"Βάκχες" με τους Tiger Lillies στην Επίδαυρο

Με την προσθήκη της παράστασης "Βάκχες" του Ευριπίδη, η οποία θα παρουσιαστεί στις 10 και 11 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, ολοκληρώνεται το φετινό καλλιτεχνικό πρόγραμμα των επιδαυρίων για το καλοκαίρι του 2026. Μια σημαντική συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου της Βουλγαρίας "Ιβάν Βάζοφ" και του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026 σε συνεργασία με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γιάβορ Γκάρντεφ, με τη συμμετοχή ενός μεικτού θιάσου Ελλήνων και Βούλγαρων ηθοποιών.

Υπάρχει ένα ερώτημα, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη Γιάβορ Γκάρντεφ, το οποίο θα μπορούσε να διατυπωθεί σε μια μεταφορική, νιτσεϊκή γλώσσα ως εξής: "Είναι δυνατόν, έστω και μόνο στο πλαίσιο μιας παράστασης, ο Διόνυσος να νικήσει ολοκληρωτικά και άνευ όρων τον Απόλλωνα;".  

Στην Επίδαυρο, τον τόπο όπου η μουσική και το δράμα συνεχίζουν διαχρονικά να αντηχούν, οι "Βάκχες" σε σκηνοθεσία του διακεκριμένου δημιουργού, Γιάβορ Γκάρντεφ, παρουσιάζονται στο αρχαίο θέατρο ως μια σκηνική ανάγνωση που απορυθμίζει την αιώνια διαπάλη ανάμεσα σε δυο θεμελιώδεις αρχές – τη λαμπερή μορφή του Απόλλωνα και τη χαοτική σαγήνη του Διονύσου. 

Γιάβορ Γκάρντεφ: "Οι Βάκχες είναι μια τραγωδία που αποδεικνύεται ριψοκίνδυνη και για τους θεατές, οι οποίοι καλούνται να έρθουν αντιμέτωποι με τους βαθύτερους και ισχυρότερους φόβους τους".

Τον θεό Διόνυσο ενσαρκώνει ο Βούλγαρος ηθοποιός Λεονίντ Γιόβτσεφ, ένας από τους πιο χαρισματικούς και τολμηρούς πρωταγωνιστές της γενιάς του, με καθηλωτικές ερμηνείες, γνωστός ως το "enfant terrible" του βουλγαρικού θεάτρου, ενώ την Αγαύη ερμηνεύει η Λουκία Μιχαλοπούλου.

Ο Σάμιουελ Φίνζι υποδύεται τον Τειρεσία, ο Αλέξανδρος Μυλωνάς τον Κάδμο, ο Μιχαήλ Ταμπακάκης τον Πενθέα, ο Ιβάν Γιουρούκοφ τον Αγγελιαφόρο Α’, ο Μαρτίν Ντιμιτρόφ τον Αγγελιαφόρο Β’ και ο Ιβάν Νικόλοφ τον Δούλο.

Τη μουσική υπογράφουν και ερμηνεύουν ζωντανά επί σκηνής οι The Tiger Lillies (Martyn Jaques, Adrian Stout, Budi Butenop), το διεθνούς φήμης βρετανικό συγκρότημα, συμμετέχοντας ταυτόχρονα στη δράση ως σκοτεινοί τροβαδούροι, με μορφές που αντλούνται από το διονυσιακό σύμπαν. Από αυτή τη σύμπραξη οργανισμών, σωμάτων και ζωντανής μουσικής προκύπτει μια παράσταση που κλονίζει τη βεβαιότητα της λογικής.

Στις "Βάκχες" του Γκάρντεφ τίθεται ένα καίριο ερώτημα σχετικά με την ανοχή της κοινωνίας στην αποσταθεροποίηση. Πώς μεταβολίζεται στον συλλογικό οργανισμό το συμβάν –διανοητικά, ψυχικά, πολιτικά– πριν μετατραπεί σε τραύμα; Το έργο λειτουργεί ως αναμέτρηση με τα όρια της ευταξίας, δοκιμάζοντας την αντοχή κανόνων και θεσμών. Στον Ευριπίδη, η διονυσιακή μανία δεν είναι μια αθώα γιορτή αλλά δοκιμασία της ίδιας της ιδέας του πολιτισμού, που ωθεί στα άκρα τη διατήρηση του ελέγχου, των ηθών, των νόμων και της αυτοεικόνας μας.

'Όπως αναφέρει και ο ίδιος ο σκηνοθέτης: "Οι Βάκχες είναι εκείνη η τραγωδία που φτάνει πιο μακριά από κάθε άλλη στο ενδιαφέρον για τις ανορθολογικές παρορμήσεις και την παραφροσύνη. Τόσο μακριά, που αποδεικνύεται επικίνδυνη και ριψοκίνδυνη και για τους θεατές, οι οποίοι καλούνται να έρθουν αντιμέτωποι με τους βαθύτερους και ισχυρότερους φόβους τους".

Ο αταβιστικός φόβος της κατάρρευσης του πολιτισμού δεν κατοικεί μόνο στα πρόσωπα, φωλιάζει στο συλλογικό ασυνείδητο, εκεί όπου η κοινότητα πλάθει μύθους για να προστατευτεί. Από αυτό το πεδίο γεφυρώνεται μια αναλογία με την εμπειρία των βαλκανικών εθνικισμών, όπου η μισαλλοδοξία –ως πολιτική μορφή του φόβου του ‘άλλου’– τον καθιστά απειλή που πρέπει να απωθηθεί, να περιοριστεί ή να αφομοιωθεί.

Η τραγωδία χτίζεται πάνω στην αυταπάτη και στην ύβρη της βεβαιότητας πως ό,τι δεν χωράει στη γλώσσα και στον νόμο μπορεί απλώς να εξοριστεί. Μόνο που όταν ο άνθρωπος αρνείται τη σκοτεινή του συγγένεια με το άλογο, δεν το εξαφανίζει αλλά το σπρώχνει στα βάθη, απ’ όπου σχεδόν πάντα επιστρέφει αγριότερο.

Οι συντελεστές

Την προσαρμογή του κειμένου υπογράφουν οι Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Γιάβορ Γκάρντεφ, τα σκηνικά ο Nikola Toromanov, τα κοστούμια η Ηλένια Δουλαδίρη, τη χορογραφία η Uršula Teržan και τους φωτισμούς η Στέλλα Κάλτσου. 

Χορός των Βακχών: Kremena Slavcheva, Ξένια Γραμματικού, Δανάη Σταματοπούλου, Αλεξάνδρα Γκαϊτατζή, Nadya Keranova, Νεφέλη Ανθοπούλου, Ελένη Θυμιοπούλου, Alexandra Svilenova, Αγγελική Κιντώνη, Ζωή Ευθυμίου, Ευθυμία Δανιηλίδου, Πολυξένη Σπυροπούλου.

Στα αγγλικά, με ελληνικούς υπέρτιτλους.

 Προπώληση εισιτηρίων: aefestival.gr & more.com