Το τρίτο στεφάνι

Είναι ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα της ελληνικής πεζογραφίας και προφανώς εξακολουθεί να γοητεύει με τη γλαφυρή ιστορία της Εκάβης και της Νίνας, των οποίων οι ζωές διασταυρώνονται στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Ωστόσο, η θεατρική αναπαράσταση του έργου ζωής του Κώστα Ταχτσή αποτελεί μεγάλη πρόκληση, ενώ θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς κατά πόσο το σημερινό κοινό βρίσκει σημεία ταύτισης, εξήντα χρόνια μετά τη συγγραφή του.

Η παράσταση του Στάθη Λιβαθινού έρχεται να καταρρίψει τις παραπάνω αμφιβολίες, δικαιώνοντας την επιλογή του να επιστρέψει –μετά τη "Φόνισσα" που ανέβασε πριν από δεκατέσσερα χρόνια– σε κείμενο της ελληνικής λογοτεχνίας. Ο Λιβαθινός προσέγγισε τον κόσμο του βιβλίου από απόσταση, αλλά όχι χωρίς συναίσθημα: τον τοποθέτησε απέναντί μας, σαν μεσοπολεμικό καμπαρέ (πολύ ωραία η μουσική του Μιχάλη Κωτσογιάννη, που εκτελεί ο ίδιος), σαν άλμπουμ με κιτρινισμένες φωτογραφίες που ζωντανεύουν, σαν κομμάτι θεάτρου που χτίζεται σκηνή-σκηνή με αφορμή ένα αντικείμενο, ένα τραγούδι, μια ατάκα.

Καθοριστικός βοηθός της σκηνοθεσίας η λειτουργική και τολμηρή διασκευή του Στρατή Πασχάλη, έδωσε φωνή σε δύο γυναίκες που πορεύονται μέσα στη δίνη του χρόνου, σε διαδρομές που πότε τέμνονται και πότε κινούνται παράλληλα, κι ανέδειξε επίσης το διάχυτο σεξουαλικό και ομοερωτικό στοιχείο του βιβλίου. Μόνη βασική ένσταση το β΄ μέρος της παράστασης, όπου παρατίθενται εν τάχει πολλά γεγονότα.

Ιστορία και παράσταση ξεδιπλώνονται γύρω από την αφήγηση της Νίνας (Βιργινία Ταμπαροπούλου), που λειτουργεί και σαν ενδιάμεσος με το σήμερα, ξεφυλλίζοντας σαν άλμπουμ τη ζωή της, όπου δεσπόζει η γνωριμία της με την Εκάβη. Οι ιστορίες της Εκάβης και της Νίνας είναι ιστορίες σκληρότητας αλλά και ανθρωπιάς, κακοποίησης αλλά και αντοχής, αγώνα, προσαρμοστικότητας και ελπίδας, ενώ στο βάθος "πρωταγωνιστεί" η ίδια η Ελλάδα του Μεσοπολέμου, της Κατοχής και των Δεκεμβριανών. Μάλιστα, στους στίχους των τραγουδιών (Στρατής Πασχάλης), τα οποία ερμηνεύει ως κομπέρ ο Νίκος Καρδώνης, περνάει το πικρό σκηνοθετικό σχόλιο για την Ελλάδα: την ελληνικότητα, τους πολιτικούς διχασμούς κ.ά.

Η παράσταση καταλαμβάνει όλο το θέατρο, απλώνεται στα πλαϊνά και στο πατάρι πάνω από τη σκηνή, στο χώρο του φουαγιέ, στη σκάλα που οδηγεί ψηλά. Τα σκηνικά αντικείμενα είναι ελάχιστα, κι όμως η σκηνογραφία της Ελένης Μανωλοπούλου αποδεικνύεται τόσο εύγλωττη, όπως και τα ενδεικτικά της εποχής κοστούμια της.

Πρωταγωνιστούν με ζωηρές ερμηνείες, ως αφηγητές, ηθοποιοί αλλά και "θεατρίνοι", παλιοί και νεότεροι ηθοποιοί της ομάδας του Λιβαθινού: ΄Αρης Τρουπάκης, Στάθης Κόικας, Πολυξένη Παπακωνσταντίνου, Λίλλυ Μελεμέ, Βασίλης Ανδρέου, Γιώργος Δάμπασης, Αντώνης Γιαννακός, Ερατώ Πισσή, ΄Αννα Μάγκου, Ανδρέας Λαμπρόπουλος, Πάρης Λεόντιος, Βασίλης Ζαφειρόπουλος. Η Μαρία Σαββίδου στο ρόλο της Εκάβης είναι σαρωτική (έστω κάπως πομπώδης σε στιγμές): είναι αγρίμι, μαχήτρια, θύμα και θύτης, μητέρα και γυναίκα, και σε στιγμές η ερμηνεία της αγγίζει ποιότητες αρχαίας τραγωδίας.