Ελίνα Γιουνανλή©
Πόσο εύκολο είναι να αγγίξει τον σύγχρονο θεατή μια ηθογραφία που διαδραματίζεται στη Χίο των αρχών του 20ού αιώνα και ακροβατεί ανάμεσα στο λυρισμό και το ρεαλισμό; Η απάντηση δίνεται στο Θέατρο "Μπέλλος", όπου παίζεται η θεατρική μεταφορά του μυθιστορήματος του Γιάννη Μακριδάκη "Ήλιος με δόντια". Ο Θανάσης Ζερίτης ανέβασε το μονόλογο σε μια καλά σκηνοθετημένη παράσταση, αναδεικνύοντας την ευαισθησία με την οποία ο Μακριδάκης προσεγγίζει την ελληνική πραγματικότητα και ποντάροντας σε μια ελκυστική πολυφωνία. Στο έργο, ο Κωνσταντής, ο κεντρικός ήρωας, μένει πεντάρφανος και από πολύ μικρός αντιμετωπίζει την κατακραυγή και την απομόνωση λόγω της σεξουαλικής του ταυτότητας. Η πάλη του να ζήσει ελεύθερα και να αποδεχθεί τον εαυτό του είναι ατέρμονη σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, η οποία επηρεάζεται καταλυτικά από τη συνάντησή του με τον Αποστόλη σε μια ούτως ή άλλως δύσκολη εποχή, κατά την οποία η αποδοχή της διαφορετικότητας ήταν μάλλον αδιανόητη! Το έργο διαδραματίζεται στην περίοδο της γερμανικής κατοχής κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, συγκεκριμένα το 1942, μια εποχή που η χώρα υπέφερε από την καταπίεση της κατοχικής δύναμης, τον λιμό, τις εκτελέσεις και τις καταστροφές. Η αποδοχή της διαφορετικότητας και η μάχη κατά των προκαταλήψεων είναι ζητήματα που παραμένουν στην καρδιά του κοινωνικού διαλόγου και μας αφορούν όλους.
Το υπέροχο έργο του Μακριδάκη προσφέρει ένα παράθυρο σε αυτές τις διαχρονικές αγωνίες και ο Θανάσης Ζερίτης το φώτισε σωστά, αν και η δραματουργική επεξεργασία της Νεφέλης Μαϊστράλη θα μπορούσε να "σφίξει" κι άλλο. Λειτούργησε η ιδέα του να μοιράσει τον κεντρικό ρόλο στον Παναγιώτη Εξαρχέα και τον Γιάννη Λεάκο, δύο πολύ άξιους ηθοποιούς που παίζουν με πάθος και καλό συντονισμό. Η απόφασή του να δημιουργήσει πολυφωνία έδωσε την ευκαιρία να λειτουργήσουν τα πράγματα με πολλούς τρόπους: παρουσιάστηκαν διαφορετικές πλευρές της προσωπικότητας του χαρακτήρα, ενισχύθηκε η δραματουργική ένταση, δημιουργήθηκε βάθος στην αφήγηση. Με έναν έξυπνο τρόπο φάνηκε πως οι δύο ηθοποιοί εκπροσωπούν διαφορετικές, εσωτερικές συγκρούσεις, ενώ άφησαν ανοιχτό το πεδίο των συμβολισμών όπως το παρελθόν και το παρόν. Λιτό και λειτουργικό το σκηνικό της Γεωργίας Μπούρδα, ατμοσφαιρικοί οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη.
Η παράσταση λειτουργεί ως καθρέφτης που μας καλεί να δούμε τον εαυτό μας, την κοινωνία στην οποία ζούμε, τις προκαταλήψεις μας και τις αδυναμίες μας μέσα από την ιστορία ενός ανθρώπου που διεκδίκησε το δικαίωμα να υπάρχει όπως είναι. Το στοιχείο της κακοποίησης που διαφαίνεται από την αρχή του έργου σοκάρει, αλλά η εξέλιξη της ιστορίας υπερβαίνει τη χρονική στιγμή. Αυτή η ηθογραφία δεν είναι απλώς η αναπαράσταση μιας άλλης εποχής και μας αφορά όχι μόνο επειδή μας θυμίζει πόσο δύσκολη είναι η αποδοχή της διαφορετικότητας, αλλά και επειδή προτρέπει σε μια πιο ανοιχτή και ανθρώπινη κοινωνία.
Περισσότερες πληροφορίες
Ήλιος με δόντια
Το διεισδυτικό μυθιστόρημα για τη φωνή αυτού που αναγκάστηκε να σωπαίνει, για να μην προκαλεί τους «ευυπόληπτους και νοικοκυρεμένους», ανεβαίνει στη σκηνή. Γεννημένος στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, σε μια παράγκα μέσα στο Φρούριο της Χίου, ο Κωνσταντής παλεύει με τις μνήμες, τις πληγές και τα πάθη μιας ολόκληρης κοινωνίας που τον κατέκρινε για τη διαφορετικότητά του και τον περιθωριοποίησε. «Έχω ένα προαίσθημα πως σήμερα θα πάει η ιστορία ως το τέλος, ναι, ναι…» λέει και ξαναλέει ο απόκληρος Κωνσταντής· ή «Ιδιώνυμο» ή «η δεύτερη μεγάλη ντροπή του Φρουρίου», όπως τον ξέρανε στη γειτονιά, στη φτωχιά προκυμαία της Χίου. Η παράσταση αξιοποιεί τον φρενήρη ρυθμό των σκέψεων του Κωνσταντή, για να μεταφέρει στη σκηνή, μέσω δύο ερμηνευτών, τη λησμονημένη ζωή ενός ανθρώπου που γεννήθηκε και έζησε στο περιθώριο της ιστορίας.
