Σε ποια παράσταση θα δούμε τους Δήμητρα Χατούπη και Φίλιππο Σοφιανό;

Στους "Δανειστές" του Άουγκουστ Στρίντμπεργκ συμπρωταγωνιστούν η Δήμητρα Χατούπη και ο Φίλιππος Σοφιανός μαζί με τον Γιώργο Σταυριανό. Ο Άρης Τρουπάκης σκηνοθετεί και πάλι την Δήμητρα Χατούπη μετά τις "Δούλες” του Ζαν Ζενέ, στη σκηνή του θεάτρου Ελέρ με πρεμιέρα στις 14 Οκτωβρίου. Η σύγκρουση των δύο φύλων, οικείο θέμα σε πολλά από τα θεατρικά του κορυφαίου δραματουργού του 19ου αιώνα, διέπει αυτή την τραγικωμωδία που θα δούμε σε μετάφραση της Έλσας Ανδριανού. Μέσα από ένα ερωτικό τρίγωνο κι ενα σκληρό παιχνίδι εξουσίας ανάμεσα σε δύο άντρες και τη γυναίκα της ζωής τους, ο Στρίντμπεργκ περιπαίζει τις συμβάσεις που συνοδεύουν τις συζυγικές σχέσεις. 

Λίγα λόγια για την υπόθεση

Οι "Δανειστές" είναι ένα έργο ακραιφνούς νατουραλισμού που συνδυάζει το δράμα με την κωμική σκληρότητα, καθώς οι "ήρωες” ορμούν ακάθεκτοι και αφύλακτοι προς την κορυφή των παθών τους. Η δράση τοποθετείται σε ένα θέρετρο, έναν σύγχρονο Παράδεισο – Νεκροτομείο, όπου το τυπικό τρίγωνο, ο κάποτε απατημένος σύζυγος, η αιώνια μοιχαλίδα και ο νυν σύζυγος -άλλοτε εραστής-, παίζουν παιχνίδια εξουσίας, άλλοτε "εκδραματίζοντας” και άλλοτε εσωτερικεύοντας ο ένας την οπτική του άλλου. Τα πρόσωπα περιχαρακώνονται, αυτοσχεδιάζουν και ανατρέπουν συνεχώς ο ένας το παιχνίδι του άλλου, χρησιμοποιώντας τόσο τη σύμβαση του γάμου, όσο και την καθοδηγημένη ανατρεπτικότητα της πολυχρησιμοποιημένης "αγάπης”.

Ο Άντολφ και η Τέκλα, οι "καλλιτέχνες”, που έως τώρα δεν υπολόγιζαν τη δύναμη του -καθηγητή νεκρών γλωσσών- πρώην συζύγου εκείνης, διαλύονται μόλις ο τελευταίος εισβάλει στην υποτιθέμενα αντισυμβατική ζωή τους. Ο απατημένος Γκούσταφ ξεκινά ένα φαινομενικά αθώο παιχνίδι εκδίκησης, το οποίο θα πάρει απρόβλεπτες διαστάσεις, καθώς τα τρία πρόσωπα μπλέκουν όλο και πιο βαθιά στα γρανάζια ενός μηχανισμού –καλοκουρδισμένου όπως στις καλές φάρσες- που αποκαλύπτει τις προσωπικές πληγές που νομίζουν πως έχουν επουλώσει και τις αδυναμίες που ελπίζουν πως ελέγχουν.

Ο Στρίντμπεργκ γράφει το έργο ως ιδιοφυή ανατομία ενός "νεκρού” -και, ως εκ τούτου, φαιδρού- ερωτικού τριγώνου, ακριβώς τη χρονιά που ο Τέσλα διερευνά τις δυνατότητες του εναλλασσόμενου ρεύματος, ο Έντισον παρουσιάζει τον φωνόγραφο, ο Γουλιέλμος Β΄ ενθρονίζεται ως ο τελευταίος Γερμανός Κάιζερ, η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης διασφαλίζει την ελεύθερη διέλευση της Διώρυγας του Σουέζ, ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης αναλαμβάνει δράση στους δρόμους του Λονδίνου, ενώ κατοχυρώνεται το εμπορικό σήμα της Kodak. Η εποχή είναι μεταιχμιακή, το έργο επίσης. Και αν το τέλος του 19ου αιώνα, η εποχή του Στρίντμπεργκ, βιάζεται να θάψει το παρελθόν της και καλπάζει προς το αβέβαιο μέλλον της, σήμερα καλπάζουμε ήδη στον 21ο αιώνα, έχοντας κρατήσει στην ντουλάπα τους σκελετούς του 20ού που, σιγά σιγά αποκαλύπτονται. 

Σκηνοθετικό σημείωμα

Τα κωμικά κλειδιά που μεταφέρουν το δράμα στη λοξή οπτική του σήμερα, απεμπολούν τα συνήθη έμφυλα στερεότυπα -άλλωστε, μισογύνης ή όχι, ο Στρίντμπεργκ -ως δαιμόνιος συγγραφέας- υπερβαίνει σταθερά τις απόψεις του, ενώ συνεχώς παραπλανά ως προς το ποιος είναι ισχυρότερος ή ποιος οδηγεί σε κάθε στιγμή το παιχνίδι, το οποίο αν και είναι δομημένο μαθηματικά, μοιάζει μ’ ένα μεγάλο αυτοσχεδιασμό.

Το έργο διατρέχουν με –συγχρόνως- βαθύ και ανάλαφρο τρόπο θέματα φύλων, γενεών, διαφορετικότητας, καθώς και εννοιολόγησης της προόδου. Μεταφέροντας το θέμα στο σήμερα, δεν μπορεί να μην παρατηρήσει κανείς, αν και με πικρό γέλιο, πώς η πρόοδος και η "προοδευτικότητα” συγκρούονται μετωπικά, τόσο στο έργο, όσο και στη σύγχρονη πραγματικότητα. Εντέλει, οι "δανειστές" μας, όλοι κάπου χρωστούν. Παράλληλα, όλοι αγωνιούν για την επιδραστικότητά τους.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπογράφει ο Θοδωρής Χρυσικός και τους φωτισμούς ο Δημήτρης Λογοθέτης.