Γύρω από μια τάφρο γεμάτη κόκαλα, σε απόσταση αναπνοής και κοιτώντας μας κατάματα, τέσσερις ηθοποιοί εξομολογούνται, με αυθεντικότητα που καθηλώνει, τις «παλιές», αιμάτινες ιστορίες ενός νέου συγγραφέα που αξίζει να ανακαλύψετε.
Κανίβαλοι, ανθρωποφάγοι, στυγνοί εκδικητές. Βάρβαροι και αιμοδιψείς, εξόριστοι από την κοινή ηθική. Πρωτόγονοι και σαλεμένοι. Έχουν γυρίσει από το μέτωπο του πολέμου. Ο θάνατος τους έχει μεταμορφώσει. Κι όμως, μια στιγμή μετά, φαντάζουν ολότελα αθώοι, έρμαια ενός βίαιου εθιμικού δικαίου. Είναι οικείοι, κοντινοί μας, σχεδόν συγγενείς, ίσως παππούδες μας. Το αίμα μας μιλά στο «Γκιακ» (στα αρβανίτικα, «αίμα» και «έγκλημα τιμής»), τη συλλογή διηγημάτων που έγραψε στην, καταγωγική του διάλεκτο, ο νέος και δικαίως διακεκριμένος συγγραφέας Δημοσθένης Παπαμάρκος. Ο 33χρονος ιστορικός με τη γερή πένα, παραμερίζοντας τις επίσημες «ένδοξες» καταγραφές, δίνει το λόγο στον άδοξο, άγνωστο –και δη Αρβανίτη– στρατιώτη του 1922. Φέρνει έναν παλιό, λησμονημένο κόσμο στο φως και ανάγει τη σκοτεινότητά του σε λογοτεχνικό, ιστορικό και, συνάμα, βιωματικό γεγονός.
Υποψήφιος διδάκτορας Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο Παπαμάρκος, αρβανίτικης καταγωγής, μεγάλωσε στη Μαλεσσίνα της Λοκρίδας. Πρωτοέγραψε, στα 15 του, ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας. Το «Γκιακ» (εκδ. Αντίποδες, 2014) είναι το πιο πρόσφατο έργο του. Πηγή έμπνευσης; Το διδακτορικό του, με θέμα τη μικρασιατική εκστρατεία. Πρόκειται για οχτώ αφηγήσεις, γραμμένες σε πρώτο ενικό, τόσο άμεσες και ζωντανές που φαντάζουν με μύχιες εξομολογήσεις, μαρτυρίες που αλιεύθηκαν σε σκονισμένα αρχεία. Αρβανίτες στρατιώτες στη μικρασιατική εκστρατεία αναθυμούνται και εξιστορούν τι συνέβη στο μέτωπο ή όταν επέστρεψαν στα χωριά τους ή κατέληξαν στρατοκόποι, σφαγείς γουρουνιών στο Σικάγο, πλάνητες και σαλοί. Υπάρχει και μια παραλογή, σε έμμετρο δεκαπεντασύλλαβο, για μια γυναίκα και το θάνατο. Δυσκολεύεσαι να πιστέψεις πως γράφτηκε το 2014. Το ίδιο ισχύει για όλη τη συλλογή.
Η διάπυρη προφορικότητα της γραφής του Παπαμάρκου αποδεικνύει την εγγενή της θεατρικότητα και το λοξό ρεαλισμό της στην παράσταση του ηθοποιού Θανάση Δόβρη, ο οποίος σκηνοθετεί, μάλιστα, για πρώτη φορά. Δίχως να ανοίγεται σε νέους δρόμους αφηγηματικότητας, κατευθύνει στέρεα τους ικανότατους ηθοποιούς του κι εκείνοι ερμηνεύουν τους «ρόλους» τους με προσωπικότητα. Παράφορος κι ορμητικός, όλο νεύρο ο Στέλιος Ιακωβίδης. Γλαφυρός και δηκτικός, με έλεγχο των εκφραστικών του μέσων, ο Σωτήρης Τσακομίδης. Θαρρείς με μιαν αναπνοή, η Eύη Σαουλίδου. Αφοπλιστικά ειλικρινής, με αφομοιωμένο αίσθημα και τεχνικές, ο Γρηγόρης Ποιμενίδης.
Ένα σκάμμα γεμάτο κόκαλα ο σκηνικός χώρος (Εύα Γουλάκου), υποβλητικά ημι-φωτισμένο (Λευτέρης Παυλόπουλος), γίνεται ένα εναργές τοπίο για ιστορίες «απ’ τα κόκαλα βγαλμένες» και καίριες είναι οι συνθέσεις του Νίκου Ντούνα. Το σκηνικό τοπίο προϊδέαζε, ωστόσο, για μια πιο υπερβατική, μη ρεαλιστική σκηνοθετική φόρμα. Βασική ένσταση: με τα κόκαλα δεν παίζουμε. Όπως έλεγε και ο Ισμαήλ Κανταρέ στον «Στρατηγό της νεκρής στρατιάς», με τον οποίο θαρρείς ότι συνομιλεί ο Παπαμάρκος: «Τα οστά είναι ο αληθινός πόλεμος. Είναι η ουσία του, ό,τι απομένει στο τέλος, σαν τα άλατα στον πυθμένα του σωλήνα όπου εκτελείται μια χημική αντίδραση».
SCROW Αρχελάου 5, Παγκράτι, 2107235842. Διάρκεια: 90΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Γκιακ
Θεατρική μεταφορά της βραβευμένης συλλογής ιστοριών για στρατιώτες που είχαν πολεμήσει στη Μικρασιατική Εκστρατεία γραμμένες σε προφορική γλώσσα.
