Τάκης Ζαχαράτος: "Δεν επέλεξα εγώ τη Μαργαρίτα. Αυτή με επέλεξε"

Ο Τάκης Ζαχαράτος συναντά για πρώτη φορά τον κόσμο της "Δεσποινίδας Μαργαρίτας" του Ρομπέρτο Ατάιντε στη σκηνή του Πτι Παλαί, σε σκηνοθεσία Βασίλη Μυριανθόπουλου, και μιλά για έναν ρόλο που δεν είχε φανταστεί ποτέ ότι θα ερμηνεύσει. Μιλά για την εξουσία, την καταπίεση, την ελευθερία, το τραύμα και τους ανθρώπους που μας διαμορφώνουν — αλλά και για μια Μαργαρίτα που, όπως λέει, τελικά τον επέλεξε εκείνη.

Η "Δεσποινίς Μαργαρίτα" γράφτηκε για τη δικτατορία της Βραζιλίας. Τι ήταν αυτό που σε έκανε να πεις "ναι" σε αυτό το έργο;

 

Ήμουν και πιο μικρός όταν είχα δει το έργο και δεν είχα καταλάβει πραγματικά τι ήταν. Είναι τελείως διαφορετικό να δεις κάτι ως θεατής και εντελώς διαφορετικό να το διαβάσεις με την προοπτική ότι θα το παίξεις. Μόλις πήρα το κείμενο, στη μετάφραση του Ταχτσή, δεν το πίστευα. Έλεγα: "Αυτά είναι αυτά που λέω στους φίλους μου. Αυτά με ενοχλούν. Αυτά με θυμώνουν". Και αυτό με κέρδισε. Στις παραστάσεις μου, πέρα από το ότι μπορεί να είναι λαμπερές, πάντα υπήρχαν σημεία που είχαν κάτι πιο αιχμηρό. Αυτό μου αρέσει πάρα πολύ. Εδώ η Μαργαρίτα είναι μια κωμικοτραγική φιγούρα. Εγώ τη βλέπω τελείως αλμοδοβαρική, έχει ένα κωμικοτραγικό στοιχείο. Κάνει πλάκα, κατεβαίνει κάτω, φωνάζει, πειράζει, λέει πράγματα. 

Τελικά, αισθάνεσαι ότι δεν επέλεξες εσύ τη Μαργαρίτα;

Νομίζω ότι η Μαργαρίτα με επέλεξε. Αισθάνθηκα ότι βρίσκομαι σε μια φάση απομυθοποίησης και ωριμότητας πολλών πραγμάτων. Και η Μαργαρίτα, με τον δικό της τρόπο, απομυθοποιεί. Όπως κι εγώ απομυθοποιώ πράγματα που παλιότερα ίσως έβλεπα διαφορετικά. Τώρα δεν μου αρέσουν κάποια πράγματα. Θέλω άλλα. Και μέσα από το masterclass που κάνει η Μαργαρίτα, αισθάνομαι ότι με κάνει καλύτερο και σαν καλλιτέχνη και σαν άνθρωπο. Αυτό θέλω. Γιατί, ενώ ουσιαστικά τους λέει "γίνετε σαν εμένα", στην πραγματικότητα τους λέει: "Μη γίνετε σαν εμένα. Δείτε τι έπαθα, αλλά μην τολμήσετε να πιστέψετε ότι δεν έχω πρόβλημα. Δείτε το πρόβλημα". Και αυτό είναι πολύ δυνατό.

Το έργο μιλά για την καταπίεση. Τι ήταν αυτό που σε συγκλόνισε περισσότερο;

Αυτό που με εντυπωσίασε σε μια συνέντευξη του Ατάιντε είναι κάτι που έχει άμεση σχέση και με αυτό που ζούμε σήμερα. Γι’ αυτό το έργο είναι τόσο διαχρονικό. Είναι σαν να γράφτηκε και τώρα. Τον ρώτησαν ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος του ανθρώπου και απάντησε: "Να πάρει την ευθύνη της ελευθερίας του". Είναι πολύ εύκολο να αφήσεις κάποιον άλλο να αποφασίζει για σένα. Να πάρει εκείνος την ευθύνη της ελευθερίας σου. Η ελευθερία σου δίνει τη δυνατότητα να κάνεις αυτό που θέλεις.

