Γεύση από Χαλκίδα: Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για μια εκδρομή γεμάτη εμπειρίες

Μισή ώρα απόσταση και σχεδόν προάστιο της Αθήνας, η πόλη των "τρελών νερών" διαθέτει ένα μοναδικό στον κόσμο γεωλογικό φαινόμενο, την αίσθηση μιας αιώνιας, κυριακάτικης λιακάδας, τη χάρη μιας πόλης που φιλά το νερό και μια παράδοση από άλλες πατρίδες, που έφεραν μαζί τους την αγάπη για το γλέντι και το τσίπουρο αλλά και την τέχνη του θαλασσινού μεζέ. 

"Εύριπο άνθρωπο" αποκαλούσαν στην αρχαιότητα τον Χαλκιδιώτη, αποδίδοντας τις απότομες ψυχικές μεταπτώσεις του στην ανάποδη ροή των νερών του Ευρίπου. Δεν ξέρω αν κολλάει η ετικέτα του τρελού στον σύγχρονο Χαλκιδαίο, αυτή η πόλη όμως μπορεί να σε ξετρελάνει. Συνήθως της χαρίζουμε μια μονοήμερη εκδρομή, αλλά αξίζει να της αφιερώσεις ένα σαββατοκύριακο. Η πόλη που περιέγραψε ο Παπαδιαμάντης –που έζησε εδώ– στη "Φόνισσα" διαθέτει ένα μοναδικό στον πλανήτη γεωλογικό φαινόμενο, μια παιχνιδιάρικη, πανέμορφη ακτογραμμή, ένα οθωμανικό, ένα νεοκλασικό και ένα μοντέρνο προφίλ, ένα κάστρο που αγναντεύει το νερό, ρομαντικές, ανέγγιχτες από το χρόνο γειτονιές, μακρά πολιτιστική παράδοση και γύρω χωριά που κρύβουν γαστρονομικά διαμαντάκια. 

Όλα όσα αξίζουν στην πόλη και την εξοχή της

• Με το πρώτο φως του πρωινού, να κάνεις μια στάση στο δρόμο για τη Νέα Αρτάκη και να βιώσεις το πρωτόγνωρο φαινόμενο της θάλασσας που μεταμορφώνεται σε στεριά μπροστά στα μάτια σου. Να δεις τα θαλασσοπούλια να ξεκουράζονται στις υγρές νησίδες που αφήνει πίσω της η παλίρροια, κάτω από το πρώτο ρόδινο φως της ημέρας.
• Να πας για μια βόλτα με άλογο στον Ιππικό Όμιλο, που δημιουργήθηκε το 1981 στην παλιά χωματερή του Ντερνεκίου. Ακόμη κι αν τα άλογα δεν είναι το φόρτε σου, η γύρω περιοχή είναι η ομορφότερη της χαλκιδαίικης περιφέρειας. Τροπική βλάστηση, νερά, αμπέλια και ανάμεσά τους οι παλιές αγρεπαύλεις στο χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα της περιοχής (2221090101).
• Να πας για ένα ιαματικό λουτρό στα λουτρά των Γιάλτρων, της Αιδηψού, των Ηλίων ή στις θέρμες Σύλλα, που λειτουργούν από την αρχαιότητα. Πρόκειται για υπέρθερμες πηγές, πλούσιες σε διαλυμένα και ελεύθερα αέρια, υδροξείδιο του άνθρακα και υδρόθειο.

