Ταξιδεύοντας με ένα βιβλίο 31/03/2020

#menoumespiti, διαβάζουμε βιβλία, ονειρευόμαστε, ακολουθούμε τους ήρωές μας στις διαδρομές τους, κρατάμε σημειώσεις. Ακολουθεί μια μικρή λίστα με νέους και παλαιότερους τίτλους για όλους εκείνους που αγαπούν τη λογοτεχνία και λατρεύουν τα ταξίδια.

#1 Max Frisch, «Homo Faber»

Μια ασυνήθιστη ερωτική ιστορία και ένα σχόλιο πάνω στη λογική και στο συναίσθημα είναι το «Homo Faber» του Μαξ Φρις (1911-1991). Μια σύγχρονη τραγωδία με πρωταγωνιστή τον Ελβετό Βάλτερ Φάμπερ, έναν ακραία ορθολογιστή μηχανικό που ζει στη Νέα Υόρκη, έναν σύγχρονο άνθρωπο που τα ξέρει, τα προγραμματίζει και τα εξηγεί όλα. Ή σχεδόν όλα. Η ζωή, άλλωστε, είναι γεμάτη εκπλήξεις και απρόοπτα. Και ο θάνατος δραματικά παρών. Την ίδια στιγμή ο Φάμπερ «πετάει» από τη Νέα Υόρκη στο Μεξικό, όπου καθηλώνεται στην έρημο ύστερα από ανώμαλη προσγείωση του αεροπλάνου του, για να βρεθεί αργότερα στη Γουατεμάλα κι έπειτα να ταξιδέψει από την Αμερική στην Ευρώπη με πλοίο. Η συνέχεια της προσωπικής του περιπέτειας τον βρίσκει στο Παρίσι, στη Νότια Γαλλία, στη Φλωρεντία, στο Ορβιέτο και στη Ρώμη, ενώ το τέλος του δράματος συντελείται στην Αθήνα. Στα πάτρια εδάφη των αρχαίων μύθων. Συναντήσεις και αποχωρισμοί, έρωτες, πάθη, ύβρεις και πάνω από όλα η μοίρα και η τραγική ειρωνεία· όλα περνούν μέσα από τις σελίδες του «Homo Faber», καλώντας τον αναγνώστη σε πολλαπλές αναγνώσεις και πάνω από όλα σε ένα διαρκές ταξίδι σε μια Αμερική και μια Ευρώπη που δεν γνωρίσαμε ποτέ.

Πατάκης, μετάφραση: Σώτη Τριανταφύλλου

#2 Αλάα Αλ-Ασουάνι, «Μέγαρο Γιακουμπιάν»

Το «Μέγαρο Γιακουμπιάν» είναι από τα εμβληματικά έργα της σύγχρονης αραβικής λογοτεχνίας κι ένα από τα καλύτερα αναγνώσματα για όσους επιθυμούν να περιηγηθούν και να κατανοήσουν σε βάθος την αιγυπτιακή κοινωνία της δεκαετίας του ’90. Το κτίριο είναι υπαρκτό, πρόκειται για μια πολυκατοικία που χτίστηκε τη δεκαετία του 1930 στο Κάιρο, αλλά οι ένοικοί του είναι πλασμένοι ένας προς έναν από τον εξαίρετο Ασουάνι: βαθιά ανθρώπινοι χαρακτήρες και των δύο φύλων, πλούσιοι και φτωχοί, καλοί και κακοί, ξεπεσμένοι αριστοκράτες, επιχειρηματίες, εργάτες, μικροϋπάλληλοι αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, καθώς αποτυπώνεται με οξυδέρκεια η αιγυπτιακή κοινωνία της πολιτικής διαφθοράς, του αθέμιτου πλουτισμού, της θρησκευτικής υποκρισίας και της ανόδου του ισλαμισμού στο γύρισμα του 20ού αιώνα. Και όλα αυτά στο Κάιρο, στην πολύπαθη μα τόσο γοητευτική πρωτεύουσα της χώρας, τη μεγαλύτερη πόλη του αραβικού κόσμου και της Αφρικής, με τη μικρή πλέον ελληνική κοινότητα και το παγκόσμιο ιστορικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον.