Και η εξουσία πού βρίσκεται μέσα σε όλο αυτό;

Η εξουσία είναι παντού. Μου δημιουργείται ένα ερώτημα: Πώς θα ήμασταν αν δεν είχαμε από μικροί την εξουσία των γονιών, των δασκάλων, ενός προπονητή, ενός συντρόφου, των φίλων, των σχέσεων και αργότερα της δουλειάς; Πώς θα ήμασταν αν δεν είχαμε ποτέ αυτά τα βάρη που στραπατσάρουν τον αυθεντικό μας εαυτό; Συνηθίζεις αυτό το "στραπατσάρισμα" και κάποια στιγμή θεωρείς ότι είναι το φυσιολογικό.

Υπάρχει όμως μέσα μας κάποια στιγμή μια αντίδραση;

Υπάρχει πάντα μια εσωτερική αντίδραση. Όπως όταν πονάει το πόδι σου. Μπορεί να έχει μουδιάσει, αλλά καταλαβαίνεις ότι είναι μουδιασμένο. Εύκολα, όμως, συνηθίζουμε και τελικά κινούμαστε σαν θύματα.

"Δεν πίστευα ότι θα ερωτευτώ τη Δεσποινίς Μαργαρίτα"

Έχεις συναντήσει τέτοιες καταστάσεις στη ζωή σου;

Θυμάμαι, πριν από χρόνια, όταν έκανα περιοδεία στην Κρήτη. Περπατώντας, άκουσα δύο κυρίες να συζητούν. Η μία έλεγε στην άλλη: "Πρέπει να τελειώσει αυτή η ιστορία. Πρέπει να τον χωρίσεις". Και η άλλη απαντούσε ότι ο άντρας της την είχε χτυπήσει και της είχε προκαλέσει τραυματισμούς.

Δεν μπορούσα να διανοηθώ ότι άκουγα κάτι τέτοιο. Κι όμως, αυτό είναι κάτι που μπορεί να συνηθίσει ένας άνθρωπος: την κατάχρηση εξουσίας. Και μπορεί μάλιστα να γίνεται πολύ ύπουλα. Σήμερα έχουμε τόσο μεγάλη πρόσβαση στην πληροφορία και δεν είναι τυχαίο ότι υπάρχει αυτή η ανάγκη του κόσμου να βρει τρόπους να καταλάβει καλύτερα τον εαυτό του. Νομίζω ότι είναι μια εποχή που ζητάει να δραπετεύσουμε από στερεότυπα και από όλα αυτά τα δήθεν "σωστά".

Γιατί θεωρείς ότι ένα έργο γραμμένο τη δεκαετία του ’70 παραμένει τόσο σύγχρονο;

Γιατί μιλάει για την τεχνολογία, το σχολείο, τη θρησκεία, την οικογένεια. Έρχεσαι στον κόσμο αγνός, χωρίς τίποτα γραμμένο πάνω σου, και ξαφνικά αρχίζουν οι άλλοι να γράφουν πράγματα πάνω σου. Χωρίς να σε ρωτήσουν. Η δική μου απορία είναι: πώς θα ήταν ο καθένας μας αν μεγάλωνε πραγματικά ελεύθερος; Αν μπορούσε να επιλέξει ο ίδιος πώς θα ήθελε να ζήσει; Σε ποια οικογένεια; Σε ποιο σχολείο; Τι θα ήθελε να γίνει; Τα παιδιά έχουν αυτή την ειλικρίνεια. Μόνο τα παιδιά την κουβαλούν. Κι όμως, πολλές φορές κι εκεί έρχεται ο γονιός και τους "πατάει τον λαιμό", κατά κάποιον τρόπο.

