Ρόδος 11/08/2005

Οι δρόμοι της ιταλοκρατίας

Οι δρόμοι της ιταλοκρατίας

Από τα διάσημα μεσοπολεμικά spa της Καλλιθέας μέχρι τα έρημα διοικητικά κτίρια στο χωριό Ελεούσα κι από το λαμπερό Ξενοδοχείο των Ρόδων, που ξαναζεί, μέχρι τις εγκαταλελειμμένες εκκλησίες και βίλες του νότου με τους ξεφτισμένους σοβάδες στα χρώματα του κόκκινου της Βενετίας, τα ίχνη της ιταλοκρατίας στη Ρόδο είναι ακόμη ορατά και άκρως γοητευτικά.

Βασικές στάσεις στην πόλη
Το πνεύμα της ιταλικής διοίκησης αποτυπώνεται εύγλωττα στα δημόσια κτίρια που βρίσκονται γύρω από την πλατεία Ελευθερίας, κοντά στο Μανδράκι. Το Εθνικό Θέατρο Ρόδου (1937) κυριαρχεί με τον όγκο του - μοναδικό αρχιτεκτονικό συνδυασμό «διεθνούς» και «φασιστικού» στυλ. Σήμερα λειτουργεί ως δημοτικό θέατρο και κινηματογράφος. Το Διοικητήριο (1927), έργο του αρχιτέκτονα Florestano di Fausto, συνδυάζει γοτθικά και αναγεννησιακά στοιχεία με μνήμες από το Παλάτι των Δόγηδων της Βενετίας. Σήμερα στεγάζει τη Νομαρχία Δωδεκανήσου. Ένα αψιδωτό διαβατικό το ενώνει με την εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, χτισμένη με πρότυπο την παλιά ιπποτική εκκλησία του Αγίου Ιωάννου. Διαγωνίως απέναντι συναντάμε το Ταχυδρομείο (1926), εξαίρετο δείγμα αναγεννησιακού εκλεκτικισμού. Ίσως το πιο αναγνωρίσιμο έργο του di Fausto είναι βέβαια το Ξενοδοχείο των Ρόδων, όπου ο αρχιτέκτονας θεωρείται ότι έφτασε στον ύψιστο βαθμό της εκλεκτικιστικής πρακτικής του. Πάντως, η σημερινή όψη των περισσότερων κτιρίων που αναφέραμε είναι αποτέλεσμα των «επεμβάσεων εξαγνισμού» του διοικητή των Δωδεκανήσων De Vecchi, ο οποίος διέταξε την αφαίρεση των αραβουργημάτων και των διακοσμητικών στοιχείων από τα κτίρια προβάλλοντας την καθαρότητα του πωρόλιθου σε μια προσπάθεια αισθητικής συνέχειας με την αρχιτεκτονική της ιπποτοκρατίας. Δείτε επίσης το περίπτερο της ψαραγοράς στο εσωτερικό της Νέας Αγοράς στο Μανδράκι και τα παλιά θαλάσσια λουτρά La Ronda - σημερινή «Έλλη» στην παραλία.