Πατάκης, μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης

#3 Gabri Ródenas, «Η γιαγιά που διέσχισε τον κόσμο με ένα ποδήλατο»

Όταν η 90χρονη δόνια Μάρου πληροφορείται ότι ο εγγονός που ποτέ δεν γνώρισε ζει στην άλλη μεριά του Μεξικού, ξεκινάει με ένα παλιό τιρκουάζ ποδήλατο –τον μοναδικό θησαυρό της– ένα ταξίδι ζωής από την Οαχάκα στη Βερακρούς. Μια συναρπαστική διαδρομή σε δύο ρόδες, με εικόνες από την απέραντη χρυσαφένια έρημο που διασχίζει στο μεγαλύτερο μέρος της πορείας της. Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας ηλικιωμένης γυναίκας, με τυχαίες συναντήσεις που οδηγούν σε αναμόχλευση αναμνήσεων, φιλοσοφικές και υπαρξιακές αναζητήσεις. Πεταλιές που θυμίζουν ότι η ζωή είναι μαγική και συνάμα... νόστιμη (η δόνια Μάρου έχει πάντα μαζί της τα αγαπημένα της χιλιάνικα αλφαχόρ για κέρασμα), αρκεί να την κοιτάξεις στα μάτια και να την αντιμετωπίσεις με αγάπη και ειλικρίνεια. Όλα τα παραπάνω με φόντο τη μεξικανική ύπαιθρο, στοιχεία από την καθημερινή ζωή αλλά και τη θαλασσινή αύρα του τελευταίου της προορισμού, του σημαντικότερου λιμανιού του Μεξικού, της δικής της Ιθάκης. Στη Βερακρούς η δόνια Μάρου κάθεται σε μια αποβάθρα κοντά στο Ενυδρείο, ατενίζει τον Κόλπο του Μεξικού, απολαμβάνει το ηλιοβασίλεμα και προκαλεί τον αναγνώστη: τολμάς να ανεβείς σε αυτό το ποδήλατο;

Διόπτρα, μετάφραση: Τιτίνα Σπερελάκη

#4 James Baldwin, «Το κουαρτέτο του Χάρλεμ»

Μια πολυσέλιδη πρόταση για μουσικόφιλους αναγνώστες και ταξιδιώτες. Με όχημα το πάθος τους για τα γκόσπελ, τέσσερις νεαροί μαύροι μουσικοί ξεκινούν από το Χάρλεμ της δεκαετίας του ’40 για να κατακτήσουν τον κόσμο. Μια γενναία και συνάμα συναρπαστική περιπλάνηση από τη Νέα Υόρκη στον αμερικανικό Νότο και από το Παρίσι στην Αφρική και την Κορέα φέρνει αντιμέτωπους τους ήρωες με προσωπικές, οικογενειακές και κοινωνικές συγκρούσεις, ενώ αποτυπώνεται εξαιρετικά το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα των μαύρων στις ΗΠΑ του ’60. Στιγμιότυπα από την καθημερινότητα των Αφροαμερικανών, απίθανοι μουσικοί αυτοσχεδιασμοί αλλά και στιγμές δυσφορίας και αναβρασμού μεταξύ λευκών και μαύρων, ο ρατσισμός και η ομοφοβία ζωντανεύουν στις σελίδες του «Κουαρτέτου του Χάρλεμ», το οποίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1979 και αποτελεί το τελευταίο εκτενές μυθιστόρημα του σπουδαίου μεταπολεμικού Αμερικανού συγγραφέα Τζέιμς Μπόλντουιν (1924-1988).

Πόλις, μετάφραση: Χρήστος Οικονόμου

#5 Luca Ricci, «Το φθινόπωρο»

Μπορεί να βρισκόμαστε στον πρώτο μήνα της παράδοξης αυτής άνοιξης, η Ρώμη ωστόσο, όπως αποτυπώνεται μέσα από την αφήγηση του Ιταλού διηγηματογράφου Λούκα Ρίτσι στο πρώτο του μυθιστόρημα, είναι αμιγώς φθινοπωρινή. Με θερμά χρώματα και αποχρώσεις του κόκκινου, του καφετί και του κίτρινου, ο ήρωας επιστρέφει από τις διακοπές του Αυγούστου κι επιδίδεται σε περιπάτους στην Αιώνια Πόλη. Περπατάει στο Τραστέβερε και στο Πράτι, κάνει σκέψεις για τη ζωή, τη συγγρα­φή (το επάγγελμά του), τις σχέσεις, τον κουρασμένο γάμο του. Κατά τη διάρκεια μιας μοναχικής βόλτας στο παζάρι της Πιάτσα ντέι Κουιρίτι γοητεύεται από έναν παλιό τόμο για τον Μοντιλιάνι και μένει υπνωτισμένος από την εικόνα της συντρόφου του Ζαν Εμπιτέρν, την οποία... ερωτεύεται κεραυνοβόλα.