Τι σημαίνει, λοιπόν, να μεγαλώνεις ένα παιδί με ελευθερία;

Έχω μια φίλη που αγαπώ πολύ και είχα την τύχη να είμαι κοντά στην οικογένειά της και στα παιδιά της από τότε που ήταν μωρά. Όταν μεγάλωσαν, της έλεγα: "Τι καλή δουλειά που έχεις κάνει". Και μου έλεγε: "Τα άφηνα να διαφωνούν". Δεν τους έλεγε "Μη μου μιλάς έτσι". Γιατί σκεφτόταν ότι, αν μεγαλώσουν και κάποιος τους πει "μη μου μιλάς έτσι", εκείνα δεν θα φοβούνται να μιλήσουν. Είναι πολύ σημαντικό να δίνεις στο παιδί σου το δικαίωμα να διαφωνήσει, να εκφραστεί και να πει αυτό που το ενοχλεί. Έτσι αποκτά το θάρρος να μιλάει και να μην γίνει αργότερα θύμα.

Εσύ, ως παιδί, είχες αυτό το θάρρος;

Κοίταξε, εγώ ήμουν και είμαι ένα παιδί που δεν μπορούσε να μπει σε κανόνες. Στο σχολείο ήμουν πολύ ζωηρός. Και ένιωσα μεγάλη ταύτιση με τον συγγραφέα όταν διάβασα την ιστορία του και είδα ότι κι εκείνον τον έδιωχναν από το σχολείο. Ένιωθα κι εγώ ότι κάποια πράγματα ήταν βλακείες. Καθόμουν και άκουγα μάθημα και σκεφτόμουν: "Τι βλακεία είναι αυτό; Τι χάσιμο χρόνου είναι αυτό; Θα μπορούσα να είμαι κάτω στο σπίτι μου και να παίζω".

Η έκθεση μου άρεσε, η ιστορία μου άρεσε, αλλά κάποια άλλα μαθήματα δεν μπορούσα να τα καταλάβω. Ίσως έφταιγε και ο τρόπος που σου τα έδιναν. Στο γυμνάσιο ήμουν πολύ ζωηρός. Από τους έξι καθηγητές, οι τρεις με λάτρευαν και οι τρεις με μισούσαν. Δεν μπορούσα ποτέ να μπω σε μια φόρμα. Και δεν μου αρέσει να έχω ταμπέλα. Δεν μου αρέσει να έχω κάποια συγκεκριμένη ιδιότητα. Όταν με ρωτούν τι είναι αυτό που κάνω, λέω: "Αυτό που βλέπετε".

Ο άνθρωπος από τη φύση του θέλει να είναι σημαντικός και να ξεχωρίζει. Εγώ πιστεύω ότι ξεχωρίζει μόνο όταν ανακαλύψει ποιος είναι και τι θέλει ο ίδιος, όχι τι θέλουν οι άλλοι

Τι σημαίνει για σένα η οικογένεια;

Με τα χρόνια συνειδητοποίησα πόσο υπέροχο είναι να μεγαλώνεις σε μια οικογένεια που δεν κρίνει. Μέσα στην οικογένειά μου δεν αισθανόμουν αυτή την πίεση. Βγαίνοντας από την οικογένεια ήρθαν τα δύσκολα. Οι γονείς μου ήταν αυστηροί, αλλά ταυτόχρονα μου έδιναν ελευθερία. Μπορούσες να κάνεις την τρέλα σου, αλλά υπήρχαν όρια και εμπιστοσύνη. Δεν ήταν "κάνε ό,τι θέλεις". Ήταν "κάνε την τρέλα σου, αλλά θα είσαι εκεί που συμφωνήσαμε". Και πιστεύω ότι ήταν πολύ σημαντικός για μένα ο αθλητισμός.