Αναζητώντας τις πηγές των Ιταλών
Οι Ιταλοί αξιοποίησαν τον υδάτινο πλούτο του νησιού με έργα που και σήμερα εντυπωσιάζουν, διατηρώντας το ύφος και τον αέρα της εποχής τους. Πρώτη στάση στο «υγρό οδοιπορικό» μας τα περίφημα ιαματικά λουτρά της Καλλιθέας: θολωτά κτίρια που θυμίζουν αραβική αρχιτεκτονική, υπέροχα βοτσαλωτά ψηφιδωτά, καμάρες και patio με φοίνικες. Ακόμα και μέσα στην ένταση των έργων αποκατάστασης των λουτρών, τα οποία σχεδιάζονται να χρησιμοποιηθούν και ως θεραπευτικά λουτρά, η παλιά αίγλη είναι εμφανής. Στο κέντρο δεσπόζει η Ροτόντα - εντυπωσιακός ο ογκώδης θόλος της με την περίτεχνη διακόσμηση. Εδώ συναντιόνταν τα ιαματικά νερά των έξι πηγών από ισάριθμες κρήνες. Η νωχελική αύρα αυτής της ιδιότυπης μεσογειακής αρχιτεκτονικής σε ταξιδεύει στην εποχή κατά την οποία ο χώρος έσφυζε από ζωή και η ορχήστρα έπαιζε στο αίθριο. Και αν κάτι σας θυμίζει η μεγαλόπρεπη κεντρική είσοδος, δεν είναι σκηνή από ιταλική ταινία με Ρωμαίους αυτοκράτορες, αλλά από το «Δόλωμα» της Αλίκης Βουγιουκλάκη: γυρίστηκε εδώ. Επόμενος σταθμός μας, οι Επτά Πηγές όπου τα αρδευτικά έργα των Ιταλών δημιούργησαν μια όαση δροσιάς. Πηγές, ρυάκια, άνθη, πράσινο και τιτιβίσματα πουλιών που φτεροκοπούν στις καλαμιές. Βγάλτε τα παπούτσια σας, μπείτε στη σειρά και διασχίστε σκυφτοί, πλατσουρίζοντας, το τούνελ που οδηγεί το νερό των πηγών και των ρυακιών σε μια τεχνητή λίμνη. Προχωρώντας δυτικότερα, θα συναντήσετε το χωριό Ελεούσα, όπου στην πλατεία δεσπόζει ένα έρημο σήμερα κτιριακό συγκρότημα (οι σοβάδες σε έντονα χρώματα και η λιτή μοντέρνα αρχιτεκτονική κλέβουν την παράσταση) που στέγαζε διοικητικά κτίρια και χώρους ψυχαγωγίας των Ιταλών. Ανεβείτε μέχρι την «Κοσκινιστή» - εντυπωσιακά τα χρώματα της πετρόχτιστης δεξαμενής. Μπορείτε να συνεχίσετε δυτικά προς τον Προφήτη Ηλία, σε υψόμετρο 780 μέτρων, προβάλλουν, μέσα από τα πελώρια δέντρα, ο Έλαφος και η Ελαφίνα, δύο υπέροχα «σαλέ». Τα έχτισαν πριν από τον πόλεμο οι Ιταλοί για τους αξιωματικούς τους και λειτούργησαν στη συνέχεια ως ξενοδοχεία. Μέχρι πρότινος μαράζωναν, τελευταία όμως παρατηρήσαμε εργασίες αναστήλωσης, κάτι που δεν ισχύει όμως για την εξίσου επιβλητική Βίλα Ντε Βέκι, που αργότερα έγινε θέρετρο της ελληνικής βασιλικής οικογένειας και τώρα μένει έρημη και λεηλατημένη.

Αυτοκινητάδες με allure ιταλοκρατίας στη νότια Ρόδο
Επίκεντρο της δράσης των Ιταλών στη Νότια Ρόδο ήταν ο αγροτικός οικισμός San Marco, ο σημερινός Άγιος Παύλος, στο δρόμο από Κιοτάρι προς Κατταβιά. Η έρημη εκκλησία με το κωνικό καμπαναριό και τους παλαιωμένους γαλάζιους σοβάδες απέναντι από έναν κυπαρισσόδρομο επί του κεντρικού δρόμου είναι το πιο εύκολα ανιχνεύσιμο σημάδι των Ιταλών. Για πιο... δυνατούς λύτες οι έρημες μεσοπολεμικές αγροικίες κοντά στη στρατιωτική περιοχή νότια της Κατταβιάς. Καταλήξτε στο γειτονικό χωριό Βάτι για ντόπια κρέατα στο παλιό χάνι όπου στεγάζεται η ταβέρνα Πέτρινο. Και για να μην ξεχνιόμαστε, οι ιδιοκτήτες θα σας «χαρτογραφήσουν» τους εδώ δρόμους των Ιταλών - από τα εγκαταλελειμμένα κτίρια και τους καταυλισμούς των στρατιωτών μέχρι τη θρυλική «Σπηλιά του Μουσολίνι» στο δρόμο για το Ίστριο.

