Διπλή απώλεια για το εγχώριο και το παγκόσμιο θέατρο

Ο Λιθουανός σκηνοθέτης Ρίμας Τούμινας και ο δικός μας Σταύρος Ντουφεξής έφυγαν από τη ζωή, στις 6 Μαρτίου.

Ο Σταύρος Ντουφεξής

Ο Έλληνας σκηνοθέτης έφυγε πλήρης ημερών, στα 91 του, και ενώ είχε πολλά χρόνια που είχε αποτραβηχτεί από την ενεργό δράση. Πρόκειται για έναν σημαντικότατο δημιουργό, από τους πρώτους Έλληνες σκηνοθέτες που έλαβε ευρωπαϊκή παιδεία και ήταν αυτός που εισήγαγε ουσιαστικά το "γερμανικό στιλ" στην Ελλάδα. Σπούδασε υποκριτική στη Βιέννη και το Βερολίνο και θεατρολογία και ιστορία της τέχνης στο Βερολίνο, ενώ μαθήτευσε ως βοηθός σκηνοθέτη στο περίφημο Μπερλίνερ Ανσάμπλ, το θέατρο που ίδρυσε ο Μπρεχτ. Ως βαθύς γνώστης του Γερμανού συγγραφέα αλλά και του γενικότερου ανατολικοευρωπαϊκού θεάτρου εμφύσησε κάτι από τη γερμανική μαθητεία του στις εν Ελλάδι παραστάσεις του, όπου επιχείρησε να εφαρμόσει τις αρχές του μπρεχτικού επικού θεάτρου. Διέγραψε μία σημαντική σταδιοδρομία επί γερμανικού εδάφους ως σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής και από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου και συνεργάστηκε με σημαντικούς θιάσους (Εθνικό, ΚΘΒΕ, ΔΗΠΕΘΕ), όπου σκηνοθέτησε έργα Μπρεχτ, αρχαίας τραγωδίας, Σαίξπηρ, Μπέκετ. Η Ράνια Οικονομίδου, ο Άρης Λεμπεσόπουλος, η Μάνια Παπαδημητρίου, ο Χρήστος Στέργιογλου, ο Μηνάς Χατζησάββας, η Δέσποινα Μπεμπεδέλη είναι μερικοί από τους ηθοποιούς που είχαν την τύχη να εργαστούν μαζί του.

Ο Ρίμας Τούμινας

Ο Λιθουανός σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου Βαχτάνγκοφ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 72 ετών. Έγινε γνωστός στην Ελλάδα το 2012 από την παράσταση του "Θείου Βάνια" που παρουσίασε στο θέατρο Badminton "με πηγαίο χιούμορ, ανατρεπτική φαντασία και υψηλή αφαιρετικότητα", όπως σχολιάζαμε στο "α". Λάτρης του Τσέχοφ, είχε ανεβάσει όλα τα έργα του, και όπως επεσήμανε στο "α": "Όταν η ψυχή μου αγριεύει, πάω να δω τον γιατρό Τσέχοφ. Μου γράφει μια συνταγή –βλέπω δηλαδή ένα έργο του– και αναρρώνω!". Την επόμενη χρονιά παρουσίασε τη "Μασκαράτα" του Λερμόντοφ και τρία χρόνια αργότερα, κατόπιν πρόσκλησης του Στάθη Λιβαθινού, συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο, στον "Οιδίποδα Τύραννο", που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Επιδαύρου το 2016: επρόκειτο για μια δίγλωσση συμπαραγωγή με Ρώσους και Έλληνες ηθοποιούς, που μοιράστηκαν τους ρόλους των δραματικών προσώπων και των μελών του Χορού, αντίστοιχα, η οποία μάλιστα απέσπασε στη Ρωσία το κορυφαίο θεατρικό βραβείο Χρυσή Μάσκα.

Ο Θοδωρής Αμπαζής, συνθέτης της μουσικής των χορικών στην παράσταση του "Οιδίποδα" δήλωσε στο "α" για τον τρόπο δουλειάς του θεάτρου Βαχτάνγκοφ: " Οι πρόβες τους διαρκούν λίγη ώρα κι όλα είναι πολύ συμπυκνωμένα. Κάνουν παράσταση, συνεχίζουν με δίωρη πρόβα για τον ‘Οιδίποδα’, μετά κάνουν πρόβα για κάποιο άλλο έργο του ρεπερτορίου τους και το βράδυ έχουν άλλη παράσταση. Βρίσκονται διαρκώς σε κινητικότητα, αλλά έχουν έναν κοινό κώδικα ο οποίος ξεκινά από τις σπουδές τους", ενώ για τον τρόπο που διάβασε ο Τούμινας τη σοφόκλεια τραγωδία, επεσήμανε: "η εικόνα και η ατμόσφαιρα παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο. Κάνει ένα θέατρο πλούσιο σε εικόνες, με πολύ έντονες δράσεις, χειρονομίες και συναίσθημα".