Mike Rafail | That long black cloud
Το "Αμεντέ (ή πώς να το ξεφορτωθούμε)" του Ευγένιου Ιονέσκο είναι η νέα παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, σε μετάφραση Αντώνη Γαλέου και σκηνοθεσία Έλενας Πέγκα. Η παράσταση κάνει πρεμιέρα στο Φουαγιέ την Παρασκευή 4 Δεκεμβρίου, με τον Γιώργο Καύκα στον ρόλο του Αμεντέ και την Κλειώ Δανάη Οθωναίου στον ρόλο της Μαντλέν. Στη διανομή συμμετέχουν ακόμη η Μαρία Καραμήτρη, ο Φαμπρίτσιο Μούτσο, η Πολυξένη Σπυροπούλου και ο Θάνος Φερετζέλης.
Πόσο χώρο μπορεί να καταλάβει ένα μυστικό και τι συμβαίνει όταν μια αλήθεια που αγνοούμε διογκώνεται, μέχρι να γίνει αδύνατο να την κρύψουμε; Αυτά τα ερωτήματα θέτει το έργο του σημαντικού εκπροσώπου του Θεάτρου του Παραλόγου, ξεκινώντας από μια αλλόκοτη, σχεδόν κωμική συνθήκη που εξελίσσεται σε υπαρξιακή αγωνία. Ένα πτώμα μεγαλώνει ανεξέλεγκτα μέσα στο διαμέρισμα ενός ζευγαριού, εισβάλλοντας στο οικείο, διαταράσσοντας κάθε ισορροπία και μετατρέποντας το παράδοξο εύρημα του Ιονέσκο σε ένα αιχμηρό παιχνίδι ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό.
Διαβάστε Επίσης
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Αμεντέ, ένας συγγραφέας χωρίς έμπνευση, ανήμπορος να δημιουργήσει ή να δράσει. Μαζί με τη σύζυγό του, τη Μαντλέν, ζει εγκλωβισμένος σε μια καθημερινότητα που αποσυντίθεται αργά, καθώς στην κρεβατοκάμαρά τους βρίσκεται ένα νεκρό σώμα που κανείς από τους δύο δεν θυμάται πώς βρέθηκε εκεί. Καθώς το πτώμα απειλεί να καταλάβει ολόκληρο το σπίτι, μανιτάρια φυτρώνουν στον χώρο, ενώ οι τύψεις, η παράνοια και ο φόβος μήπως το ανακαλύψουν οι γείτονες δημιουργούν μια ασφυκτική ατμόσφαιρα. Γραμμένο το 1954, το "Αμεντέ (ή πώς να το ξεφορτωθούμε)" αξιοποιεί τα χαρακτηριστικά μοτίβα της ιονεσκικής δραματουργίας —την παραδοξότητα των γεγονότων, τα αναίτια συμβάντα και την απουσία λογικής εξήγησης— υπενθυμίζοντας πως σε αυτόν τον κόσμο το παράλογο δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά την ίδια τη συνθήκη της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η ματιά της Έλενας Πέγκα
Στο σκηνοθετικό της σημείωμα, η Έλενα Πέγκα αναφέρεται στη μακρόχρονη επιθυμία της να σκηνοθετήσει το συγκεκριμένο έργο, επισημαίνοντας τις ιδιαίτερες σκηνογραφικές απαιτήσεις του, από το τεράστιο πτώμα και τα μανιτάρια που φυτρώνουν παντού μέχρι το τηλεφωνικό κέντρο. Παράλληλα, προσεγγίζει το κεντρικό εύρημα του Ιονέσκο ως μια αλληγορία που συνομιλεί άμεσα με τη σημερινή εποχή. Το πτώμα που μεγαλώνει ασταμάτητα μπορεί, σύμφωνα με τη σκηνοθέτιδα, να συμβολίζει το βάρος των συλλογικών κρίσεων, όπως η κλιματική αλλαγή, η οικονομική αβεβαιότητα και η κοινωνική αποξένωση, οι οποίες διογκώνονται όσο η κοινωνία επιλέγει την αδράνεια. Σε προσωπικό επίπεδο, παραπέμπει στο ψυχικό βάρος, στο άγχος και στις ματαιώσεις που συσσωρεύονται στην καθημερινότητα μέχρι να γίνουν ασφυκτικά.
Η αδυναμία ουσιαστικής επικοινωνίας ανάμεσα στον Αμεντέ και τη Μαντλέν αποκτά, επίσης, σύγχρονη διάσταση. Όπως σημειώνει η Πέγκα, η ψηφιακή εποχή έχει εντείνει την απομόνωση: οι άνθρωποι ζουν δίπλα-δίπλα, μέσα σε διαμερίσματα και οθόνες, χωρίς να συνδέονται πραγματικά. Έτσι, το έργο γίνεται ένας καθρέφτης της ψυχολογικής ασφυξίας και της εσωτερικής παράλυσης του ανθρώπου του 2026. Η σκηνοθετική προσέγγιση εστιάζει στην ανθρώπινη παθητικότητα: οι ήρωες βλέπουν την απειλή να μεγαλώνει μπροστά τους, αλλά αδυνατούν να αντιδράσουν, εγκλωβισμένοι στον φόβο της αλλαγής και της κοινωνικής κατακραυγής. Προτιμούν να υπομένουν το μαρτύριο παρά να ανατρέψουν όσα έχουν συνηθίσει. Και μέσα από το πικρό γέλιο που προκαλεί, το έργο θέτει ένα επίμονο ερώτημα: ποια είναι τα "τέρατα" που έχουμε επιτρέψει να μπουν στη ζωή μας και πώς μπορούμε τελικά να τα απομακρύνουμε;
Τα σκηνικά υπογράφει ο Valentino Marengo, τα κοστούμια η Θώμης Παπαδημητρίου, τη μουσική ο Ορέστης Τάνης, τους φωτισμούς η Στέλλα Κάλτσου, ενώ το video art επιμελείται η Άντα Λιάκου.
