Επίδαυρος: Πρώτες φωτογραφίες από την παράσταση του Μιχαήλ Μαρμαρινού "ζ – η – θ, Ο ξένος"

Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος θα παρουσιάσει το καλοκαίρι του 2025, σε συμπαραγωγή με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, την παράσταση "ζ – η – θ, Ο ξένος". Μια επιστροφή στις πηγές: επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες της "Οδύσσειας", σε μετάφραση Δημήτρη Μαρωνίτη και σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού, με την οποία συμμετέχει στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2025.

Η παράσταση θα κάνει πρεμιέρα τον Ιούλιο στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου (Παρασκευή 11 & Σάββατο 12 Ιουλίου), για να ακολουθήσει περιοδεία σε όλη την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ θα παρουσιαστεί στη Θεσσαλονίκη, στο Θέατρο Δάσους στις 30 και 31 Αυγούστου.

Μετά τη "Νέκυια" με το ιαπωνικό θέατρο No το 2015 και τους "Ιχνευτές" του Σοφοκλή το 2021, παραστάσεις που θα μας μείνουν αξέχαστες, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός επανέρχεται με μια ακόμα αναπάντεχη δραματουργική πρόταση καθοδηγώντας μια επιστροφή στις πηγές. Μια επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες του ομηρικού έπους που αποκαλύπτει πώς αυτό το ατελεύτητο μυστήριο της προφορικής Αφήγησης (το βαθύ μυστήριο του θεάτρου), έχει τη δυνατότητα να μας εξακοντίζει συναρπαστικά "εκεί που η ιστορία ακόμα συμβαίνει". 

Οι ηθοποιοί και οι μουσικοί - Ο ξένος και εμείς

ξένος: Χάρης Φραγκούλης

εμείς/ Φαίακες: Γαλάτεια Αγγέλη, Κλέλια Ανδριολάτου, Γιάννης Βάρσος, Νικόλας Γραμματικόπουλος, Ηλέκτρα Γωνιάδου, Λένια Ζαφειροπούλου, Νεκτάριος Θεοδώρου, Νίκος Καπέλιος, Κωστής Καπελλίδης, Νίκος Κουκάς, Τίτος Μακρυγιάννης, Ερατώ Μαρία Μανδαλενάκη, Χριστίνα Μπακαστάθη, Κλειώ-Δανάη Οθωναίου, Χρήστος Παπαδημητρίου, Στέλλα Παπανικολάου, Φωτεινή Τιμοθέου, Γιάννης Τομάζος, 'Έλενα Τοπαλίδου, Χάρης Φραγκούλης, Γιάννης Χαρίσης

Μουσικοί επί σκηνής- τσέλο: Εύη Καζαντζή, 'Άλμπα Λυμτσιούλη, Αλίκη Μάρδα

Το σκηνοθετικό σημείωμα του Μιχαήλ Μαρμαρινού

"Αλήθεια, τι θυμόμαστε απ’ το έπος; Σε ποιον βαθμό εκείνη  η Εποχή του Χαλκού - οι νόστοι και η πνευματικότητα,  η ωμότητα και το ήθος της - θα μπορούσαν, ιδεατά, να συνομιλήσουν, να  εγχύσουν κάποιου είδους φως στα δικά μας σημερινά σκιερά;

Κατά πόσον εκείνος, ο πολιτισμός της Αιδούς, η σχέση με τη Φύση, με τον θεό, το θείο και το θαύμα, η σχέση με τον ξένο - ή με εκείνο το βαθύ μυστήριο της φιλοξενίας - μπορεί να έχουν κάποιο λόγο σήμερα, πάνω στον δικό μας, πολιτισμό; Πάνω στις δικές μας σημερινές απορίες;

Μετά την παράσταση "Νέκυια", - εκείνη την επίσκεψη στη ραψωδία λ’ σε συνεργασία με το θέατρο No της Ιαπωνίας, που παρουσιάστηκε στο Τόκυο πρώτα και μετά, για πρώτη φορά  στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου - τώρα ακόμα μια επιστροφή στις πηγές…

Μια επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες του έπους και πώς, αυτό το ατελεύτητο μυστήριο της προφορικής Αφήγησης (το βαθύ μυστήριο του θεάτρου) έχει τη δυνατότητα να μας εξακοντίζει συναρπαστικά "εκεί, που η ιστορία ακόμα συμβαίνει". 

Ένας ξένος - και Οίος επιπλέον ονομάζεται από τον Όμηρο, δηλαδή μόνος - ένα ανθρώπινο ράκος μετά το ύστατο ναυάγιο του, συντετριμμένο μετά την άνιση πάλη του με το πέλαγος, πεταμένο σε μιαν ακτή… (αλήθεια, μας θυμίζει τίποτα από το σήμερα αυτή η εικόνα; Την έχει πάρει - έστω ξώφαλτσα - το μάτι μας πουθενά στον σύγχρονο κόσμο που μας περιβρέχει;).

