Άκρως προσεγμένη παραγωγή, στα πρότυπα της αντίστοιχης βρετανικής, με τη σκηνοθεσία να αναπαριστά τα κύρια γεγονότα του περίφημου μυθιστορήματος με τους αισθητικούς όρους ενός ωμά βίαιου δυστοπικού horror comic. Κύρια ένσταση; Το «1984» δεν αφορά γεγονότα, αλλά μια ολόκληρη οντολογική και πνευματική περιπέτεια.
Γράφτηκε πριν από εβδομήντα χρόνια. Κι όμως την περασμένη εβδομάδα το «1984» βρέθηκε στην κορυφή των ευπώλητων της Amazon και το περιοδικό «Νew Yorker» το επανασύστηνε ως απαραίτητο ανάγνωσμα για το 2017, συνδέοντας τις δυστοπικές του παραμέτρους με τις πολιτικές του Τραμπ. Πράγματι, εν έτει 1949 ο Όργουελ έγραψε αυτήν τη θαυμαστή φουτουριστική μυθοπλασία, μια στοιχειώδη εισαγωγή στις πρακτικές του ολοκληρωτισμού, διαποτίζοντας τον 20ό αιώνα με ένα μύθο-τοτέμ: ο Μεγάλος Αδερφός, η Αστυνομία της Σκέψης κ.λ.π.
Τι μας προσφέρει όμως η επίγνωση της επικαιρικής βαρύτητας του «1984»; Ναι, η γνώση είναι δύναμη. Μήπως όμως όταν το επικαιρικό υπερτονίζεται, χάνουμε το διαχρονικό; Μήπως όταν εμμένουμε στα στοιχειώδη, διολισθαίνουμε σε εφηβικού τύπου σχηματοποιήσεις λησμονώντας το διακύβευμα του «1984», το σκεπτικισμό κόντρα στον οντολογικό τρόμο που καλλιεργεί κάθε μορφή ολοκληρωτισμού και την πνευματική περιπέτεια που προϋποθέτει μια τέτοια ρήξη;
Αν κι εφηβικό ανάγνωσμα για τους περισσότερους, το «1984» μπορεί κάλλιστα να φωτιστεί θεατρικά έτσι ώστε να αναδειχτούν οι προαναφερθείσες διαστάσεις. Η προσεγμένη αλλά υπερβολικά τακτοποιημένη διασκευή των Ρόμπερτ Άικι και Ντάνκαν ΜακΜίλαν, στην οποία βασίζεται η παράσταση, μολονότι δεν προδίδει τα στοιχειώδη, αδυνατεί και να τα υπερβεί. Όπως συνέβη και με τη Headlong Τheatre Company που την πρωτοανέβασε στην Αγγλία το 2013, έτσι και η Κατερίνα Ευαγγελάτου ακολουθεί, με τη στερεοτυπική ευταξία, τον ακαδημαϊκά εικονογραφικό τρόπο και τον θεατρικά, λογοτεχνικά και πολιτικά ορθό συντονισμό του αστικού βρετανικού θεάτρου, τη σειρά των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα στο «1984». Κατά συνέπεια, η παράσταση της Ευαγγελάτου είναι σκηνοθετικά, σκηνογραφικά, τεχνολογικά και υποκριτικά άρτια οργανωμένη.
Παραθέτει τα κύρια γεγονότα που ορίζουν τη σχέση του επαναστατημένου Ουίνστον Σμιθ (Αργύρης Πανταζάρας) με τη μυστική ερωμένη (Λένα Δροσάκη) και τον βασανιστή του (Νίκος Κουρής). Ένας Χορός από δευτερεύοντα πρόσωπα τους πλαισιώνει –ξεχωρίζουν οι Σωτήρης Τσακομίδης και Σεραφίτα Γρηγοριάδου–, ενώ αίσθηση προκαλεί η ανάθεση ενός ρόλου σε ανήλικο παιδί. Υπάρχουν αξιοσημείωτες σκηνές (όπως το δίλεπτο του μίσους) και μια vintage αισθητική ζοφερών ’80s χάρη στα κινηματογραφικής υφής σκηνικά της Εύας Μανιδάκη, τα κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα, τους φωτισμούς του Νίκου Βλασόπουλου και τα βίντεο του Στάθη Αθανασίου. Δίνεται όμως άστοχα υπερβολική βαρύτητα, μέσω ποικίλων εφέ, στην πιστή αναπαράσταση της ούτως ή άλλως υποτυπώδους δράσης – και δη στην ωμή βία.
Το κυνήγι της αληθοφάνειας αγγίζει την άσκοπη επιτήδευση. Προς τι τα αίματα και οι διαπεραστικοί ήχοι (μουσική: Γιώργος Πούλιος); Το «1984» δεν αφορά γεγονότα, αλλά μια τρικυμιώδη σκέψη. Αντί να είναι ο διανοητικός ίλιγγος το πρόσταγμα, ο Ουίνστον, ο φορέας αυτής της σκέψης, αντιμετωπίζεται εδώ σαν πολύπαθος δραματικός χαρακτήρας, με τον θίασο να υποστηρίζει τους «κατασκευασμένους» ρόλους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
ΝΕΟ ΘΕΑΤΡΟ «ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ» Προφήτη Δανιήλ 3-5 και Πλαταιών, 2103470707. Διάρκεια: 100΄.
Περισσότερες πληροφορίες
1984
Μελλοντολογικό μυθιστόρημα-σταθμός για την πολιτική σκέψη του 20ού αιώνα, είναι εκείνο που μίλησε για τον «Μεγάλο Αδερφό», για διαρκείς πολέμους με πρόσχημα την ασφάλεια των πολιτών, για τηλεοθόνες και «αστυνομία της σκέψης».
