Τι κρατάμε από τη θεατρική σεζόν 2022-23;

Πληθωρική από άποψη αριθμών, προτάσεων και προσέλευσης θεατών αποδείχτηκε και αυτή η σεζόν, που οδεύει προς τη λήξη της. Εμείς χαρτογραφήσαμε την πορεία της, εντοπίζοντας τα σημεία εκείνα που αποδεικνύουν ότι το ελληνικό θέατρο είναι ζωντανό και πολυδιάστατο και οι θεατές συνεχίζουν να του δίνουν ψήφο εμπιστοσύνης.

Απολογισμός σεζόν 22-23

Ενάντια στις επιφυλάξεις που σχετίζονταν με την post Covid πραγματικότητα και τη γενικότερη οικονομική επισφάλεια, η προσέλευση των θεατών και ο αριθμός των παραστάσεων δεν αφήνουν αμφιβολίες ότι το ελληνικό θέατρο είναι ένας ζωντανός οργανισμός που ξέρει να επιβιώνει. Φέτος, μάλιστα, παλιές πιάτσες αναζωογονήθηκαν: αυτή της Πατησίων γύρω από την Ομόνοια (Βεάκη, Αλκυονίς, Προσκήνιο, Άλφα-Ιδέα, Alhambra Art Theatre), αλλά και στην Πλάκα, όπου επαναλειτούργησε με νέα διεύθυνση το θέατρο "Μπέλλος", ενώ το θέατρο ARK προστέθηκε στην ήδη θεατρική γειτονιά της Κυψέλης. Συνολικότερα, ένα νέο ηλικιακά κοινό ήρθε στο θέατρο· σίγουρα, η ανανέωση του ενδιαφέροντος οφείλεται και στην ανανέωση του θεατρικού ύφους, στο "εξωστρεφές" ρεύμα που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία, με παραστάσεις με μουσικό στίγμα και υψηλή σκηνική ενέργεια.

Η μηχανή του Τούρινγκ
Ελίνα Γιουνανλή©
Η "Μηχανή του Τούρινγκ" ήταν μία από τις πολλές επιτυχημένες παραστάσεις που επαναλήφθηκαν

Οι "Παίχτες" και ο "Τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού" ήταν αυτές που δημιούργησαν τη νέα τάση, γι’ αυτό κι επαναλήφθηκαν φέτος με την ίδια αθρόα προσέλευση θεατών. Παρενθετικά, αξίζει να σημειωθεί πως οι επαναλήψεις καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος του ρεπερτορίου: αφορούν μακροχρόνιες επιτυχίες ("Οι 12 ένορκοι" από την Κων/να Νικολαΐδη), νεοελληνικά έργα ("170 τετραγωνικά" του Γ. Τσουρή), ιδιαίτερες προτάσεις, χειροποίητου ύφους ("Αίας" από τον Γιώργο Νανούρη, "Θέλω να σου κρατάω το χέρι", το στοίχημα των Τάσου Ιορδανίδη και Θάλειας Ματίκα), έργα εμπνευσμένα από σημαντικές προσωπικότητες ("Η μηχανή του Τούρινγκ", από τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο), δυνατά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου ("Ταξίδι μεγάλης ημέρας μέσα στη νύχτα", από τον Δημήτρη Καραντζά). Οι επιτυχημένες παραστάσεις που επαναλήφθηκαν ήταν, βέβαια, πολύ περισσότερες και παραλείπονται εδώ για λόγους οικονομίας.

Τα φώτα της πόλης
© Karol Jarek
Κορυφαίο το εγχείρημα του Εθνικού με τα "Φώτα της πόλης"

