«Μα, τι έγινε, ρε συ; Εδώ κάτω ήταν όλα τα μαγαζιά!» παρατηρεί έκπληκτη μια νεαρή κοπέλα, κρατώντας απ’ το χέρι το συνοδό της. Έχει μόλις πατήσει στο νέο, άνετο πεζοδρόμιο, ακριβώς δίπλα στη θάλασσα του Μικρολίμανου – ενός σημείου της Αττικής ταυτισμένου με τις παράκτιες κατασκευές των εστιατορίων που, επί δεκαετίες, αποτελούσαν τον αποκλειστικό λόγο να κατέβει κανείς ως την Ακτή Κουμουνδούρου. Εκεί που μέχρι πριν από μερικούς μήνες απλώνονταν τραπεζοκαθίσματα περιχαρακωμένα από τζαμαρίες, σήμερα ξεδιπλώνεται ο σκελετός μιας απολαυστικής βόλτας, που φαίνεται να έχει όλες τις προδιαγραφές για να αποτελέσει πλέον έναν αυτόνομο πόλο έλξης.
Οι τζαμαρίες που αναζήτησε η κοπέλα, παρεμπιπτόντως, ήταν σε συντριπτικό βαθμό αυθαίρετες. Στημένες εκεί ως πανωσηκώματα –στην παράδοση του Μικρολίμανου ως τόπου εστίασης προσωπικοτήτων όπως ο Τσαρούχης, ο Βεάκης, ο Κατράκης και πολλοί άλλοι, Πειραιώτες και μη– στέγαζαν την επιχειρηματική δραστηριότητα μιας απ’ τις διασημότερες πιάτσες ψαροφαγίας της Ελλάδας, χάρη στην ανοχή του δήμου, της περιφέρειας και του κράτους. Ένα καθεστώς ημιπαρανομίας (οι επιχειρήσεις ενοικίαζαν το χώρο από το δήμο για να τοποθετήσουν τραπεζοκαθίσματα, τα οποία εν συνεχεία στέγαζαν χωρίς σχετική άδεια). Ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης αποσαφηνίζει σχετικά στο «α»: «Όλοι οι προκάτοχοί μου, όπως και εγώ, στηρίξαμε αυτές τις επιχειρήσεις για πάρα πολλά χρόνια και μάλιστα με αποφάσεις που οδήγησαν δημοτικούς συμβούλους προηγούμενων διοικήσεων στο εδώλιο του κατηγορουμένου».
Αυτό το ιδιότυπο καθεστώς τελειώνει μέσα από ένα έργο ανάπλασης της Περιφέρειας Αττικής, με κόστος περί τα 3,5 εκατ. ευρώ, και με συμμετοχή του Δήμου Πειραιά με ίδια κεφάλαια ύψους 250.000 ευρώ. Η αποστομωτικού μεγέθους απελευθέρωση χώρου, με πεζόδρομο πλάτους τουλάχιστον πέντε μέτρων, φέρνει στο Μικρολίμανο τη χάρη μιας προμενάδας μητροπολιτικών προτύπων. Ήδη, σ’ αυτό το λαμπερό κυριακάτικο απομεσήμερο που την επισκεπτόμαστε, τη βόλτα τους ευχαριστιούνται οικογένειες και νεαρά ζευγάρια, γράφοντας χιλιόμετρα στο τσιμέντο που, τους προσεχείς μήνες, θα υποδεχτεί ξύλινα ντεκ, ωραίες πλάκες και φουντωτά δεντράκια. Αν τηρηθεί το ανανεωμένο το χρονοδιάγραμμα του έργου, που ήταν προγραμματισμένο για ολοκλήρωση ήδη από τον περασμένο Ιούνιο.
«Η μέχρι τώρα καθυστέρηση οφείλεται αφενός στα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, που όμως θα δώσουν υπεραξία στην περιοχή», σημειώνει ο κος Μώραλης, «και αφετέρου σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με την πανδημία, τις καθυστερήσεις των εργοστασίων στην παράδοση υλικών και στις καθυστερημένες πληρωμές - σε κάθε περίπτωση όμως, για ένα έργο που, με ευθύνη όλων, καθυστέρησε να ξεκινήσει 20 χρόνια, και το οποίο ξεκίνησε εδώ και 10 μήνες, είναι κατά την άποψη μου υπερβολικό, εντελώς άστοχο και από κάποιους κακόβουλο να μιλάμε για καθυστέρηση τριών ή τεσσάρων μηνών».
Με τη σειρά τους, τη νέα εικόνα απολαμβάνουν και τα νέα καθιστικά των εστιατορίων του λιμανιού, χαζεύοντάς την αφ’ υψηλού και εκ των μετόπισθεν. Από εκεί, δηλαδή, όπου ο Δήμος Πειραιά έχει τοποθετήσει κομψά, ομοιόμορφα γκαζίμπο με ανοιγόμενες οροφές, τη σκιά των οποίων χαίρονται δεκάδες Πειραιώτες και μη, έχοντας γεμίσει τα τραπεζάκια απ’ άκρη σ’ άκρη του λιμανιού, για να ρουφήξουν μια από τις τελευταίες ζεστές και ηλιόλουστες μέρες της χρονιάς.
«Τι θα γίνει, όμως, όταν πιάσουν τα κρύα;», αναρωτιέται ο Λευτέρης Λαζάρου του οποίου το πολυβραβευμένο «Βαρούλκο» είναι συνδεδεμένο με το εστιατορικό προφίλ της περιοχής. «Οι βροχές έχουν ήδη αρχίσει, και πολλοί συνάδελφοί μου, που δεν έχουν ιδιαίτερους εσωτερικούς χώρους, δεν έχουν πού να στεγαστούν», σημειώνει, εστιάζοντας σε μια από τις βασικές ανησυχίες των επιχειρηματιών της περιοχής.
Ανοιχτές απ’ όλες τις πλευρές, οι νεόκοπες πέργκολες που διατίθενται για μίσθωση από το Δήμο, δεν παρέχουν προς το παρόν καμία δυνατότητα στους μαγαζάτορες να κλιματίσουν τις εξωτερικές τους σάλες, αν και η πρόθεση του Δήμου είναι να δοθεί «η δυνατότητα να τοποθετήσουν προστατευτικά ή ό,τι άλλο ο Νόμος επιτρέπει». Θα υπάρξει «συγκεκριμένος κανονισμός λειτουργίας, στον οποίο θα περιγράφονται αυτά τα θέματα», διευκρινίζει ο κος Μώραλης, χωρίς να είναι σαφές το πότε μια τέτοια πρόβλεψη θα υλοποιηθεί.
Παράλληλα, πάντως, τους εστιάτορες ανησυχούν και τα μαρσαρίσματα των οχημάτων που θα έχουν για side dishes οι θαμώνες τους, μια και, ανάμεσα στις αλλαγές της νέας εικόνας είναι η συρρίκνωση του οδοστρώματος, που πλέον περνά ακριβώς δίπλα απ’ τα τραπεζοκαθίσματα.
«Το αυτοκίνητο περνάει 50 εκατοστά από αυτόν που θα τρώει στην πλευρά του δρόμου», σημειώνει ο κος Λαζάρου, και προσθέτει: «Τα σχέδια αυτά έγιναν μη έχοντας κατά νου τους επαγγελματίες και τις ανάγκες τους: ο δρόμος στένεψε πολύ, δεν προβλέπει νησίδα αποεπιβίβασης ενός ηλικιωμένου, ή ενός ανθρώπου με κινητικά προβλήματα, δεν προβλέπει από πού θα περάσει ένα ασθενοφόρο να πάρει έναν άνθρωπο που παρουσιάζει πρόβλημα στο όποιο εστιατόριο, δεν προβλέπει να περάσει μια πυροσβεστική για μια φωτιά σε ένα μαγαζί στη δική μου περιοχή – πρέπει να διασχίσει όλο το Μικρολίμανο, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει. Και βέβαια, δεν έχει προβλεφθεί η φορτοεκφόρτωση και τροφοδοσία των καταστημάτων», καταλήγει. «Θεωρώ, λοιπόν, ότι στο σχέδιο αυτό έχουν γίνει πολλά λάθη».
Απ’ την πλευρά του, ο Δήμος Πειραιά θέτει το ζήτημα σε ένα πλαίσιο πιο ορθολογικό. Η λύση, διευκρινίζει ο Δήμαρχος, βρίσκεται σε συγκεκριμένο επιτρεπόμενο ωράριο φορτοεκφόρτωσης και συγκεκριμένα σημεία στάσης για φορτηγά, με χρήση καροτσιών για τη μεταφορά προμηθειών στα καταστήματα.
«Όλα αυτά είναι ωραία και καλά για όσους δουλεύουν με τυποποιημένα προϊόντα», σημειώνει πάντως ο Γιώργος Παπαϊωάννου του «Παπαϊωάννου Restaurant», έτερου καλοφαγικού πόλου του λιμανιού. «Για εμάς που δουλεύουμε με φρέσκο ψάρι, αν ο άνθρωπός μας βγει με το καΐκι του στις 6, στις 8 ή στις 10 το πρωί, και μέχρι να φτάσει εδώ πρέπει να πάει 12 ή 1 το μεσημέρι, τι θα του πω; Να το φέρει άλλη μέρα; Ή θα πάω να τα πάρω από το Δελφινάριο; Και οι μικροί μας ψαράδες, πολλοί εκ των οποίων βγαίνουν το απόγευμα; Να μη βγάλω τα ψάρια τους το βράδι;».
Όσο για την πρόσβαση στην περιοχή για τους επισκέπτες, αλλά και για τους κατοίκους, ο δήμαρχος Πειραιά τονίζει ότι «στις δύο άκρες του Μικρολίμανου υπάρχουν χώροι πάρκινγκ με περισσότερες από 1.000 θέσεις, όπου θα δοθούν και θέσεις στους κατοίκους, αν και με την ανάπλαση δεν μειώθηκαν οι νόμιμες θέσεις στάθμευσης». Επισημαίνει, δε, πως «η νέα εποχή του Μικρολίμανου είναι αυτή που διευκολύνει την πρόσβαση. όχι η παλιά, άναρχη, παράνομη κατάσταση».
Μέχρι να εμπεδωθεί αυτή η νέα νομιμότητα, την ομαλότητα της κατάστασης φροντίζει με την έντονη παρουσία της η Δημοτική Αστυνομία – τουλάχιστον τις καθημερινές. «Τα σαββατοκύριακα έχουμε σοβαρό πρόβλημα με την κίνηση», επισημαίνει ωστόσο ο κος Παπαϊωάννου, εξηγώντας ότι έχουμε «ήδη αρχίσει να βλέπουμε ακυρώσεις από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, που προφανώς δεν μπορούν να περπατήσουν από την άκρη του λιμανιού ως εδώ. Βλέποντας το μποτιλιάρισμα που επικρατεί, και προκειμένου να κάνουν κάνα μισάωρο να φτάσουν ως εδώ με το αμάξι, για να τους το παρκάρουμε εμείς, προτιμούν να φύγουν και να πάνε κάπου αλλού».
«Δεν το πιστεύω ότι υπήρχε τόσο ωραία βόλτα εδώ», υπερθεματίζει η κοπέλα στον συνοδό της τώρα που γυρίζουν πίσω, έχοντας τελειώσει τον περίπατό τους από τη μια άκρη στην άλλη, έτοιμοι να αφήσουν πίσω τους το νέο Μικρολίμανο. Ένα έργο εν εξελίξει, που όταν το ξαναεπισκεφτούν, πιθανά θα το συναντήσουν στην ολοκληρωμένη του πια εκδοχή. Σίγουρα ομορφότερη, κι ελπίζουμε σαφώς λειτουργικότερη. Αναπόφευκτα, πάντως, τόσο η σχεδιαστική εξωστρέφεια του νέου λιμανιού, όσο και οι πρακτικές αλλαγές που το συνοδεύουν, ήδη «γράφουν» και μια αλλαγή στο μείγμα του κόσμου που (θα καταφέρνει να) φτάνει ως εδώ. Νεαρότερες ηλικίες, αλλά και νεανικότερα concepts εστίασης φαίνονται προδιαγεγραμμένα να ωφεληθούν από τη νέα συνθήκη, διαμορφώνοντας με τον τρόπο τους μια νέα ταυτότητα για το σημείο. Ίσως, λοιπόν, να είναι κι αυτό ένα κομμάτι του νέου Μικρολίμανου.