• Να επισκεφτείς την Εστία Γνώσης και την Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Χαλκίδας, που στεγάζονται στο Κόκκινο Σπίτι, ιδίως αν έχεις παιδί. Όλος ο κόσμος των επιστημών και η εξέλιξή τους στο χρόνο και κάθε είδους πληροφόρηση για τις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις.
• Ο Ορειβατικός Σύλλογος Χαλκίδας (2221025230) και ο Σύλλογος Ελλήνων Ορειβατών (2221029211) θα αναλάβουν να σε ξεναγήσουν στις ομορφιές της Δίρφης, το Πλατανόδασος, τη σπηλιά Βοϊδοκλέφτρα με τον προϊστορικό οικισμό και το φαράγγι της Αγάλης. Εύκολες πεζοπορίες, που δεν μπορούν να τρομάξουν ακόμη και τους πιο άμαθους.
• Να περπατήσεις στην Αγία Παρασκευή με την ομώνυμη παλαιοχριστιανική εκκλησία του 5ου αιώνα, αναζητώντας εικόνες της παλιάς Χαλκίδας.
• Να περπατήσεις αναζητώντας ό,τι απόμεινε από τη νεοκλασική ομορφιά της πόλης: το χαρακτηριστικό Κόκκινο Σπίτι του 1884, που χτίστηκε στη θέση κάποιου παλιού οθωμανικού τεκέ και το 1916 φιλοξένησε για έξι μήνες τον βασιλιά Πέτρο της Σερβίας, το σπίτι των αγαλμάτων, όπου το 1904 γεννήθηκε ο Νίκος Σκαλκώτας, το αρχοντικό της οδού Παίδων, το Δικαστικό Μέγαρο του 1906, δωρεά του Αν. Συγγρού, το Δημαρχείο.
• Να επισκεφτείς το Λαογραφικό Μουσείο, που στεγάζεται στο μοναδικό κομμάτι που απόμεινε από την κατεδάφιση του Ενετικού Κάστρου.

• Να ρίξεις μια ματιά στην εκπληκτική αρχιτεκτονική του εγκαταλειμμένου εργοστασίου σαπωνοποιίας, που χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα.
• Αν αντέχεις, να κάνεις bungee jumping από την Υψηλή Γέφυρα της Χαλκίδας.
• Να επισκεφθείς τον μοναδικό για την αρχιτεκτονική και το τοπίο του Φάρο της Κακής Κεφαλής.
• Να πας για σπιτικές πίτες και ντόπια κοψίδια στη Στενή. Μισή ώρα από την πόλη, ένα αναπάντεχο αλπικό τοπίο. Στη διαδρομή, μια στάση στο μανιταροπωλείο της εταιρείας Δίρφυς, για να ψωνίσεις οτιδήποτε σε φρέσκο ή επεξεργασμένο μανιτάρι, επιβάλλεται.
• Να κάνεις μια βόλτα στο παλιό νεκροταφείο, για την απόλυτη γαλήνη και τους υπέροχους τάφους των μεγάλων αστικών οικογενειών της πόλης.
• Να συνεχίσεις στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου, στα Μουσουλμανικά, και να επισκεφτείς το κτίριο των Ευβοϊκών Αρχείων.
• Να πας για καφέ νωρίς το πρωί στο κάστρο κι ύστερα να συνεχίσεις στην Ιχθυόσκαλα για το γραφικό λιμανάκι και την ηρεμία μετά τον πυρετό της αγοραπωλησίας, που καταλαγιάζει γύρω στις 7 το πρωί.
• Αν πας πιο καλοκαίρι, θα ζήσεις τον απόλυτο χαμό στα beach bars, μετά το μπάνιο στις Αλυκές, τη Νέα Αρτάκη και την Ερέτρια. 
• Για την καλύτερη θέα του Ευβοϊκού, θα πας στην Καναπίτσα, στο θεατράκι Κωτσόπουλου. Από κει θα περάσεις στον μικρό κολπίσκο Δέλτα. Στην άκρη της αγκάλης κάνε μια βόλτα στην ήσυχη, γλυκιά γειτονιά με τα παλιά σπιτάκια και τους κήπους, εκεί που δεν πρόκειται να πατήσει ποτέ τουρίστας.
• Αν έρθεις Σάββατο πρωί, κάνε μια γύρα από την τεράστια λαϊκή στη Μάριου Δοξάκη. Πάμφθηνα ρούχα και παπούτσια, στοκ από αξιοπρεπέστατες μάρκες.

Τρώγοντας τα καλύτερα, στην πόλη και στα πέριξ

Τsafaki Το νεότερο αδελφάκι του κλασικού "Tsaf" είναι πιο σοφιστικέ, πιο "καλό εστιατόριο", κυανόλευκης αισθητικής και μαγικά τοποθετημένο πλάι ακριβώς στο κύμα. Όλα τα όστρακα του βυθού σε απλά πλατό αλά γαλλικά, βελούδινη ταραμοσαλάτα, τα διάσημα λευκά, μουσταρδάτα σαγανάκια του "Tsaf" με μύδια ή γαρίδες, τραγανές παναρισμένες γαρίδες και θαλασσινές μακαρονάδες. Η καλύτερη επιλογή εντός πόλης (Αρχιεπισκόπου Μακαρίου 5, 2221094600).

