Τώρα που οι ζακέτες αρχίζουν να κερδίζουν τη θέση των παρεό στη βαλίτσα, υποχωρούμε στα μετόπισθεν. Δεν αφήνουμε όμως την Κρήτη. Βάζουμε πλώρη για τα Χανιά και ανακαλύπτουμε στον γραφικό Βαφέ Αποκορώνου την αυθεντική κρητική ζωή στο χωριό.
Απομεσήμερο στο προαύλιο του δημοτικού σχολείου του Βαφέ και προσπαθώ να προσανατολιστώ μέσα σε μια πράσινη «θάλασσα» από λόφους με κυπαρίσσια και λιόδεντρα. Έχω τραβήξει χειρόφρενο στην επαρχία Αποκορώνου Χανίων, τριάμισι χιλιόμετρα από το κομβικό κεφαλοχώρι Βρύσες, στα μισά της διαδρομής ανάμεσα σε Χανιά και Ρέθυμνο. «Στα βόρεια, πίσω από τους λόφους, βρίσκεται ο Βάμος, που έχει γίνει γνωστός από τη στροφή του στον αγροτουρισμό, ενώ πιο δεξιά η ακτογραμμή της Γεωργιούπολης», με κατατόπισε ο οικοδεσπότης μου και τέως πρόεδρος του Συλλόγου Βαφιανών Αττικής Μανώλης Βαλσαμάκης. Και όσο για το σημείο όπου καθόμαστε; «Τον Δεκέμβριο του 1944 υπήρξε θέατρο της τελευταίας οργανωμένης επιθετικής ενέργειας των Γερμανών στην Ελλάδα, καθώς εδώ βρισκόταν αγγλικό φυλάκιο». Το έχουν καμάρι οι Βαφιανοί πως δεν έλειψαν ποτέ από κανέναν μεγάλο αγώνα του τόπου. Κι αν το μικρό χωριό τους, γαλήνια απλωμένο σε μια ράχη στα πόδια των Λευκών Ορέων, δεν είναι στις τουριστικές διαδρομές, το υπουργείο Πολιτισμού ήδη από το 1997 το έχει κηρύξει διατηρητέο μνημείο για την ιστορία και την αρχιτεκτονική του. Καθώς θα περπατάς στα σοκάκια χαζεύοντας τα μπλε ανθάκια –«πρωινή χαρά» τα λένε– που ζώνουν τους μαντρότοιχους, οι καλαίσθητες πόρτες και οι καμάρες των σπιτιών από πελεκημένες καντουνάδες μαρτυρούν πως η καρδιά του οικισμού χτυπά ήδη από τα χρόνια των Ενετών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το κτίριο της ταβέρνας «Κούρτσα» με τις βενετσιάνικες καμάρες και τη θολωτή στέρνα στην αυλή. «Η επιγραφή “Μανουήλ ιερεύς Σκορδύλις 1616” μας υποδεικνύει ότι μάλλον ανήκε σε κάποιον από τους απογόνους των 11 βασιλοπαίδων που έφερε στο νησί ο Νικηφόρος Φωκάς όταν απελευθέρωσε την Κρήτη από τους Σαρακηνούς», μου είπε ο Μανώλης καθώς περνούσαμε από την πλατεία κατηφορίζοντας προς τους καφενέδες στον κεντρικό δρόμο του χωριού. Τον Οκτώβριο που οι χωριανοί στήνουν στις αυλές καζανέματα, εδώ στα καφενεία θα μάθεις πού θα τεστάρεις τη φετινή σοδειά πάνω στη «γέννα». Εδώ θα σου πουν και πού να στρίψεις για την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων με το επιχρυσωμένο τέμπλο αλλά και τους θόλους, τις παμπάλαιες πέτρινες θολωτές αποθήκες. Σε δύο από αυτές στεγάζει ο παπα-Γιώργης μια μικρή συλλογή με εικόνες του 18ου αιώνα. Αν θέλεις να σου την ανοίξει, το σπίτι του είναι ακριβώς δίπλα.
Ο περίπατος στον Βαφέ δεν κρατά πολύ, κάτι παραπάνω από μια εκατοστή σπίτια έχει το χωριό. Ανάμεσά τους και τα δύο πατρογονικά του Μανώλη, που για να μην καταλήξουν σε ξένα χέρια τα αναπαλαίωσε πέτρα-πέτρα με σεβασμό στην αρχιτεκτονική κληρονομιά, τα έντυσε με παραδοσιακού ύφους έπιπλα και πίνακες ζωγραφικής της εικαστικού κόρης του και τα μετέτρεψε στους περιποιημένους ξενώνες «Πατρικό» (2825051510, 6977219597). Έμεινα στο πατρικό της μητέρας του και χάζευα τα Λευκά Όρη από τη μεγάλη πέτρινη βεράντα της μεζονέτας μου. Όταν ξανακατεβώ με μεγάλη παρέα, θα κλείσουμε το διπλανό μεγαλύτερο διαμέρισμα που κοιμίζει μέχρι 8 άτομα ή το καμαρόσπιτο του παππού Βαλσαμάκη, που κρατά από τον 17ο αιώνα: απλώνεται γύρω από μια αυλή με μπανανιές και μια σκιερή μουριά κι έχει δύο διαμερίσματα, ένα για 2-4 άτομα και μια μεγάλη μεζονέτα με δύο υπνοδωμάτια και απλόχωρη κουζίνα-σάλα με εντυπωσιακές καμάρες. Η διανυκτέρευση ανάλογα με το σπίτι και τα άτομα κοστίζει € 30 με € 60. Ωστόσο οι δικαιούχοι του προγράμματος «Τουρισμός για όλους» πληρώνουν τη χαμηλή σεζόν € 2-3 το άτομο ανά ημέρα!