Γιατί θεωρείς τόσο σημαντικό τον αθλητισμό;

Θεωρώ ότι, αν ένας γονιός μπορεί να κάνει κάτι για τα παιδιά του, είναι να τα βάλει στον αθλητισμό. Μαθαίνεις να συναγωνίζεσαι, να αγωνίζεσαι, να χάνεις, να κερδίζεις. Είναι μια αγωγή που σε κάνει καλύτερο άνθρωπο. Εγώ έκανα στίβο, 60 και 100 μέτρα, και μετά όργανα και βόλεϊ. Ο αθλητισμός μού έμαθε να συγκεντρώνομαι, να κάνω κάτι και να το ολοκληρώνω, αλλά και να μη συγκρίνομαι. Να θαυμάζω τον άλλον. Αυτό που λέμε "ευγενής άμιλλα".

Πιστεύεις ότι είναι απαραίτητο ένα παιδί να ακολουθήσει όλες αυτές τις κοινωνικές φόρμες; Να σπουδάσει οπωσδήποτε, να πάει σε κάποιο πανεπιστήμιο, να μάθει πέντε γλώσσες;

Όχι. Μπορεί αυτό το παιδί να είναι ευτυχισμένο κάνοντας κάτι άλλο. Υπάρχουν πολλά "πρέπει". Κάποιος πρέπει να πάει στο πανεπιστήμιο, πρέπει να σπουδάσει, πρέπει να μάθει γλώσσες. Αλλά μπορεί να θέλει κάτι εντελώς διαφορετικό. Ο άνθρωπος από τη φύση του θέλει να είναι σημαντικός και να ξεχωρίζει. Εγώ πιστεύω ότι ξεχωρίζει μόνο όταν ανακαλύψει ποιος είναι και τι θέλει ο ίδιος, όχι τι θέλουν οι άλλοι. Όταν εξυπηρετείς τα θέλω της κοινωνίας, της μαμάς, του μπαμπά, κάποιος άλλος αποφασίζει για σένα χωρίς να έχεις ορίσει τα δικά σου θέλω. Και εκεί είναι η καταστροφή. 

Αυτό ισχύει και στις προσωπικές σχέσεις;

Βέβαια. Όταν δεν ξέρεις τι θέλεις, μπορεί να κάνεις και λάθος επιλογές στη ζωή σου. Ακόμη και στον σύντροφό σου. Μπορεί να σου πουν οι φίλοι σου "αυτός σου ταιριάζει", "παντρέψου τον", ή "έχει λεφτά". Και τον παντρεύεσαι. Μετά αρχίζεις να μαραίνεσαι. Όταν επιλέγουν οι άλλοι για σένα, ακολουθείς μια διαδρομή που μπορεί να φαίνεται σωστή, αλλά είναι η διαδρομή κάποιου άλλου.

Εσύ πώς αντιδράς όταν νιώθεις ότι κάποιος αποφασίζει για σένα;

Εγώ, υποσυνείδητα, πάντα έκανα αυτό που ήθελα. Όταν αισθανόμουν ότι δεν περνάω καλά, ότι δεν με σέβονται ή ότι εδώ θα μιζεριάσω, δεν το ανεχόμουν. Έφευγα. Μου έχει τύχει σε δουλειά που είχα υπογράψει να μου βγει η ψυχή. Κάποια φορά δεν με είχαν πληρώσει και πήγα στο καμαρίνι και έκλαιγα. Κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέφτη και είπα: "Να σου πω κάτι; Το παντρευτήκαμε. Τρεις μήνες είναι ακόμα". Αυτό ήταν το κλικ. Τίποτα δεν κρατάει για πάντα. Σε τρεις μήνες θα έχω φύγει. Δεν μπορώ την καταπίεση.

