Δώρα Στυλιανέση & Άσκηση: Δύο δεκαετίες θεατρικής διαδρομής

Είκοσι χρόνια Άσκηση δεν είναι απλώς μια διαδρομή στο θέατρο. Είναι ένας τρόπος να μαθαίνεις ξανά και ξανά τι σημαίνει χρόνος. Μέσα σε αυτά τα χρόνια, το θέατρο δεν λειτούργησε ποτέ ως μια ασφαλής απόσταση από τη ζωή, αλλά ως μια δοκιμασία. Μια άσκηση πάνω στον λόγο, στο σώμα, στην αναπνοή, στην παρουσία. Στην αρχή νομίζεις ότι παίζεις ρόλους αλλά με τα χρόνια καταλαβαίνεις ότι ο ρόλος σε παίζει, σε μετακινεί, σε φέρνει μπροστά σε όρια που δεν ήξερες ότι υπάρχουν.

Η Άσκηση ήταν και παραμένει ένας τόπος όπου ο χρόνος πυκνώνει. Εκεί που μια λέξη μπορεί να κρατήσει περισσότερο από μια σκηνή, όπου η σιωπή έχει βάρος και ο ρυθμός γίνεται σκέψη. Δεν πρόκειται για αφαίρεση ή για μια ψυχρή θεατρική τεχνική. Είναι μια εμπειρία που περνά μέσα από το πάθος, μέσα από την τριβή, μέσα από το να μαθαίνεις "παθαίνοντας".

Αυτό που με κρατά όλα αυτά τα χρόνια είναι η αίσθηση ότι το θέατρο δεν αφορά μόνο την όραση, αλλά τον χρόνο που μοιραζόμαστε. Κάθε παράσταση, είναι μια συνάντηση όπου ο λόγος αποκτά διάρκεια, γίνεται ζωντανός, μεταφέρει κάτι που δεν χωρά μόνο στο νόημα. Η δουλειά με τον Μουστάκη με δίδαξε ακριβώς αυτό: ότι η δραματοποίηση δεν είναι απλώς η αφήγηση μιας ιστορίας, αλλά μια καταβύθιση στο κείμενο, μέχρι να γίνει ίλιγγος, μέχρι να βρεθείς στο όριο όπου η λέξη συναντά το σώμα. Εκεί γεννιέται η αλήθεια της σκηνής.

Σήμερα, που γιορτάζουμε αυτά τα είκοσι χρόνια με την παράσταση "Ουρανός από άλλους τόπους – ρόδα στο μαντίλι", νιώθω ότι κλείνει ένας κύκλος και ανοίγει ένας άλλος. Παίζω στην πέμπτη μου παράσταση της Άσκησης, κουβαλώντας μαζί μου όλα όσα προηγήθηκαν, αλλά και μια νέα ευθύνη: να σταθώ απέναντι στο κοινό με απλότητα και ακρίβεια. Αυτό που βαθιά επιθυμώ να πάρει ο θεατής φεύγοντας από τον "Ουρανό από άλλους τόπους – ρόδα στο μαντίλι" είναι μια αίσθηση επιστροφής. Όχι νοσταλγική, ούτε ρομαντική, αλλά υπαρξιακή. Όταν πρωτοδιάβασα το κείμενο του Σωτήρη Δημητρίου, δυσκολεύτηκα. Όμως αυτή η δυσκολία ήταν μια πόρτα. Σιγά σιγά ο λόγος έγινε σώμα, ρυθμός, αναπνοή. Παρότι δεν έχω προσωπική σχέση με την Ήπειρο, κάτι μέσα μου αναγνώρισε αυτόν τον κόσμο. Κάτι που αφορά όλους μας, μια μνήμη που ίσως δεν ξέρουμε ότι κουβαλάμε.

Ο ρόλος δεν είναι μια αναπαράσταση χαρακτήρα. Είναι μια προσπάθεια να ακούσεις τη μουσικότητα της γλώσσας, να αφήσεις τη λέξη να σε οδηγήσει. Αν ο θεατής φύγει έχοντας νιώσει ότι η γλώσσα δεν είναι απλώς εργαλείο επικοινωνίας αλλά τόπος ύπαρξης, τότε η παράσταση έχει πετύχει. Ζούμε σε μια εποχή όπου ο λόγος συχνά διαλύεται, γίνεται γρήγορος και επιφανειακός. 

Εύχομαι, φεύγοντας, να έχει αγγίξει το βάρος και τη ζωντάνια της λέξης, να έχει συναντήσει τη μνήμη όχι ως βάρος του παρελθόντος αλλά ως έδαφος που μας κρατά. Και ίσως, έστω για λίγο, να θελήσει να επιστρέψει στο οικείο του, στη δική του ρίζα, κάτω από τον ίδιο ουρανό που μοιραζόμαστε όλοι.