε το 2006 την καμπάνια «Peru Mucho Gusto» χρηματοδοτώντας βιβλία μαγειρικής, περουβιανά εστιατόρια που διακρίνονται στο εξωτερικό και διεθνή food festivals, όπως το Peru Mistura, όπου συρρέουν δημοσιογράφοι και σεφ απ’ όλο τον κόσμο. Στρατηγική τους η προώθηση της χώρας ως παράδεισου γαστρονομικής βιοποικιλότητας. όντως κατάφεραν να την κάνουν γνωστή και σεβαστή γι’ αυτό της το χάρισμα.
Πέτυχαν ακόμη να αναγνωριστεί η κουζίνα τους ως κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αμερικής από τον Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών το 2011 και τώρα το γαστρο-διπλωματικό lobby έχει στραφεί στην αναγνώρισή της και από την UNESCO. Αποτέλεσμα; Το 40% των τουριστών που πήγαν στο Περού το 2013 είχε κύριο κίνητρο την περουβιανή κουζίνα, ενώ ο γαστρονομικός τουρισμός απέφερε επιπλέον έσοδα 700 εκατ. δολαρίων.
Ζηλεύετε; Και πώς να μη ζηλέψετε! Στην Ελλάδα ψιλοκοιμόμαστε και οι αποσπασματικές ενέργειες αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει εθνική στρατηγική, η δε έννοια της γαστρονομικής διπλωματίας είναι άγνωστη.
Για πρώτη φορά το 2014 συνδυάστηκαν η δεξίωση της συνάντησης κορυφής των υπουργών Τουρισμού της Ε.Ε. με το επίσημο δείπνο απονομής των Χρυσών Σκούφων, αλλά αυτό ήταν μια ευτυχής συγκυρία και όχι αποτέλεσμα συστηματικής και σαφούς πολιτικής.
Αν ρίξετε μια ματιά στη λίστα της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας από την UNESCO, θα διαπιστώσετε ότι η Ελλάδα καταγράφεται μόνο με δύο καταχωρίσεις (για την καλλιέργεια της μαστίχας και για τη μεσογειακή κουζίνα από κοινού με Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο, Κύπρο, Πορτογαλία, και Κροατία).
Η γειτονική Τουρκία, που διακρίνεται για τη διπλωματική της δραστηριότητα, έχει ήδη 12 καταχωρίσεις, εκ των οποίων τρεις είναι γαστρονομικές (ο τούρκικος καφές, το λατρευτικό φαγητό κεσκέσι και οι καραμέλες mesir macunu). Είναι καιρός να δράσουμε εμπνεόμενοι από το παράδειγμα των άλλων. Η Ταϊλάνδη και το Περού προωθούν με e-books την εθνική κουζίνα και τις γεύσεις τους. Η Μαλαισία συνεργάζεται με ξένους celebrity chefs και οργανώνει βραδινές αγορές προϊόντων στην Trafalgar Square στο Λονδίνο.
Αυτό που είναι όμως ιδιαίτερα σημαντικό είναι να ενωθούν οι δυνάμεις, από τους σεφ των Χρυσών Σκούφων και τους κριτικούς γεύσης μέχρι τους streetfoodάδες, τους αγρότες, τους ψαράδες και φυσικά όλους εσάς, ώστε όλοι να νιώσουμε υπερήφανοι για τον υλικό γαστρονομικό πολιτισμό μας και να διεκδικήσουμε παγκόσμια προσοχή και αναγνώριση.