Η διαδρομή σου προς το θέατρο ήταν εξαρχής ξεκάθαρη;

Εγώ ήθελα να πάω δραματική σχολή. Μου άνοιξε όμως το κομμωτήριο και μου είπε: "Θα σε βολέψει". Και είχα πάθει κάτι. Με ενόχλησε, γιατί ήθελα να είμαι ελεύθερος και βρέθηκα με ένα μαγαζί, υπαλλήλους και υποχρεώσεις. Δεν ήθελα αυτό. Και όμως, ήρθε η Ρούλα Κορομηλά και μετά μου είπε: "Εγώ δεν έχω πάει δραματική σχολή. Εσύ δεν θα άντεχες. Θα είχες φύγει". Και ξέρεις κάτι; Αυτό που ζω φέτος είναι σαν να φοιτώ στη δραματική σχολή. Έχω σπουδαίους συνεργάτες.

Τι είναι αυτό που έχεις αγαπήσει περισσότερο στη Μαργαρίτα;

Έχω μια ιδιότητα: από πιτσιρίκι, αυτοί οι πολύ σκληροί άνθρωποι με αγαπούσαν. Η Δεσποινίς Μαργαρίτα μπορεί να μην ήθελε κανέναν. Εμένα θα με καλούσε στο γραφείο της να μου δώσει καραμέλα. Ίσως επειδή παρατηρώ τους ανθρώπους και δεν τους κρίνω, αυτοί οι άνθρωποι αισθάνονται μαζί μου ότι μπορούν να είναι ο εαυτός τους. Να μου δείξουν και την ευαίσθητη πλευρά τους. Έχω συναντήσει πολλές Δεσποινίδες Μαργαρίτες που, απέναντί μου, ήταν τρομαγμένα παιδάκια. Και επειδή είδα αυτή τη χαραμάδα και μου επέτρεψαν να μπω στο "ιερό" τους, εκεί που δεν έμπαινε κανείς, είδα και την άλλη πλευρά τους. Την ψυχή τους. Η Μαργαρίτα είναι ένα θύμα που έγινε θύτης.

Πώς εξηγείς αυτή την ανάγκη της Μαργαρίτας να ελέγχει τους πάντες;

Έτσι έχει μάθει, επειδή έτσι πρέπει. Και κάνει μια άλλη μαθήτρια την αταξία και την πληρώνει. Αυτό την έκανε να μην έχει καμία επαφή, να μην επιτρέπει να την αγγίξει κανείς, να μη ζήσει ουσιαστικά τη ζωή της και να είναι κλεισμένη μέσα στο βασίλειό της. Ένα βασίλειο που είναι ταυτόχρονα και φυλακή. Και το φοβερό είναι ότι αναγνωρίζει αυτό το κλουβί. Το θέλει, γιατί μέσα σε αυτό νιώθει ασφάλεια. Έτσι έχει μάθει. Έτσι πρέπει. Αλλά αντιδράει εκεί μέσα. Υπάρχει μέσα της αυτό το "δεν αντέχω", "δεν μπορώ".

Αυτό είναι που θέλεις να δείξεις στην παράσταση;

Φυσικά. Ο στόχος μου είναι να γίνει όσο πιο κατανοητό γίνεται το μαρτύριο της εξουσίας. Το πώς αυτή μπορεί να μπαίνει ύπουλα, σαν προνάρκωση, και μετά να μην μπορείς να αντιδράσεις. Αν καταλάβεις από πού ξεκινάει, μπορείς να αναρωτηθείς: "Πώς θα ήμουν εγώ αν είχα άλλους γονείς; Αν δεν είχα πάει σε αυτό το σχολείο; Αν είχα μπορέσει να επιλέξω;" Αυτό με ενδιαφέρει πάρα πολύ.

Η Μαργαρίτα είναι μια διαχρονική δασκάλα που υπάρχει ανά τους αιώνες. Σήμερα διδάσκει εμάς, αύριο θα διδάξει άλλους, μετά τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας. Δεν πεθαίνει. Είναι πάντα εκεί, με κάποιον τρόπο, για να σου πει: "Έτσι γίνεται, μάγκα μου".