Η μουσική κατακτά το θέατρο

Ο μουσικός χαρακτήρας κυριάρχησε και τη φετινή σεζόν, όπως διακρίναμε από την έναρξή της, οδηγώντας σε τολμηρά όσο και ευφάνταστα εγχειρήματα: κορυφαίο αυτό του Εθνικού, που ανέβασε σε σκηνοθεσία Αμάλιας Μπένετ μια μουσική εκδοχή της ιστορικής ταινίας "Τα φώτα της πόλης"· σε άλλο σκηνικό και μουσικό ύφος, αλλά στο ίδιο ρεύμα εντάχθηκαν το "Σπιρτόκουτο: The musical" από τους Γιάννη Νιάρρο και Αλέξανδρο Λιβιτσάνο (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση), οι "Εύθυμες κυράδες" των Θ. Καραμουρατίδη-Γ. Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία του Λευτέρη Γιοβανίδη (Δημοτικό Πειραιά), η "Χριστουγεννιάτικη ιστορία" ως σκοτεινό ροκ μιούζικαλ με τίτλο "Scrooge & Ghosts & Rock ‘n’ Roll" από τους Στ. Κορκολή-Γ. Ευαγγελάτο, σε σκηνοθεσία Χρήστου Σουγάρη (Μέγαρο).

Σπιρτόκουτο: The Musical
Ανδρέας Σιμόπουλος©
Το "Σπιρτόκουτο" του Γιάννη Οικονομίδη έγινε μιούζικαλ

Δίπλα σε αυτές, είδαμε μιούζικαλ και μουσικοθεατρικές παραστάσεις ("Hedwig and the angry inch", "Άντρες με τα όλα τους" κ.ά.), ενώ υπήρξαν δεκάδες ακόμη που πόνταραν στην επένδυση με ζωντανή μουσική. Είναι, άλλωστε, η χρονιά που είδαμε περισσότερο από ποτέ τραγουδιστές και τραγουδίστριες να συμμετέχουν σε παραστάσεις: Έλλη Πασπαλά και Χάρις Αλεξίου ("Μια νύχτα στην Επίδαυρο"), Σαβίνα Γιαννάτου ("Τα φώτα της πόλης"), Κώστας Μακεδόνας ("Έκτο πάτωμα"), Πάνος Μουζουράκης και Θοδωρής Μαραντίνης ("Scrooge"), Αλέκα Κανελλίδου και Τζώρτζια Κεφαλά ("Γεια - the musical").

Οικόπεδα με θέα
Πάτροκλος Σκαφίδας©
"Οικόπεδα με θέα" του Ντ. Μάμετ ανέβασε ο Νικορέστης Χανιωτάκης

Η έβδομη τέχνη στο σανίδι

Το "Σπιρτόκουτο" και τα "Φώτα της πόλης" σηματοδότησαν ακόμη μία τάση που έκανε αισθητή την παρουσία της, τη μεταφορά του κινηματογράφου στο θεατρικό σανίδι. Πολλές αγαπημένες ταινίες απέκτησαν σκηνική ζωή: "Dogville" από τη Λίλλυ Μελεμέ, "Ο κύκλος των χαμένων ποιητών" από τον Κων/νο Ασπιώτη, "Άσπρο πάτο/Another round" από τον Θ. Αθερίδη, "Ζορμπάς" από τον Γιάννη Κακλέα κ.ά. Τέτοιες επιλογές αντιστοιχούν συνήθως σε μεγάλα και ψυχαγωγικά θεάματα, ένα εγχείρημα οικονομικά ριψοκίνδυνο, γι’ αυτό οδήγησε στις περισσότερες περιπτώσεις σε ασφαλείς σκηνοθετικές λύσεις, αν και ο Γιώργος Παπαγεωργίου τόλμησε μια μίνιμαλ εκδοχή του "Θάνατος στη Βενετία", όπως και η Βίκυ Βολιώτη στις "Επικίνδυνες σχέσεις".

