Ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ είναι για τους περισσότερους από εμάς ο συγγραφέας του "Υπέροχου Γκάτσμπι" — εκείνος ο άνθρωπος που μας σύστησε τη λάμψη, τη τζαζ και τη χλιδή της εποχής του. Αλλά πόσοι ξέρουν τι υπήρχε πίσω από τη βιτρίνα; Πόσοι γνωρίζουν το τραύμα, τη σιωπή και το απόλυτο σκοτάδι όταν τα φώτα έσβηναν;
Αυτή ακριβώς τη "σκοτεινή νύχτα της ψυχής" πιάνει στα χέρια του ο Γιώργος Σίμωνας και η ομάδα "Νοσταλγία" στο θέατρο Rabbithole, μεταφέροντας στη σκηνή το αυτοβιογραφικό δοκίμιο του συγγραφέα, "Η Κατάρρευση" ("Crack-Up"). Και το αποτέλεσμα σε κερδίζει, όχι γιατί σου αφηγείται μια εύκολη ιστορία, αλλά γιατί σε βάζει μέσα στο μυαλό ενός ανθρώπου που ραγίζει σαν παλιό, εύθραυστο πιάτο.
Ένα σκηνικό που μυρίζει μνήμη, νουάρ και... 3:00 το πρωί. Αν κάτι σε κερδίζει με το που θα μπεις στον χώρο, είναι η αίσθηση ότι μπαίνεις στα άδυτα ενός μυαλού που καταρρέει. Ο Γιώργος Σίμωνας, υπογράφοντας και τη σκηνογραφία, έχει στήσει έναν κόσμο υποβλητικό, γεμάτο νουάρ αποχρώσεις. Έπιπλα προσεκτικά τοποθετημένα, φωτιστικά που παίζουν με τις σκιές και, κυρίως, εκείνη η παράπλευρη, ιδιότυπα φωτισμένη "περιοχή" στον τοίχο όπου ζωντανεύουν οι υποσυνείδητες παρουσίες – σαν πίνακες μνήμης που κρέμονται στο σκοτάδι και στοιχειώνουν τον ήρωα. Με τη βοήθεια των ατμοσφαιρικών φωτισμών του Γιώργου Βλαχονικολού και την υπέροχη, κινηματογραφική μουσική της Τώνιας Ράλλη, ο χώρος μετατρέπεται σε ένα ζωντανό, ονειρικό (ή μάλλον εφιαλτικό) τοπίο. Εκεί όπου, όπως λέει και ο ίδιος ο Σκοτ, "για την ψυχή είναι πάντα 3:00 το πρωί".
Το εγχείρημα ήταν τρομερά επίφοβο. Πώς κάνεις θέατρο ένα ψυχαναλυτικό κείμενο γεμάτο παραισθήσεις και εσωτερικούς μονολόγους; Η ομάδα, όμως, στέκεται στο ύψος των περιστάσεων με αξιοπρόσεκτη γενναιότητα. Ο Γιάννης Γιαννούλης, στον κεντρικό ρόλο του Φιτζέραλντ, δίνει μια σπαρακτική, σχεδόν παραληρηματική ερμηνεία, αποδίδοντας όλον τον εσωτερικό ίλιγγο ενός ανθρώπου που αμφισβητεί τα πάντα. Πλάι του, οι συνεργάτες του χτίζουν έναν θίασο-μωσαϊκό από φασματικές φιγούρες και πρόσωπα της ζωής του: η Σίσσυ Μαράθου (μια τρυφερή και σταθερή Φράνσις), ο Αχιλλέας Βατρικάς (πληθωρικός και νευρώδης ως ατζέντης), ο Μιχάλης Ζαχαρίας σε ένα απολαυστικό κωμικοτραγικό πορτρέτο, η Ματίνα Περγιουδάκη και η εκρηκτική Ιφιγένεια Γρίβα.
Αν υπάρχει κάτι που κρατάει την παράσταση λίγο πιο πίσω από το απόλυτο, είναι το ίδιο της το DNA. Η "Κατάρρευση" δεν είναι μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος με την κλασική έννοια· είναι ένα θραυσματικό, απαιτητικό δοκίμιο. Για έναν θεατή που δεν είναι εξοικειωμένος με τη σκοτεινή βιογραφία του Φιτζέραλντ, η παρακολούθηση της "πλοκής" μπορεί σε σημεία να γίνει λαβυρινθώδης. Το έργο απαιτεί από τον θεατή να αφεθεί στην ατμόσφαιρα και να μην ψάχνει μια συμβατική αφήγηση.
Παρά αυτό το "δύσκολο" και εσωστρεφές υλικό, η παράσταση δικαιώνει απόλυτα την επιλογή της. Δεν προσπαθεί να στρογγυλέψει τις γωνίες ούτε να εξωραΐσει τον ήρωα. Αντίθετα, μας θυμίζει πως ακόμη κι όταν το "πιάτο ραγίζει" και η ζωή μοιάζει με κινούμενη άμμο, η τέχνη μπορεί να βρει τρόπο να μας κοιτάξει κατάματα.
Περισσότερες πληροφορίες
Η κατάρρευση
Η ομάδα Νοσταλγία βυθίζεται στον κόσμο του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ για δεύτερη χρονιά, ενός από τους μεγαλύτερους εκπροσώπους της παγκόσμιας πεζογραφίας, μέσα από την πρώτη ελληνική θεατρική διασκευή του παράδοξου διηγήματος - κολάζ αυτοβιογραφικών κειμένων που χρονογραφούν την πορεία και τη ζωή του. Αποτελεί έναν από τους κύριους εκπροσώπους της αποκαλούμενης Χαμένης γενιάς των Αμερικανών λογοτεχνών. «Ο Μεγάλος Γκάτσμπι», «Τρυφερή είναι η νύχτα», «Η παράξενη ιστορία του Μπέντζαμιν Μπάτον» είναι μερικά μόνο από τα αριστουργήματά του. Η ζωή του υπήρξε θυελλώδης και τόσο ασταθής, όσο και οι περιπέτειες των ηρώων του, που είναι πρόσωπα μυθικά και καθημερινά την ίδια στιγμή. Μοναδικός στο είδος του, με μια νέο-ρομαντική και διεισδυτική ματιά ο Φιτζέραλντ αναρριχάται στον ανθρώπινο ψυχισμό ξεπερνώντας τον πρώιμο νατουραλισμό, πλανάται σε μέρη που η φαντασία και τα όνειρα συμπληρώνουν τα κενά της πραγματικότητας. Η αγωνία και ο αγώνας για επιβίωση, για αναγνώριση, για επικοινωνία, είναι συνυφασμένα με μια διάθεση γλυκόπικρη και ταυτόχρονα ανταριασμένη: γνήσιο παιδί της εποχής της τζαζ και τη ποτοαπαγόρευσης. Πριν το απότομο τέλος της ζωής του, δημιουργεί ένα μικρό κολάζ αυτοβιογραφικών κειμένων, που όλα μαζί συνθέτουν μια αποτίμηση της μέχρι στιγμής πορείας του, προσωπικής και επαγγελματικής.