Πώς λειτούργησε για σένα η μετάφραση του Ταχτσή;

Ο Ταχτσής έκανε μια πολύ ωραία μετάφραση. Κράτησε το "ψαχνό", την ουσία. Το αυθεντικό έργο έχει μια τεράστια τρέλα. Πηγαίνει, έρχεται, επαναλαμβάνεται, παλινδρομεί. Η μετάφραση όμως του Ταχτσή του έδωσε μια πιο θεατρική και πιο ουσιαστική φόρμα. Κράτησε αυτά που πραγματικά πρέπει να ακουστούν. Και αυτό με βοήθησε πάρα πολύ.

Πόσο δύσκολο είναι για σένα να παραδίνεσαι και να μην έχεις τον έλεγχο;

Είναι μια άσκηση. Η άσκησή μου αυτή τη φορά είναι να μην έχω καθόλου τον έλεγχο. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό για μένα, γιατί συνήθως στις δουλειές μου είμαι διαφορετικά. Τσεκάρω τα πάντα. Τα κείμενα, τις φωτογραφίες, τα πάντα. Εδώ όμως νιώθω κάτι διαφορετικό. Είναι τόσο ουσιαστικό το κείμενο που δεν με ενδιαφέρει τόσο η περούκα ή το υπόλοιπο. Δεν με ενδιαφέρει η περούκα. Η ουσία είναι ο λόγος. Πιστεύω ότι με έναν προβολέα και με τίποτα άλλο, η "Δεσποινίς Μαργαρίτα" στέκει. Όλα τα υπόλοιπα βοηθούν να μπεις σε ένα περιβάλλον, να μπεις στον κόσμο της. Αλλά ο λόγος είναι αυτός που κρατάει την παράσταση.

Εσύ επέλεξες τον σκηνοθέτη;

Ναι. Μόλις μου είπε ο κύριος Κανελλόπουλος ποιος θα σκηνοθετήσει, είπα αμέσως: "Ο Μυριανθόπουλος". Τον ήξερα και ήξερα ότι θα μπορούσαμε να επικοινωνήσουμε. Για μένα είναι πολύ σημαντικό να βλέπουμε την ίδια "παρτιτούρα". Να έχουμε την ίδια οπτική. Και αυτό είναι πολύ ωραίο και με τους συνεργάτες και με τα παιδιά της παράστασης. Να ξεκινάμε από το ίδιο σημείο.

Με τον Βασίλη είναι η δεύτερη φορά που συνεργάζεστε;

Ναι. Είχαμε κάνει τη "Χαρτοπαίχτρα". Ήταν μεγάλη επιτυχία, αλλά περισσότερο, νομίζω, η επιτυχία ήταν η μεταξύ μας σχέση. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Να υπάρχει επικοινωνία και εμπιστοσύνη.

Μίλησέ μου για τους συνεργάτες και την εικόνα της παράστασης.

Έχω τον Γιάννη Μουρίκη, που είναι ένας από τους αγαπημένους μου συνεργάτες εδώ και χρόνια. Έχει κάνει αυτό το υπέροχο σκηνικό και πραγματικά το κοιτάζω και το χαίρομαι, γιατί μετά, όταν ανέβει η παράσταση, δεν το βλέπεις πια. Το ίδιο και με τα κοστούμια του Μάριου Καραβασίλη. Οι θεατές τα βλέπουν, αλλά εσύ δεν τα βλέπεις με τον ίδιο τρόπο. Το σκηνικό έχει κάτι από δημόσια υπηρεσία, με τους φακέλους, αλλά ταυτόχρονα θυμίζει και αίθουσα δικαστηρίου, σχολείο, ψυχιατρείο. Έχει αυτή την αυστηρότητα. Και υπάρχει και κάτι σχεδόν μακάβριο, σαν να μεταφέρονται πτώματα. Είναι ένα περιβάλλον που υπηρετεί απόλυτα αυτό που λέει η Μαργαρίτα.