Κληματαριά Πλάι ακριβώς στο νερό, η "Κληματαριά" είναι η επιτομή του άψογου, αλάδωτου, πεντατράγανου τηγανητού. Θα πας για τα όστρακα, αλλά δεν θα προσπεράσεις τα πατατάκια τους, το τηγανόψωμο, το τέλειο τηγανητό μικρόψαρο, το καλαμάρι. Επίσης, ωραία ψητή σαρδέλα, μυδοπίλαφο, σαγανάκια, ζωντανά βρασμένα χόρτα και κρεατικά για τους δυσανασχετούντες το ιώδιο (Αγ. Νικολάου, Νέα Αρτάκη, 2221042484).

Τέσκος Πουθενά στην περιοχή δεν λείπουν το όστρακο και το ψάρι. Ο Τέσκος, όμως, ξεχωρίζει. Κι αυτό θα το διαπιστώσεις με την πρώτη γουλιά τσίπουρο και την πρώτη βελούδινη μπουκιά από το σπιτικό παστωμένο ψάρι, το βλέμμα να κολυμπά απέναντι στα αρμυρίκια και το ηλιοβασίλεμα να βουλιάζει στο γαλάζιο. Εδώ ποντάρουν στην ποιότητα των πρώτων υλών: αρωματικό ελαιόλαδο και ρίγανη στα σαγανάκια, ζωντανά θαλασσινά, ντοματοσαλάτα με γαρίδες και τριμμένο τυρί, μαστιχωτό χταπόδι, τραγανοί αλμυροί λουκουμάδες, πεντατράγανο τηγανητό καλαμάρι, τηγανητά μπαστουνάκια κολοκυθιού, άψογες τηγανητές πατάτες σε βουναλάκι (Αγ. Νικολάου 42, Νέα Αρτάκη, 2221040605).

Ο Αμερικάνος Παραδοσιακή ταβέρνα με το ραμποτέ της και τα "όποιος προλάβει" τραπεζάκια στο πεζοδρόμιο, ο "Αμερικάνος" είναι η σταθερή εγγύηση της πιο μεγάλης οστρακοποικιλίας: άγρια ωμά μύδια, καλόγνωμες περασμένες ελαφρώς από τα κάρβουνα, πορφύρες βρασμένες στο κέλυφός τους, βασιλικά στρειδόχτενα ψητά, φούσκες που στάζουν ιώδιο, όστρακα σε ριγανο-μουσταρδάτο σαγανάκι στην κλασική χαλκιδαίικη εκδοχή. Θα τα πάρεις όλα, αλλά πώς να χορτάσεις μόνο με πρωτεΐνη, οπότε προτείνω την πιατέλα βουνό με το τραγανό-ψιλοκομμένο πατατάκι. Για φινάλε δοκιμάστε βελούδινο γιαούρτι με το ωραιότερο σπιτικό γλυκό κουταλιού πορτοκάλι (Ελλησπόντου 6, Νέα Λάμψακος, 2221076776).

Καπετάνιος Κλασικό ταβερνάκι πλάι στο κύμα, με την τηγανητή αθερίνα, το σωστά βρασμένο σταμναγκάθι, τον τραγανό κολοκυθοκεφτέ, αλμύρα στην εποχή της, φύκια σαλάτα, μαστιχωτό χταπόδι, ψητό ταλαγάνι με μαρμελάδα σύκο, λαζάνια με μελάνι, γαρίδες και φέτα, ό,τι σε όστρακο διαθέτει η μέρα, υπέροχη τηγανητή ή οφτή πατάτα και σωστό καζανιαστό τσίπουρο (Νέα Λάμψακος, παραλία, 2221082086).

Διάσημοι Χαλκιδαίοι 

Ο Νίκος Σκαλκώτας, ο Ορέστης Μακρής, ο Γιάννης Σκαρίμπας –ο περίφημος κυρ-Γιάννης–, η Σωτηρία Μπέλλου, η Ελένη Χατζηαργύρη, ο Πάνος Γεραμάνης, η Ελένη Καλλία, ο Δημήτρης Μυταράς.