Dogville
Πάτροκλος Σκαφίδας©
Το κορυφαίο "Dogville" του Τρίερ ήταν μία από τις ταινίες που ανέβηκαν φέτος στο σανίδι

Με την ισχύ της κωμωδίας και των μεγάλων πρωταγωνιστών

Επίσης, η δύναμη της (εμπορικής) κωμωδίας επιβεβαίωσε την ανάγκη να υπάρξουν θεάματα για το ευρύ κοινό που δίνουν οικονομική ανάσα στους παραγωγούς: "Μπαμπάδες με ρούμι" από τους Μ. Ρέππα-Θ. Παπαθανασίου, "Μπακαλόγατος ή Της κακομοίρας" από τον Γιώργο Βάλαρη, "Σεσουάρ για δολοφόνους" από τον Νικορέστη Χανιωτάκη. Ισχυρότερη ήταν η παρουσία παραστάσεων που στηρίχθηκαν στη δύναμη και το κύρος κοινωνικών και δραματικών έργων, σε ανεβάσματα με δυνατές πρωταγωνιστικές διανομές: "Da" από τον Πέτρο Ζούλια με τον Γρηγόρη Βαλτινό, "Φιλουμένα Μαρτουράνο" από τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο με τους Μαρία Ναυπλιώτου και Μελέτη Ηλία, "Ψηλά απ’ τη γέφυρα" από τον Γιώργο Νανούρη με τους Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη και Ιωάννα Παππά, "Οικόπεδα με θέα" από τον Νικορέστη Χανιωτάκη με Γιάννη Μπέζο, Άρη Λεμπεσόπουλο, Μάκη Παπαδημητρίου κ.ά. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως αρκετές από τις παραστάσεις θα επαναληφθούν του χρόνου.

Da
Διονύσης Κούτσης©
O "Da" είναι μία από τις επιτυχημένες παραστάσεις που θα παιχτούν και του χρόνου

Το ρίσκο του ρεπερτορίου

Με αυτά τα δεδομένα, η τόλμη που επιδεικνύουν σκηνοθέτες και παραγωγοί οι οποίοι αναλαμβάνουν ιδιαίτερες ρεπερτοριακές επιλογές είναι αξιοσημείωτη. Τέτοιο ρίσκο πήρε ο Θωμάς Μοσχόπουλος, με την "Pomona" του Άλιστερ ΜακΝτάουαλ, το πλέον εκκεντρικό έργο που είδαμε φέτος, όπως και άλλοι σκηνοθέτες που παρουσίασαν σε πανελλήνια πρώτη άγνωστα έργα, επιμένοντας στην αξία τους: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος ("Μια άλλη Θήβα"), Μάνος Καρατζογιάννης ("Χάπι"), Τάκης Τζαμαργιάς ("Photograph 51"), Γιώργος Σκεύας ("Η ράβδος"), Κων/να Νικολαΐδη ("Άκρως συμπαντικό").

Pomona
Elpida Moumoulidou@
H "Pomona" ίσως το πιο εκκεντρικό έργο που είδαμε φέτος

Επίσης, αναπάντεχες συνεργασίες και μεγάλα προσωπικά στοιχήματα δικαιώθηκαν σε παραστάσεις όπως της Ελένης Ράντου στον μονόλογό της "Το πάρτι της ζωής μου", που σκηνοθέτησε ο Ανέστης Αζάς, του Ακύλλα Καραζήση με το ολιγοπαιγμένο "Ο παγοπώλης έρχεται" του Ο' Νιλ και της Κάτιας Δανδουλάκη με το νουάρ "Διάλεξε το θάνατό σου, αγάπη μου", σε σκηνοθεσία Μ. Ρέππα-Θ. Παπαθανασίου.

Ο μπακαλόγατος ή της κακομοίρας
Γιώργος Καλφαμανώλης©
"Μπακαλόγατος" , μία από τις παραστάσεις που ικανοποίησαν την ανάγκη για κωμωδία