Υπάρχει πολύ έντονη ειρωνεία στο έργο;

Πάρα πολύ. Και είναι σαν να τους λέει: "Ξυπνήστε". Δεν μπορώ να σας το πω ανοιχτά, αλλά σας λέω "ξυπνήστε". Και υπάρχει και εκείνη η σκηνή με τον σκελετό που είναι καταπληκτική. Κάποια στιγμή λέει, ουσιαστικά: "Μια μέρα θα είστε όλοι έτσι". Και βλέπεις τον σκελετό και σκέφτεσαι: Τσακωνόμαστε για τις φυλετικές διακρίσεις, για τις σεξουαλικές διακρίσεις, για το ηλικιακό και στο τέλος είμαστε όλοι έτσι. Η ματαιότητα. Αν δεις τον σκελετό, λες: "Καλά, περνάει μια ζωή και χάνω χρόνο". Αντί να χαρώ, να χορέψω, να κάνω πράγματα, να πω "σ’ αγαπώ", κάθομαι και ασχολούμαι με βλακείες.

Γιατί πιστεύεις ότι ο Ατάιντε επέλεξε μια δασκάλα για να συμβολίσει την εξουσία;

Θα μπορούσε αυτή η μορφή να είναι ένας στρατιωτικός, ένας γιατρός, ένας οποιοσδήποτε άνθρωπος εξουσίας. Ο συγγραφέας όμως την έκανε εκπαιδευτικό. Και ίσως αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη δύναμη, γιατί όλα ξεκινούν από πολύ νωρίς. Από το σχολείο. Από τότε που είσαι παιδί. Η Μαργαρίτα είναι μια διαχρονική δασκάλα που υπάρχει ανά τους αιώνες. Σήμερα διδάσκει εμάς, αύριο θα διδάξει άλλους, μετά τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας. Δεν πεθαίνει.

Η έννοια της εξουσίας υπάρχει και στον χώρο της εργασίας.

Βέβαια. Και είναι φοβερό να βλέπεις καθηγητές που βαριούνται. Γιατί αυτό είναι λειτούργημα. Δεν είναι "πάω να πάρω τον μισθό μου". Καμία δουλειά, για μένα, δεν πρέπει να είναι έτσι. Και όταν βλέπω ανθρώπους οπουδήποτε να λένε "εντάξει μωρέ, εδώ πέρα το μηνιάτικό μου", δεν μπορώ να το βλέπω. Αυτό είναι πάλι μια άλλη Μαργαρίτα. Πόσες Μαργαρίτες και πόσοι άνθρωποι που δεν είναι Μαργαρίτες υπάρχουν μέσα σε μια δουλειά; Και τι να την κάνεις τη δουλειά αν δεν υπάρχει χαρά; Πληρώνεις τους λογαριασμούς. Εσένα ποιος σου πληρώνει τη χαρά;

Ποια είναι σήμερα η μεγαλύτερη μορφή εξουσίας που σε φοβίζει;

Η ελευθερία σε όλα τα επίπεδα είναι αυτό που ξεκινήσαμε να λέμε από την αρχή. Η Μαργαρίτα δεν τολμάει να βγει από το κλουβί. Δεν πρέπει να υπάρχουν αντιδράσεις. Και αυτό είναι που με τρομάζει. Ότι αυτό γίνεται παγκόσμια. Είναι σαν να γίνονται όλα κάπως μηχανικά. Και η στείρα γνώση του σχολείου επίσης. Αυτό που λέει η ίδια: "Πρέπει να μάθετε αυτό". Η ελευθερία είναι σε όλα τα επίπεδα. Κι όμως, εκείνη δεν τολμάει να βγει μέσα από το κλουβί. Δεν πρέπει να υπάρχουν αντιδράσεις. Και αυτό με τρομάζει.

