"Η λέξη ‘σουβλάκι’ έχει μια ιδιομορφία σπάνια για λέξη που χρησιμοποιείται τόσο συχνά στα νέα ελληνικά", γράφουν οι δημοσιογράφοι Τάσος Μπρεκουλάκης και Μαρίνα Πετρίδου, στη γλωσσολογική τους προσέγγιση για το θέμα του πρόσφατου βιβλίου τους, με θέμα το αρχετυπικό street food της Ελλάδας. "Eίναι ουσιαστικό ουδέτερου γένους που δύσκολα μπορείς να χρησιμοποιήσεις στη γενική", εξηγούν, κι αυτή είναι μια επισήμανση που θυμάσαι συχνά πυκνά όταν προσπαθήσεις να μιλήσεις για το βιβλίο τους με τον τίτλο "Σουβλάκι". Όπως όταν, λόγου χάρη, θελήσεις να περιγράψεις πόσο συναρπαστικό βρήκες το κεφάλαιο που, σε ένα μικρό γωνιακό μαγαζί στο Μοναστηράκι των αθηναϊκών 20s, συμπυκνώνει τη σύγχρονη αστική ιστορία του σουβλακιού – να ‘τη αυτή η άβολη γενική, για παράδειγμα.
Αυτή τη σύγχρονη αστική ιστορία του αθηναϊκού σουβλακιού, πάντως, που ουσιαστικά ξεκίνησε από τον μπάρμπα Ισαάκ Μερακλίδη (εκεί που σήμερα βρίσκεται η αυτοκρατορία του Μπαϊρακτάρη, του Θανάση και του Σάββα - συνεταίρου, γαμπρού και υπαλλήλου του μπάρμπα Ισαάκ αντίστοιχα), σκιαγραφούν οι δυο δημοσιογράφοι στο βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Πατάκη. Ένα βιβλίο αφιερωμένο στο έδεσμα που διαπότισε και όρισε – με όλες τις παραλλαγές του – την έννοια της αθηναϊκής καλοφαγίας χειρός στις δεκαετίες που ακολούθησαν, σε βαθμό τέτοιο που να μοιάζει σαν το σουβλάκι να ήταν από πάντα εκεί.
Και με μία έννοια, πράγματι ήταν από πάντα εκεί, αφού στο πόνημά τους, που προέκυψε από την επιθυμία τους να εντοπίσουν σχετική βιβλιογραφία για κάποια ξένη συνάδελφο (έκπληξη: δεν βρήκαν καμία), ακολούθησαν την ιστορία του σουβλακιού μέχρι τους ομηρικούς χρόνους κι ακόμη πιο πίσω, εντοπίζοντας τις αναφορές του Αθήναιου στην κάνδαυλο, τα τσιμπούσια Αχιλλέα και Πάτροκλου γύρω από την οβελό, αλλά και τα BBQ των Μυκηναίων στους κρατευτές. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές των δύο συγγραφέων, πάντως, αποτελούν μικρό μόνο κομμάτι της μονογραφίας τους, κι αυτό είναι ευχάριστο, αφού έχουν έτσι το χρόνο να ρίξουν βάρος στο πρόσφατο παρελθόν και στο ζωηρό παρόν του αγαπημένου εδέσματος, πλέκοντας έναν μίτο με ζουμί και νοστιμιά.
Η τσίκνα στο Δωδεκάθεο, η ιστορία του κρέατος στο Βυζάντιο, την Τουρκοκρατία και το σήμερα, η μεταμόρφωση του ντονέρ σε χοιρινό γύρο κατά την Κατοχή, και η θέση του τυλιχτού σε μια Ελλάδα υπό οικονομική κατάρρευση, δίνουν στο αφήγημά τους ιστορικό και κοινωνιολογικό υπόβαθρο, ενώ αναφορές σε ναούς τους είδους, όπως ο "Αχιλλέας" στον Νέο Κόσμο ή ο "Κώστας" στην πλ. Αγίας Ειρήνης, τοποθετούν το σουβλάκι στον αστικό ιστό. Παράλληλα, συζητήσεις με αναμορφωτές του, όπως οι αδερφοί Λιάκου του "Hoocut", ή η κυρά Πίτσα στον Κορυδαλλό και τα "Κορίτσια" στο Κουκάκι, δίνουν στο βιβλίο σύγχρονη νοστιμιά, ενώ οι εικονογραφήσεις του Κώστα Φυντάνη, σχεδιασμένες αποκλεστικά στο χέρι (όπως πρέπει να κόβεται και το σωστό σουβλάκι), προσθέτουν το καρρύκευμα που κάνει το "Σουβλάκι" ένα αφήγημα τόσο λαχταριστό, όσο το ίδιο του το θέμα.