Τι να ψωνίσω; 

Αμαλί Κεράσματα Η Αμαλία Μπίρτσα, στο εργαστήρι-κουζίνα με το πωλητήριο, εκθέτει τα διάσημα οπωρικά της ξίδια με δυόσμο, ρόδι και κυδώνι, τα δικά της γλυκά κουταλιού, τις μαρμελάδες –ξεχωριστή αυτή από κούμαρο–, το δικό της παστέλι, το πιο βελουτέ μαλακό υποβρύχιο-βανίλια και τα σπιτικά της "μικρογεύματα" σε βαζάκι, καραμελωμένα κρεμμύδια, γλιστρίδα τουρσί, φάβα Σχοινούσας, γλυκόξινη σάλτσα κολοκύθας με κάρι. Πλάι τους, μπαχαρικά και βότανα που μαζεύει από τα βουνά της Εύβοιας και της Φθιώτιδας, όσπρια και φρέσκα αβγά της περιοχής, τα ωραία τυριά του Πέππα από τους Ζάρακες της Εύβοιας, μέλια, σάλτσες, τσίπουρα, ταχίνι, χαρουπόμελο και λοιπά εκλεκτά ευβοϊκής και γενικότερα ελληνικής παραγωγής, μαζί με μια ωραία συλλογή από φρέσκες μπίρες μικρών ζυθοποιών (Λεωφ. Χαϊνά 53, 2221307800).

Το Ζυμαράκι Η Ματίνα Παλόγου φημίζεται για τα κέικ της, τα κουλουράκια υγείας με καβουρδισμένο αμύγδαλο, το γαλακτομπούρεκο, την πάστα φλόρα με λεμόνι ή με πορτοκάλι, τα πρέτζελ με αλάτι Ιμαλαΐων ή με γκούντα, τα υπέροχα ρολάκια με ταχίνι και σοκολάτα ή με κουβερτούρα και σουσάμι, τα αλμυρά μπουρεκάκια με τυρί κρέμα και αμύγδαλο, την τυρόπιτα ταψιού με φύλλο κανταΐφι. Ένα μικρό, γυναικείο γλυκατζίδικο-φούρνος, όπου θα βρείτε επίσης ολόφρεσκα σάντουιτς με πλούσια, αληθινά υλικά αλλά και μια μεγάλη ποικιλία από κριτσίνια, με παντζάρι, μοσχοκάρυδο, ντομάτα ή ελιά και καρότο (Καρύδα 5, 2221074695).

Τι... μπαχάρια; Παντοπωλείο με εναλλακτική άποψη, που αγαπά τις υπερτροφές, τις πρωτεϊνικές μπάρες δημητριακών, τα υποκατάστατα γεύματος, τη χένα και τα bio απορρυπαντικά, αλλά και τα όσπρια, τα βότανα, τα μπαχάρια και το χαλβά Κυργίων (Λυκόφρονος 6, 22210401379).

Οινοπαντοπωλείο Λαγός Ο Γιώργος και η Σοφία καταφέρνουν μέσα σε ένα μικροσκοπικό μπακαλικάκι να συγκεντρώσουν κάποια από τα πιο εκλεκτά προϊόντα της Κρήτης, της πατρίδας τους. Ξύγαλο Κρήτης, βούτυρο και τυριά του Ηλιάκη, γραβιέρα, αλλά και ένα σωρό ξεχωριστά προϊόντα από όλη την Ελλάδα: παρμεζάνα Ταϋγετου, κεφαλοτύρι Ιωαννίνων, αρσενικό Νάξου με βότανα, ποντιακή τυροκαυτερή, καλαθάκι Αρκαδίας, γίδινο τυρί για τοστ, ανθότυρο από τον Μαραθώνα, κεφαλογραβιέρα Παραμυθίας, τυροκαυτερή Ραγιάν, αλλαντικά Μιράν και Sarry. Δίπλα στην οσπριάδα Κρήτης, ο ελληνικός καφές του Αγκόπ, γιαούρτι από την οικογενειακή επιχείρηση, ελιές σε όλες τις ποικιλίες, ζυμαρικά (Αρεθούσης 31, 2221078440).

Παραδοσιακός Ξυλόφουρνος Παπαγεωργίου Το μαγικό τους ψωμί το βρίσκουμε και στην Αθήνα. Εδώ θα το πάρεις από την πηγή του ολόφρεσκο και σε πολλές εκδοχές: καστανόψωμο, βρώμης, χωρίς γλουτένη, από δίκοκκο αλεύρι, κρίθινο, Αγίου Όρους, καρυδόψωμο, καλαμποκίσιο. Αγνό, χωρίς βελτιωτικά και χρωστικές, ζυμωτό με προζύμι, ψημένο στον ξυλόφουρνο (Βασιλικά, 2221051941).