Η παράσταση έχει και μουσική;

Ο Γιάννη Ξανθούλη έγραψε στίχους και τη μουσική συνέθεσε ο σπουδαίος Δημήτρης Παπαδημητρίου. Έχω τέτοια χαρά που είναι όσοι έχουν έρθει σε αυτό. Ήρθε ο Μυριανθόπουλος, ήρθαν οι συντελεστές που προανέφερα, ήρθε η Έλενα Γεροδήμου ως βοηθός σκηνοθέτη, η Μελίνα Μάσχα στους φωτισμούς. Ο Παπαδημητρίου ήρθε σε ένα πέρασμα και μου επεσήμανε: "Να θυμάσαι ότι είναι μια παρτιτούρα". Με βοήθησε πάρα πολύ. Γιατί όλες οι νότες πρέπει να ακουστούν. Αν φωνάζεις από την αρχή, ο άλλος δεν ακούει. Κάτι επιθετικό, αν το πεις γλυκά, μπορεί να είναι πολύ πιο τοξικό.

Έχεις ερωτευτεί τελικά τη Μαργαρίτα;

Την έχω λατρέψει. Και νομίζω ότι είναι ένα masterclass από τον Ατάιντε. Εγώ εξαφανίζομαι. Δεν υπάρχω στη σκηνή. Είπε ότι είμαι ο λόγος. Είναι ο Ατάιντε, ο Μυριανθόπουλος και αυτή. Εγώ δεν υπάρχω. Και είναι τόσο ωραίος ο λόγος που σε πάει μόνος του. Σε πάει μόνος του.

Σε έναν μονόλογο, πόσο σημαντικό είναι αυτό;

Πάρα πολύ. Η σωστή τονισμένη λέξη και το ύφος αλλάζουν τα πάντα. Δεν είναι μόνο τι λες. Είναι πώς το λες. Το τονίζεις λεκτικά αλλά και υφολογικά. Και αυτό παίζει πολύ σημαντικό ρόλο, ειδικά σε έναν μονόλογο. Γι’ αυτό και η συμβουλή του Δημήτρη Παπαδημητρίου ήταν πολύ σημαντική για μένα: να σκέφτομαι το έργο σαν παρτιτούρα.

Θεωρείς ότι αυτός ο ρόλος είναι ρίσκο για σένα;

Με ρώτησε και η Νάντα Σαμπέτοκλου αν είναι ρίσκο. Εγώ λέω ότι είναι ροή. Ρίσκο δεν είναι. Ρίσκο απέναντι σε τι; Στο ότι δεν έχω τίποτα παρά μόνο εμένα; Μα πάντα είσαι εσύ. Απλώς εδώ δεν έχεις την ορχήστρα, δεν έχεις τις μεταμφιέσεις, το μακιγιάζ που μπορεί λίγο να σε προστατεύσει. Εδώ είσαι κάτω κάτω. Δεν προλαβαίνω νερό να πιω. Αλλά με ιντριγκάρει ότι κάνω αυτό. Είναι κάτι που δεν έχω ξανακάνει.

Νιώθεις ότι αυτός ο ρόλος μπορεί να ανοίξει και μια άλλη διαδρομή στη δουλειά σου;

Ξέρεις τι; Έχω αφεθεί στη ροή. Λέω: "Τώρα πάμε". Δεν θέλω να το φοβηθώ. Θέλω να το ζήσω.

Αν έπρεπε να πεις μία μόνο φράση για όλη αυτή την εμπειρία, ποια θα ήταν; 

Δεν επέλεξα εγώ τη Μαργαρίτα. Αυτή με επέλεξε. Και ίσως αυτό να είναι και το πιο ωραίο πράγμα που μπορεί να συμβεί σε έναν ηθοποιό. Να έρθει ένας ρόλος που δεν τον περίμενες. Να σε βρει την κατάλληλη στιγμή. Να σε μετακινήσει. Να σε κάνει να δεις αλλιώς και τη δουλειά σου και τον εαυτό σου. Το ξανά είπα, δεν πίστευα ότι θα ερωτευτώ τη Δεσποινίς Μαργαρίτα. Τελικά, όμως, την έχω λατρέψει. Και έχω παραδοθεί σε αυτήν.

Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.