Data

  • ΔΙΑΜΟΝΗ Στην πόλη της Ρόδου: στο πολυτελές ξενοδοχείο πόλης Rodos Park Suites (22410/ 89700), στο καινούργιο Fashion Hotel Nikos-Takis (22410/70773-4) κοντά στο Παλάτι, στο καινούργιο Angela Suites (22410/78906), στο beachfront hotel Mediterranean (22410 24661) στο καλύτερο σημείο της παραλίας της πόλης, στο ethnic chic Mansion Marco Polo (22410 25562), το πιο ατμοσφαιρικό ξενοδοχείο της Παλιάς Πόλης, στο άνετο City Hotel Ibiscus (22410 24421-3). Στην Ιξιά: στο ιστορικό πολυτελές Rodos Palace (22410 25222), στο σούπερ relaxing beach resort Miramare Wonderland (22410 96251), στο πολυτελές Rodian Amathus Beach (22410 89900), που διαθέτει και spa, στο Hilton Rhodes Resort (22410 75000), στο άνετο Διόνυσος (22410 23021-5), στο κομψό Capsis Sofitel (22410 25015) με όλες τις ανέσεις, στο ανακαινισμένο Elina (22410 92944-6). Στην Καλλιθέα: στο πανέμορφο family beach resort Grecotel Rodos Royal (22410 85412), μέσα σε κήπους πάνω στη θάλασσα, και στο πολυτελές resort Paradise Royal Mare (22410 66060) με family παροχές. Στα Κολύμπια: ήσυχες οικογενειακές διακοπές στο Irene Palace (22410 56202, 22410 56224) με τους όμορφους κήπους αλλά και με έμφαση στην τοπική κουζίνα. Στο Φαληράκι: στο νέο απόκτημα των Louis Ηotels Colossos Beach (22410 85502), σε κλασικό ξενοδοχειακό στυλ στο Rodos Palladium (22410 86004), στο Apollo Beach (22410 85513, 22410 85535) και στο Blue Sea (22410 85512, 22410 86730-6 ). Στην πόλη της Λίνδου τελευταία άφιξη το Μελένος-Λίνδος, με 12 σουίτες σε παραδοσιακό στυλ και όμορφη θέα στην Ακρόπολη (22440 32222). Στη Λάρδο (στη Νότια Ρόδο): στο καινούργιο, πολυτελές resort Lindian Village (22440 47361-4). Στα Βλυχά της Λίνδου: στο ανακαινισμένο Lindos Mare (22440 31130) με ωραία θέα. Στους Πεύκους: στο φροντισμένο και οικονομικό Sunrise Hotel (22440 48311-5) πάνω στη θάλασσα.

