Σκηνές από ένα γάμο

Το γεγονός ότι το έργο του Μπέργκμαν γράφτηκε σε πολλές μορφές κι έτσι απευθύνθηκε σε κάθε είδους κοινό –ξεκίνησε ως σειρά έξι επεισοδίων για τη σουηδική τηλεόραση, έγινε γρήγορα ταινία (1974) και λίγο αργότερα θεατρικό έργο (1981), που πρώτος σκηνοθέτησε ο ίδιος ο Μπέργκμαν– είναι μια καλή ένδειξη της ευρείας απεύθυνσης που έχει. Το ότι περιέχει πλήθος αυτοβιογραφικών στοιχείων –είναι μάλλον διαδεδομένη η δήλωση του δημιουργού: "έγραψα τις "Σκηνές” σε τρεις μήνες, τη γύρισα σε τέσσερις, χρειάστηκε όμως η εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής"–, δεν αφαιρεί καθόλου από αυτήν τη δύναμή του να απευθύνεται στον καθένα, ακόμη και σαράντα χρόνια μετά. Διότι οι "Σκηνές από ένα γάμο" αποτελούν την ακτινογραφία μιας ζωής δύο ανθρώπων, με την οποία καθένας μπορεί να ταυτιστεί, να αναγνωρίσει κομμάτια του εαυτού του, των σχέσεων ή των μοτίβων συμπεριφοράς του. Οι ήρωες, το ζευγάρι των αστών που ζει στο καλόγουστο σπιτικό τους, θα μπορούσαν να είναι κάποιοι από εμάς, παρά τη σκανδιναβική καταγωγή τους· ούτως ή άλλως, ο Μπέργκμαν είναι ο Βορειοευρωπαίος που κατεξοχήν κατάφερε να αγγίξει τη μεσογειακή ψυχή, ένας συνεχιστής του Ίψεν και, ιδιαίτερα, του Στρίντμπεργκ. Ο Γιόχαν και η Μαριάννε δείχνουν αγαπημένοι, είναι τρυφεροί μεταξύ τους, αντιμετωπίζουν τα μικροπροβλήματα που φέρνει η συμβίωση και η ρουτίνα με ειλικρίνεια και διάθεση αποδοχής, έως ότου η καλογυαλισμένη βιτρίνα αρχίζει να ραγίζει και τελικά συντρίβεται πλήρως.

Η δημιουργία οικείας ατμόσφαιρας είναι κομβική στη σκηνοθεσία της Έλενας Καρακούλη, που επεδίωξε ιδιαίτερα μια τέτοια συνθήκη: Οι δύο ηθοποιοί υποδέχονται τους θεατές σαν να ήταν καλεσμένοι στο σπίτι τους, όπου γιορτάζουν τη δέκατη επέτειο του γάμου τους, και τους εμπλέκουν στην έναρξη της παράστασης. Έτσι, η συνέχεια αποδεικνύεται ακόμη πιο επιδραστική, καθώς η σκηνοθεσία θα κοιτάξει κατάματα τον, υπόγειο αρχικά, κλονισμό της συζυγικής συμβίωσης· η τρυφερότητα θα δώσει τη θέση της σε κάτι βίαιο, οξύ και άσχημο, μέχρι να κλείσει ο κύκλος σαν πληγή που επουλώνεται αφού αιμορραγήσει.

Φυσικά, πάρα πολλά εξαρτώνται από τους ηθοποιούς, αφού οι "Σκηνές από ένα γάμο" δεν αφορούν μόνο ή τόσο δύο ανθρώπους που μοιράζονται μια διαδρομή, όσο δύο ενηλίκους, που αναγκάζονται να αντικρίσουν με ειλικρίνεια πρωτίστως τους εαυτούς τους κι έπειτα τη σχέση τους. Ο Νίκος Ψαρράς και η Μαρίνα Ασλάνογλου διανύουν αυτή τη μεγάλη και ταραχώδη ψυχική απόσταση με ζήλο και πάθος, με αμεσότητα και ειλικρίνεια, ξεπερνώντας έτσι τα, ελάχιστα, σημεία κειμένου και παράστασης που ακούγονται κάπως μελοδραματικά. Σημαντικά συνεισφέρουν στη δημιουργία της καλόγουστης ζωής του ζευγαριού τα σκηνικά της Αλέγιας Παπαγεωργίου και τα κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα· ειδικά τα τελευταία συμπρωταγωνιστούν με τους ήρωες, καθώς τους συνοδεύουν σε κάθε συνθήκη της ζωής τους.