Θέατρο σκηνοθετών

Το θέατρο που υπηρετούν, ο καθένας με το δικό του ύφος, είδαμε στις παραστάσεις των Δημήτρη Καραντζά, που επέμεινε φέτος στο κλασικό ρεπερτόριο ("Θείος Βάνιας", "Ρωμαίος και Ιουλιέτα"), Θόδωρου Τερζόπουλου, με το ποιητικό, αφαιρετικό και τελετουργικό "Ρέκβιεμ", Δημήτρη Τάρλοου, με μια σύγχρονη ανάγνωση του Ίψεν ("Το κουκλόσπιτο"), Γιάννη Χουβαρδά, αναμετρώμενου για πρώτη φορά με τον κόσμο του Καμί ("Η παρεξήγηση), Βασίλη Μπισμπίκη, με την προσωπική μεταφορά του Ντοστογιέφσκι στην Αθήνα του σήμερα ("Έγκλημα και τιμωρία: Αθήνα"), Στάθη Λιβαθινού, μετρ της σκηνικής αναβίβασης του αφηγηματικού θεάτρου ("Berlin Alexanderplatz"), Νίκου Μαστοράκη (με το τολμηρό έργο του Φασμπίντερ, "Ελευθερία στη Βρέμη") και Άρη Μπινιάρη, που διάβασε τον Μπρεχτ μέσα από ένα εικαστικό και μουσικό πρίσμα ("Η άνοδος του Αρτούρο Ούι").

Berlin Alexanderplatz
Επικό θέατρο "τσέπης" από τον Στ. Λιβαθινό στο "Berlin Alexanderplatz"

Τα δύο τελευταία έργα εντάχθηκαν σ’ ένα συνολικότερο ρεύμα που αφορά το ναζισμό, μαζί με τις παραστάσεις "Αντίο, Βερολίνο" (Αγγέλων Βήμα), "Μπεντ" από τον Πέτρο Ζούλια (Χώρα), "Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος" από τη Γεωργία Μαυραγάνη (Tempus Verum), "Ένα σπίτι φωτεινό σαν μέρα" από τον Γιάννη Μόσχο (Εθνικό).

Το πάρτι της ζωής μου
Γιάννης Μαργετουσάκης©
Στο "Πάρτι της ζωής" της έλαμψε η Ελένη Ράντου

Το κερδισμένο στοίχημα του Εθνικού

Μιλώντας για το Εθνικό, πρόκειται για ένα κερδισμένο στοίχημα οικονομικό και καλλιτεχνικό, παρά την πληγή που επέφερε η πολυήμερη παύση των παραστάσεων λόγω των καταλήψεων. Με τις επιλογές του, κάλυψε τις ανάγκες για ένα ρεπερτόριο που θα διευρύνεται από παραστάσεις κλασικού κύρους (αν και οι "Βρικόλακες"  του Ίψεν, που σκηνοθέτησε ο Σταμάτης Φασουλής, δεν απέφυγαν την παγίδα μιας υπερβολικά συντηρητικής απόδοσης) και την παρουσίαση νέων έργων (όπως "Ο άνθρωπος απ’ το Παντόλσκ" που μας σύστησε ο Γιώργος Κουτλής) μέχρι τον γόνιμο πειραματισμό (αξιοσημείωτη η δραστηριότητα της Πειραματικής Σκηνής, όχι χωρίς αστοχίες αλλά και μια κορυφαία στιγμή, το "Goodbye, Lindita" από τον πλέον ανερχόμενο Μάριο Μπανούσι).

Ψηλά απ’ τη γέφυρα
Ελίνα Γιουνανλή©
Το "Ψηλά απ' τη γέφυρα" σκηνοθέτησε ο Γιώργος Νανούρης

Ακόμη, το "Έτος Μολιέρου" μάς έδωσε την ευκαιρία όχι μόνο να απολαύσουμε τρεις διαφορετικές παραστάσεις του "Μισάνθρωπου" (από τη Μαρία Μαγκανάρη, τον Γιάννη Κακλέα και τον Πέτερ Στάιν), αλλά και να δούμε πόσες διαφορετικές οπτικές χωράει το ίδιο έργο (του ίδιου συγγραφέα παίζεται και ο "Ταρτούφος", σε σκηνοθεσία του Γ. Νταλιάνη).