  • ΦΑΓΗΤΟ Στην Παλιά Πόλη της Ρόδου: νέα άφιξη το Palermo, με ευφάνταστες ιταλικές γεύσεις και το καφέ/ουζερί/μεζεδοπωλείο Νέα Σελήνη με αυθεντική ελληνική κουζίνα. Ακόμα ψαροφαγία επιπέδου στον Ντινόρη, στον Αλέξη και στο Alexis 4 Seasons, lunch break κάτω από τα πλατάνια στο Golden Olympiade Peridis (πιάτα διεθνούς κουζίνας) και στον Σαρρή (σπιτικά μαγειρευτά και εκτενής λίστα κρασιών). Στη νέα πόλη: οπωσδήποτε στο Θαύμα εν Καιρώ, για δημιουργίες με μεσογειακές, σκανδιναβικές και ασιατικές αποχρώσεις σε chic περιβάλλον, στο Rodon Cafe, το καφέ-εστιατόριο του αριστοκρατικού Ξενοδοχείου των Ρόδων. Στη Λίνδο: στον βραβευμένο με Χρυσό Σκούφο 2005 Μαυρίκο. Επίσης, διεθνείς γεύσεις με την υπογραφή της Γωγώς Νικολοπούλου στο έξτρα ατμοσφαιρικό εστιατόριο του Μελένος - Λίνδος, ιταλικές γεύσεις στο γλυκύτατο funky Broccolino, ελληνική και διεθνής κουζίνα στο Αρχοντικό, σε καπετανόσπιτο και ταρατσούλα με θέα στην Ακρόπολη, καλοφτιαγμένες ελληνικές και διεθνείς γεύσεις στη σοφιστικέ Αμβροσία, ελληνική κουζίνα στην ταβέρνα Maria's. Στο Κιοτάρι: στα πέντε ενδιαφέροντα εστιατόρια (ταϊλανδέζικο, για ψάρι, μοντέρνο ελληνικό, με διεθνή κουζίνα και pool bar-restaurant) του Lindian Village στη Λάρδο. Χαλαρό καλοκαιρινό mood στην όμορφη αυλή με τα ξύλινα τραπεζάκια και seasonal cooking στα Μούρελλα. Στην Ιαλυσό: Mexican food & mood στο funky Locos, τοπικές ελληνικές γεύσεις στα Κιούπια, μαγειρευτά στον Αντώνη. Στην Ιξιά: νέα άφιξη το Cafe de Paris, του Hilton Rhodes Resort, με concept και φιλοσοφία ανάλογη του ομώνυμου cafe-restaurant του Παρισιού, φινετσάτες μεσογειακές γεύσεις στο Varkarola του ξενοδοχείου Rodian Amathus Beach), γαλλική κουζίνα και διεθνή πιάτα στο La Rotisserie του Rodos Palace, αλλά και αυθεντική ιταλική πίτσα στην pizzeria-spaghetteria Maestrale da Gilberto. Στα Μαριτσά: νόστιμα πιάτα ημέρας, πολύ καλά κρέατα της ώρας και υπέροχα γλυκά στο Μασασούρα. Στην Ψίνθο: τοπικές σπεσιαλιτέ μες στο πράσινο στην Πηγή Φασούλι.

  • ΝIGHTLIFE Στην Παλιά Πόλη: Η ατμοσφαιρική πλατεία Αρίωνος με θέα τα παλιά λουτρά είναι το νέο hot spot - οι must διευθύνεις εδώ είναι τα Εσπερινός Music Cafe, Baduz, Ρωγμή του Χρόνου και το νέο, μπιτάτο Lov'a lounge. Στην κλασική bar street της οδού Μιλτιάδου σημειώστε τα Θέατρο και Havana. Εντυπωσιακό ντεκόρ και σούπερ κοκτέιλ στο Paffuto. Στη νέα πόλη: ακομπλεξάριστο fun στα τρία stages του Colorado. Καφέ ή ποτό στα all-day cafe-bar Gran Caffe και Horus. Στην Ιξιά: hot mainstream clubbing με events, guest DJs και ethnic look στο Taj Mahal.

    Δέσποινα Ζευκιλή
    [email protected]

    TIPS

  • Βάλτε οπωσδήποτε στη βαλίτσα σας το Ρόδος Guide 2005 από τη σειρά των αθηνόραμα guides με το πιο έγκυρο know how και τις τελευταίες εξελίξεις στο lifestyle των διακοπών στη Ρόδο για να σχεδιάσετε τις ημέρες και τις νύχτες σας στο νησί.
  • Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τη μεσοπολεμική «Ιταλική αρχιτεκτονική στα Δωδεκάνησα», το ομώνυμο λεύκωμα του καθηγητή αρχιτεκτονικής Βασίλη Κολώνα συνδυάζει ένα τεκμηριωμένο ιστορικό-αρχιτεκτονικό κείμενο με τις πολύ όμορφες φωτογραφίες του Γιώργη Γερόλυμπου από τα μνημεία στα οποία αναφέρεται. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ολκός.

  • Δέσποινα Ζευκιλή