Εδώ, σε μια ξένη ακτή που δεν διάλεξε, του ορίστηκε να αναζητήσει και να ξαναβρεί το σώμα, το πρόσωπο και το όνομά του.

Για 1263 στίχους παραμένει άγνωστος, απρόσωπος, ξένος, και μόνο μετά το πρώτο του δάκρυ - και το μετέπειτα γοερό κλάμα - αρχίζει μια διαδρομή "αναγνώρισης". Προσπαθώντας να τον τιμήσουν (σε έναν ξένο πάντα υπαινίσσεται η θεότητα), να διασκεδάσουν τις οδύνες του με Ωδές από ιστορίες ηρώων και θεών, δεν γνωρίζουν ότι τραγουδούν τη ζωή του… Κι όταν μέσα από την αξιοπρέπεια των δακρύων ζητά να επιτρέψουν σε εκείνον, έναν ξένο, να συνεχίσει ο ίδιος την ιστορία - μπαίνοντας, δραματικό πρόσωπο πια / είδωλο, στο θέατρο της ζωής του - η "αναγνώριση" δεν θα αργήσει να  επιτελεσθεί.

Χάρη σε μια μοναδικής δραματουργικής έμπνευσης ίντριγκα του ποιητή της "Οδύσσειας", (μοναδική σχεδόν στο παγκόσμιο ρεπερτόριο), τα δάκρυα τον έκαναν θεατή, αφηγητή Ραψωδό, ποιητή - της ίδιας του της ζωής. Μαζί με την "αναγνώριση" ανακτά και το όνομα του…

[Υπάρχει μια απλή και θεμελιώδης, ζωτική επιθυμία που χαρακτηρίζει τη ζωή του ανθρώπου: Να ταξιδέψει, από ένα σημείο Α σε ένα σημείο Β. Ως οδύσσεια - είτε εξωτερικής είτε εσωτερικής γεωγραφίας, (αναρίθμητες και οι περιπτώσεις εσωτερικής οδύσσειας για τους θνητούς) - θα μπορούσε ανεπιφύλακτα να ονομασθεί κάθε  ανεπιδίωκτη περιπλοκή ή περιπέτεια αυτής της διαδρομής, προσδιοριζόμενη από ακούσιες, ανεπιθύμητες, απρόοπτες αποκλίσεις του δρόμου. Και είναι δύσκολο να υπάρξει θνητός που να μην έχει βρεθεί - έστω κατ’ αναλογίαν - σε μία τουλάχιστον τοποθεσία/συνθήκη  στη ζωή του που να τον προσδιορίζει ως  ξένο.

Μπορεί άραγε η συμπάθεια - αυτή με την οποία γενναιόδωρα μπορεί να μας ελεήσει η σκηνική εμπειρία του έπους - να λειτουργήσει  σαν μια τρυφερή αφή, μια κατανόηση  για το δράμα του "Άλλου"; Τη δυσχερή θέση του ξένου, όπου - όπως διακαώς μας διδάσκει η Ιστορία - τίποτα δεν διασφαλίζει πως ο οποιοσδήποτε από εμάς,  δεν θα βρεθεί σε ανάλογη θέση σε μια  επόμενη, απότομη στροφή της;]

Το έπος, το έπος μας έμαθε να αναπνέουμε. 

Τη δραματουργική επεξεργασία υπογράφει μαζί με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό η Ελένη Μολέσκη (Α' βοηθός σκηνοθέτη). Τα σκηνικά είναι του Γιώργου Σαπουντζή, τα κοστούμια της Ελευθερίας Αράπογλου, η μουσική σύνθεση του Άντη Σκορδή, η χορογραφία της Gloria Dorliguzzo, οι φωτισμοί της Ελευθερίας Ντεκώ, οι μάσκες της Μάρθας Φωκά. Η Δανάη Πανά είναι συνεργάτης σκηνογράφος και ενδυματολόγος από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και ο Παναγιώτης Μπάρλας είναι υπεύθυνος για τη μουσική διδασκαλία.

*Τα πρόσθετα αποσπάσματα από την "Ιλιάδα" στη δραματουργία της παράστασης είναι σε μετάφραση Δημήτρη Ν. Μαρωνίτη, Άγρα, 2012. Αντίστοιχα τα αποσπάσματα από την "Αινειάδα Βιβλίο ΙΙ" είναι σε μετάφραση Θεόδωρου Παπαγγελή (εκδόσεις ΜΙΕΤ). Επιπλέον, υπάρχουν θραύσματα, από τον Κόιντο "Τα μεθ' Όμηρον", Βιβλίο ΧΙΙ, σε μετάφραση Γιάννη Δούκα. 

Προπώληση εισιτηρίων: more.com