Μεταίχμιο, μετά­φραση: Δήμητρα Δότση

#6 Camille Aubray, «Μαγειρεύοντας για τον Πικάσο»

Από τη Νέα Υόρκη του σήμερα στη γαλλική Ριβιέρα του 1936 ταξιδεύει η Σελίν όταν ανακαλύπτει πως η γιαγιά της Οντίν είχε κάποτε μαγειρέψει για τον Πικάσο. Μια επιστροφή στο υπέροχο παραλιακό χωριουδάκι του Ζουάν-Λε-Πεν και στην εποχή που η 17χρονη Οντίν μαγείρευε μαζί με τη μητέρα της στην κουζίνα του «Café Paradis» για έναν μυστηριώδη επισκέπτη που επιθυμούσε να σερβίρεται καθημερινά το γεύμα του στη βίλα του... Στο «Μαγειρεύοντας για τον Πικάσο» η Καμίλ Όμπρεϊ προσκαλεί τον αναγνώστη σε ένα μεθυστικό ταξίδι τέχνης και γαστρονομίας, φέρνοντας στο φως μια σχετικά άγνωστη περίοδο της ζωής του διάσημου ζωγράφου με φόντο τα γραφικά τοπία της Νότιας Γαλλίας.

Ελληνικά Γράμματα, μετάφραση: Γιούλη Δελιοπούλου, Χαριτωμένη Βόντα

#7 Γιώργος Παυλόπουλος, «Όσο πιο μακριά από το σπίτι»

Έπειτα από τρία μυθιστορήματα ο Γιώργος Παυλόπουλος, συγγραφέας και δημιουργός του ταξιδιω­τικού blog «Letters to Barbara», επιστρέφει με τη συλλογή διηγημάτων «Όσο πιο μακριά από το σπίτι», «την εποχή ενός ιού που απαγορεύει τις μετακινήσεις», όπως σχολιάζει εύστοχα ο ίδιος για τη συγκυρία της έκδοσης τον φετινό Μάρτιο. Με δικά του λόγια: «Σκεφτόμουν πάντα τα ξενοδοχεία, που αν τα κατοικήσει κανείς σωστά γίνονται καμιά φορά πιο σημαντικά κι απ’ τα σπίτια. Οι μέρες των ταξιδιών δεν κλείνονται σε τοίχους, αντίθετα απ’ την καθημερινότητα που μόνο μέσα απ’ τους τοίχους τρέφεται. Αντίθετα, στα ξενοδοχεία μοιάζει να συντελείται κάτι μεγαλύτερο: μπαίνει κανείς σε ένα δωμάτιο που δεν το αναγνωρίζει κι όταν την τελευταία μέρα αποχωρεί, κλείνει την πόρτα με λύπη για τις ημέρες που αφήνει πίσω του». Στις διηγήσεις του Παυλόπουλου το ξενοδοχείο συμβολίζει το ίδιο το ταξίδι και σε αυτό καλεί τον αναγνώστη να εισέλθει.

Στερέωμα

#8 Joseph Roth, «Τα χρόνια των ξενοδοχείων»

Θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν λογοτεχνικές καρτ ποστάλ από την Ευρώπη του Μεσοπολέμου αυτά τα άρθρα του Γιόσεφ Ροτ (1894-1939) από τις δεκαετίες 1920 και 1930, όταν ο Αυστριακός συγγραφέας και δημοσιογράφος ταξίδευε στη γηραιά ήπειρο, περιπλανώμενος από ξενοδοχείο σε ξενοδοχείο και γράφοντας για τα μέρη από τα οποία περνούσε. «Είμαι ένας πολίτης των ξενοδοχείων. Ένας πατριώτης των ξενοδοχείων», έγραφε ο ίδιος, ενώ σήμερα διαβάζουμε τις οξυδερκείς παρατηρήσεις του για τους τόπους που επισκέφθηκε και τους ανθρώπους που συνάντησε. Οι επιφυλλίδες του, συγκεντρωμένες όλες από τον Άγγλο μεταφραστή του έργου του Μάικλ Χόφμαν, σκιαγραφούν μια εποχή βίαιων αλλαγών στη σκιά ενός νέου παγκόσμιου πολέμου που πλησιάζει όλο και πιο απειλητικά.

Άγρα, μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου