Mοναδικό καταφύγιο επανασύνδεσης με τη φύση, ο Βοτανικός Κήπος Κρήτης, ένας πρότυπος πνεύμονας πρασίνου και ζωντανής μνήμης έκτασης 150 στρεμμάτων, αποτελεί καρπό των εικοσαετών προσπαθειών του εμπνευστή και ιδρυτή του Πέτρου Μαρινάκη για να επαναφέρει στην καθημερινότητα της Κρήτης και των επισκεπτών της απ’ όλον τον κόσμο έναν χαμένο δεσμό: αυτόν με τη φύση και τα αγαθά της.
Πώς προέκυψε η ιδέα για ένα τόσο μεγαλεπήβολο σχέδιο;
Αφορμή ήταν μια μεγάλη καταστροφή. Μια μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε το 2003, από καλώδιο της ΔΕΗ, και κατέκαψε την περιοχή γύρω από τον σημερινό Βοτανικό Κήπο, εξαφανίζοντας σχεδόν 200.000 ελαιόδεντρα της ενετικής περιόδου. Καθώς παρακολουθούσα αυτό το δράμα, άρχισαν να κατακλύζουν το μυαλό μου διάφορες σκέψεις. Όπως, για παράδειγμα, ότι η περίοδος που διανύουμε είναι η πρώτη στην ιστορία του ανθρώπινου είδους που ο άνθρωπος είναι τόσο απόλυτα αποσυνδεμένος από το φυσικό του περιβάλλον και τη μητέρα γη. Είναι η πρώτη φορά που ζει σε ένα τεχνολογικό περιβάλλον με τα ερεθίσματα μιας εικονικής πραγματικότητας, καλουπώνοντας τη ζωή του σε στενά όρια. Είναι, επίσης, η πρώτη φορά που ο άνθρωπος καλείται να διαλέξει μεταξύ μιας αστείρευτης ποικιλίας αγαθών διαφορετικών προελεύσεων και αγνοεί το πιο βασικό, τη διαδικασία παραγωγής ενός προϊόντος, τη διαδρομή από την αρχική στην τελική του μορφή. Όταν ρωτήσαμε μια ομάδα ανθρώπων από πού προέρχεται το πορτοκάλι, από δέντρο, από θάμνο ή μέσα από το έδαφος όπως η πατάτα, οι απαντήσεις μας προκάλεσαν έκπληξη. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα να δημιουργήσουμε έναν Βοτανικό Κήπο που θα δίνει στον επισκέπτη τη δυνατότητα να έρθει σε επαφή με τη φύση και περιπλανώμενος να γνωρίσει την τοπική αλλά και την παγκόσμια χλωρίδα.
Ο Βοτανικός Κήπος Κρήτης είναι ένας από τους σημαντικότερους της Ευρώπης, τι τον κάνει όμως τόσο ξεχωριστό;
Είναι ο μοναδικός που εξειδικεύεται στα φρουτόδεντρα, τα βότανα, τα μπαχαρικά και τα φαρμακευτικά φυτά. Παράλληλα, έχει μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση που τον διαφοροποιεί από τους ακαδημαϊκούς κήπους που υλοποιούνται με φυτά και δέντρα καλλιεργημένα σε θερμοκήπια. Εδώ η καλλιέργεια συντελείται με φυσικούς τρόπους και με τη λογική της permaculture, δηλαδή τη θεώρηση του ότι τα πάντα ανακυκλώνονται. Έτσι, αποφεύγουμε κάθε κατεργασία του εδάφους, για παράδειγμα μέσω της αναδίπλωσης του χώματος κ.ά. Μάλιστα, μικρό ποσοστό των καρπών από τα φρουτόδεντρα αφήνεται μέσα στο έδαφος, προκειμένου να εμπλουτιστεί το ph του χώματος και οι μικροοργανισμοί. Η φύτευση γίνεται πάνω σε πετρότοιχους και πεζούλες. Έτσι, έχουμε δημιουργήσει ένα μοναδικό, απόλυτα ισορροπημένο οικοσύστημα, όπως ήταν προ χημικών και μονοκαλλιέργειας. Ο περιπατητής συνδέεται με τη φύση, πράγμα που συμβάλλει στην ψυχολογική του τόνωση, την οπτική του τέρψη και, τελικά, στην ψυχική του ανάταση και υγεία. Είναι μια κυκλική διαδρομή, περίπου 2,5 χιλιομέτρων σε πλαγιά, 1.250 μ. κατηφοριά και 1.250 μ. ανηφοριά σε βιδωτό μονοπάτι.
Πώς βοηθά το κλίμα της Κρήτης στη βιοποικιλότητα του Βοτανικού Κήπου;
Η Κρήτη έχει την πλουσιότερη χλωρίδα της Ευρώπης, και φιλοξενεί τα περισσότερα ενδημικά φυτά στον κόσμο συγκριτικά με το μέγεθός της. Έχουν καταμετρηθεί παραπάνω από 200 είδη ενδημικών φυτών που ευδοκιμούν αποκλειστικά σε αυτό το νησί. Στον Βοτανικό Κήπο φιλοξενούνται φυτά από τρεις διαφορετικές κλιματικές ζώνες, την αλπική, τη μεσογειακή και την τροπική, και μολονότι δεν υπάρχει προστασία το χειμώνα, όλα αυτά τα φυτά συνυπάρχουν αρμονικά. Άλλωστε, απροστάτευτα φύονται στον κάμπο των Χανίων τροπικά φρουτόδεντρα όπως μάνγκο, λίτσι, γκουάβα, παπάγια και άλλα, την ίδια ώρα που η μεσογειακή ζώνη εκφράζεται στα πάμπολλα ελαιόδεντρα της Κρήτης και η αλπική στα 650-700μ υψόμετρων των μεγάλων ορεινών της όγκων. Αυτό είναι ένα φαινόμενο μοναδικό, που δεν απαντάται συχνά στον πλανήτη! Κι αυτό οφείλεται πρωταρχικά στη γεωγραφική θέση του νησιού, καθώς η Κρήτη περιστοιχίζεται από τρεις διαφορετικές ηπείρους σε ισομερείς αποστάσεις, ενώ ο μεγάλος ορεινός όγκος των Λευκών Ορέων και η κατ’ επέκταση εισροή των νερών κατά μήκος της περιοχής του Βοτανικού Πάρκου, σε συνδυασμό με την αυξημένη ατμοσφαιρική υγρασία, συμβάλλουν στην ισορροπία των τριών κλιματικών ζωνών, τηρώντας όλες τις προϋποθέσεις ευδοκίμησης.
Παράλληλα, στον Βοτανικό Κήπο συναντάμε κι ένα πολύ ενδιαφέρον εστιατόριο!
Σωστά. Στον Βοτανικό Κήπο, άλλωστε, επιδιώκεται η σύνδεση του επισκέπτη τόσο με την οικονομία του τόπου όσο και με την κοινωνία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Κήπος υποστηρίζεται από ένα εστιατόριο και ένα κέντρο προώθησης τοπικών προϊόντων, μέσα από τα οποία γίνεται η προσπάθεια ανάδειξης ενός υγιεινού τρόπου ζωής μέσα από τη φιλοσοφία της κρητικής διατροφής. Άλλωστε, οι έρευνες και οι μελέτες έχουν αποδείξει κατ’ επανάληψη τη διατροφική ποιότητα της κρητικής κουζίνας.