Μισάνθρωπος, σκηνοθεσία Γιάννης Κακλέας
Πάτροκλος Σκαφίδας - Εβίτα Σκουρλέτη
Ο κατά Γ. Κακλέα "Μισάνθρωπος", μία από τις παραστάσεις του έργου που είδαμε φέτος

Το ελληνικό έργο και η διαχρονική γοητεία των μονολόγων

Τεράστια κατηγορία από μόνο του αποτελεί το ελληνικό έργο, συνεχίζοντας την αξιοσημείωτη επιτυχία που σημειώνει τα τελευταία χρόνια. Κυρίως έργα της ρεαλιστικής τάσης, που εκπροσωπήθηκε με έργα παλαιότερων και νεότερων συγγραφέων: Ιάκωβου Καμπανέλλη ("Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια", σε μια ιδιαίτερη σκηνοθετική απόδοση του Γιάννου Περλέγκα στο Θ. Τέχνης), Βασίλη Κατσικονούρη ("Καλιφόρνια Ντρίμιν 2" από τον Δημήτρη Μυλωνά στο Από Μηχανής), Γιάννη Τσίρου ("Τα μάτια τέσσερα" από τον Γιώργο Πυρπασόπουλο στο Ιλίσια-Βολανάκης), Γιωργή Τσουρή ("Μακριά από παιδιά" από τον Γιώργο Παλούμπη, επίσης στο Ιλίσια Βολανάκης), ενώ ο "Κωλόκαιρος" του Αντώνη Τσιοτσιόπουλου (από τον Γιώργο Παλούμπη, στο "Τζένη Καρέζη") και το "Τάο" του Γιώργου Καφετζόπουλου (από τη Δανάη Σπηλιώτη, στο Επί Κολωνώ) επιβεβαίωσαν ότι τα έργα που φέρνουν στο προσκήνιο το λούμπεν στοιχείο βρίσκονται ψηλά στις προτιμήσεις των θεατών.

Κωλόκαιρος
Πάτροκλος Σκαφίδας©
Ο λούμπεν κόσμος του "Κωλόκαιρου" αγαπήθηκε πολύ

Αξιοσημείωτη ήταν και η παρουσία του Γιώργου Καπουτζίδη ("42497"), που σε άλλο δραματουργικό ύφος έθεσε σύγχρονους προβληματισμούς σε θέματα οικολογίας, καταπίεσης και έμφυλων ταυτοτήτων, ενώ η πατριαρχία και η έμφυλη βία απασχόλησε όχι μόνο τον "Γάμο" του Μάριου Ποντίκα (Επί Κολωνώ), αλλά και τους ηθοποιούς Γιώργο Χριστοδούλου και Δημήτρη Αγαρτζίδη στα πρώτα έργα που υπέγραψαν ("Ο συνεργός" και "Ζάχαρη", αντίστοιχα).

Το κουκλόσπιτο
Patroklos_Scafidas©
Το "Κουκλόσπιτο" του Ίψεν ανέβασε ο Δ. Τάρλοου

Συνολικά υπήρξε μια σειρά παραστάσεων ελληνικών και ξένων έργων που έθεσαν ζητήματα queer ορατότητας, ισότητας, έμφυλης βίας και έμφυλων ταυτοτήτων, χρησιμοποιώντας διαφορετικούς σκηνικούς κώδικες ("Πεταλούδες στο στομάχι" από τον Κων/νο Ρήγο, "Την Τρίτη στο σούπερ μάρκετ" από τον Φαίδωνα Καστρή, "Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου" από τον Χρήστο Θεοδωρίδη, "Φοβάμαι, ταυρομάχε" από την Άννα Βαγενά, "Η νύχτα των μυστικών" από την Αικατερίνη Παπαγεωργίου, "Με σιχάθηκα αλλά και πάλι όχι εντελώς" βασισμένο σε διηγήματα της Λένας Κιτσοπούλου κ.ά.).

42497
Ελίνα Γιουνανλή©
Ο Γιώργος Καπουτζίδης μετέφερε μια δυστοπία επί σκηνής στο "42497"

Υπήρξαν, επίσης, δημιουργοί που επέλεξαν να αναμετρηθούν με ένα κομμάτι ελληνικής Ιστορίας: ο Παντελής Φλατσούσης στην "Άκρα ταπείνωση" και η Σοφία Καραγιάννη στο "Καλά εσύ σκοτώθηκες νωρίς", ενώ οι 4Frontal με τα "Μπλε καστόρινα παπούτσια" βρήκαν το ιδανικό κείμενο που πάντρεψε την Ιστορία με την queer οπτική.

Τσιτάχ
© Dimitris Vattis
Ο Γιώργος Νινιός σε έναν από τους πολλούς μονολόγους της σεζόν

Τέλος, οι θεατές αγκάλιασαν μια σειρά μονολόγων, που αναδεικνύουν τον ηθοποιό ως επίκεντρο του θεατρικού σύμπαντος: είτε στηριγμένους σε βιογραφίες, όπως της Φλέρυς Νταντωνάκη ("Το τραγούδι της Φλέρυς" με την Ελένη Κοκκίδου), του Άντι Γουόρχολ ("Άντυ" με τον Μιλτιάδη Φιορέντζη), της Σωτηρίας Μπέλλου ("Σωτηρία με λένε" με την Κάτια Γκουλιώνη), της Έλλης Ζάχου-Ταχτσή ("Η μάνα αυτουνού" με τη Ράνια Σχίζα), είτε μυθοπλαστικούς: "Ανθρώπινη φωνή" με τη Λουκία Μιχαλοπούλου, "Σίρλεϊ" με την Ελένη Ουζουνίδου, "Τσιτάχ. Η ερημιά του τερματοφύλακα" με τον Γιώργο Νινιό, "Μάκης" με τον Ερρίκο Λίτση.

Καλιφόρνια Ντρίμιν 2
"Καλιφόρνια Ντρίμιν 2" του Β. Κατσικονούρη στο Από Μηχανής

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Θέατρο

Οι θεατρικές πρεμιέρες της εβδομάδας

Συγκεντρώσαμε και σας παρουσιάζουμε πέντε παραστάσεις που σηκώνουν αυλαία την εβδομάδα 18 έως 24/4 και ξεχωρίζουν.

ΓΡΑΦΕΙ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟς ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟς
18/04/2024

Updated | Ίσα που προλαβαίνεις αυτές τις 24 θεατρικές παραστάσεις

Συγκεντρώσαμε και σας παρουσιάζουμε έργα για κάθε γούστο που κατεβάζουν αυλαία την εβδομάδα 18 έως 24 Απριλίου.

Το πολυταξιδεμένο "Lemon" γιορτάζει 6 χρόνια στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Στην Κεντρική Σκηνή του ΔΘΠ παρουσιάζεται η πρωτότυπη, χειροποίητη παράσταση για την απίστευτη ιστορία του πιανίστα 1900 που έχουν παρακολουθήσει μέχρι σήμερα περισσότεροι από 16.000 θεατές, σε μια ξεχωριστή βραδιά που θα ολοκληρωθεί με ένα ατμοσφαιρικό live από τον καταξιωμένο Σταύρο Λάντσια.

Generation lost

Η "χαμένη γενιά" των millennials διεκδικεί τη φωνή της σε ένα θεατρικό έργο που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε δικές τους μαρτυρίες. Ανεβαίνει στη σκηνή με δόσεις αυτοαναφορικότητας και φλυαρίας, όχι όμως χωρίς θέρμη και ταλέντο.

Το πιο όμορφο σώμα που έχει βρεθεί ποτέ σε αυτό το μέρος

Μια συναρπαστική ερμηνεία από τον Αργύρη Ξάφη σε ένα ενδιαφέρον σύγχρονο έργο, που με τη μορφή πολυπρόσωπης αφήγησης, προσεγγίζει ζητήματα ομοφοβίας, βίας και ενοχής μιας κλειστής κοινωνίας.

"The doctor": 11 ακόμη παραστάσεις στο Αμφι-θέατρο

Το συνταρακτικό mind game για τα όρια της πολιτικής ορθότητας και την παντοδυναμία της cancel culture σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου κατεβάζει αυλαία μέσα στον Απρίλιο.

"Ο κύκλος των χαμένων ποιητών" ανεβαίνει Θεσσαλονίκη

Μετά την επιτυχία στην Αθήνα και το θέατρο Βρετάνια, η παράσταση σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ασπιώτη με τον Άκη Σακελλαρίου στον ρόλο του αντισυμβατικού Τζον Κίτινγκ "μετακομίζει" στη συμπρωτεύουσα.