Πώς ένα φεστιβάλ παραστατικών τεχνών μπορεί να ...τσιμπήσει το φασισμό; 19/04/2019

Είναι διαχρονικό ερώτημα των καλλιτεχνών, των κριτικών και του ίδιου του κοινού, η εμπλοκή και η συμμετοχή που μπορεί να έχει ένα καλλιτεχνικό έργο στην πολιτική κατάσταση της εποχής του, καθώς όσο πολιτικό, αιχμηρό, προκλητικό ή πρωτοπόρο κι αν είναι, πάντα θα ακούγονται οι φωνές που θα υποβαθμίζουν τη σημασία και τη συμβολή της τέχνης στην πολιτική και την κοινωνία γενικότερα. Μπορεί λοιπόν ένα έργο, μια παράσταση, ένας δημιουργός ή ένα φεστιβάλ να είναι τόσο επίκαιρο, ώστε να ανοίγει διάλογο και να έρχεται ευθέως σε αντιπαράθεση με τη δημόσια σφαίρα; Το φεστιβαλ steirischer herbst στο Γκρατς της Αυστρίας απαντάει θετικά, χτυπώντας τις δικές του χορδές στην ανησυχητική μουσική που ακούγεται από την επάνοδο της ακροδεξιάς σε όλη την Ευρώπη.

Το ιστορικό αυτό φεστιβάλ μετράει 51 χρόνια διαρκούς διαπολιτιστικής δράσης και τολμηρής δημιουργίας, σε ένα κεντρικό-κομβικό σημείο της Ευρωπαϊκής Ηπείρου. Στην περσινή 51η του εμφάνιση με τίτλο «Volksfronten», πέτυχε διάνα, βάζοντας στο μικροσκόπιο την εκ νέου ανάδειξη της ακροδεξιάς και των μικρών “φασισμών” που κρύβονται στη Γηραιά Ήπειρο, διότι αποτελεί ένα θέμα που καίει την ίδια την Αυστρία εν προκειμένω. Τις τελευταίες ημέρες, το δημοτικό συμβούλιο διενήργησε επείγουσα ψηφοφορία ώστε να καθαιρεσει τον αντιδήμαρχο της πόλης, Μάριο Εουστάκιο, λόγω των φημολογούμενων δεσμών του με την ακροδεξιά ομάδα "Die Identitären", τους οποίους στο τέλος αρνήθηκε. Το γεγονός αυτό, λειτουργεί ως η καλύτερη απόδειξη πως το περσινό πρόγραμμα του φεστιβάλ όντως πέτυχε το στόχο του, βάζοντας στο επίκεντρο της καλλιτεχνικής δημιουργίας ένα τόσο φλέγον θέμα, όπως ο φασισμός.

 Η φετινή αφίσα
Η φετινή αφίσα

Στη φετινή του έκδοση που συνεχίζει μερικά από τα προγράμματα που εισήχθησαν πέρυσι, ο τίτλος του φεστιβάλ είναι «Grand Hotel Abyss», εμπνευσμένος από τη ρήση του Γκέοργκ Λούκατς. Ο Ούγγρος φιλόσοφος περιέγραψε την Ευρωπαϊκή πολιτιστική σκηνή ως: «ένα όμορφο ξενοδοχείο, εξοπλισμένο με κάθε άνεση, στο χείλος της αβύσσου, του τίποτα, του παράδοξου. Και η καθημερινή ενατένιση της αβύσσου μεταξύ εξαιρετικών γευμάτων ή καλλιτεχνικών διασκεδάσεων, μπορεί μόνο να υψώσει τη χαρά των λεπτών ανέσεων που προσφέρονται.» Η περιγραφή αυτή δένει εξαιρετικά με την προαναφερθείσα κατάσταση στην Αυστρία και σε όλη την Ευρώπη, όπου η ακροδεξιά σιγά σιγά ξαναβρίσκει την παλιά της έλξη στον κόσμο, λαμβάνοντας δύναμη από την αντικομμουνιστική χρήση της τη δεκαετία του ‘90. Στην κοσμοπολίτικη και άνετη οικονομικά Αυστρία και την πόλη του Γκρατς, η άβυσσος του φασισμού μοιάζει όλο κοντινότερη.

Το φεστιβάλ σε επιμέλεια της Ρωσίδας Ekaterina Degot ανοίγει στις 19 Σεπτεμβρίου με πληθώρα εκδηλώσεων και πρόκειται να κρατήσει τέσσερις γεμάτες εβδομάδες από καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις, περφόρμανς, προβολές και ανεβάσματα, παράλληλα με πολιτιστικές εκδηλώσεις της πόλης του Γκρατς, μέχρι τις 13 Οκτωβρίου, ενώ η πλήρης λίστα των καλλιτεχνών του Grand Hotel Abyss θα δημοσιευτεί τον Ιούνιο.

Νίκος Βεργίνης