Ανδρέας Σιμόπουλος©
Μεγάλο το στοίχημα και η πρόκληση να μεταφερθεί ως μουσικοθεατρικό θέαμα η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη που στάθηκε εμβληματική για ένα νέο ελληνικό κινηματογραφικό ρεύμα. Το "Σπιρτόκουτο", που μετράει 20 χρόνια ζωής, μας πετάει στα μούτρα την τοξική πατριαρχική κοινωνία και οικογένεια, ανάγοντας την ωμότητα, την αθυροστομία και τη λεκτική βία σε αισθητική φόρμα. Το μικροαστικό διαμέρισμα στον Κορυδαλλό όπου ο πενηντάρης πάτερ φαμίλιας εκτοξεύει χολή και βρισιές στη γυναίκα και τα δυο παιδιά του, που εξωτερικεύουν εξίσου τη βία που έχουν δεχτεί, καδράρισε μια ολόκληρη κοινωνία, σηκώνοντας το χαλί για να αποκαλυφθούν άβολες αλήθειες.
Πώς καταφεύγεις, λοιπόν, στο μιούζικαλ με ένα τέτοιο υλικό, σε ένα είδος που από την ίδια του τη φόρμα καταφεύγει στη σύμβαση, καταρρίπτει δηλαδή την αληθοφάνεια και το ρεαλισμό, δύο στοιχεία που τόσο έντονα χαρακτηρίζουν την ταινία; Πράγματι, το μιούζικαλ που συνυπογράφουν οι Γιάννης Νιάρρος και Αλέξανδρος Λιβιτσάνος, ανά στιγμές δίνει την εντύπωση ότι λειτουργεί περισσότερο ως κωμωδία, ως μια παρωδία του "Σπιρτόκουτου", έτσι όπως οι βρισιές, τα χυδαία λόγια και οι –cult πλέον– ατάκες μπαίνουν σε μουσική φόρμα και εκφέρονται σε ρυθμούς όπερας, τραπ ή ζεϊμπέκικου, προκαλώντας γάργαρο γέλιο.
Κι όμως τελικά αυτή η μουσική ανάγνωση ξαναδιαβάζει το πρωτότυπο κινηματογραφικό έργο· δεν το μεταφέρει απλώς, αλλά το αναδιατυπώνει, σχολιάζοντας με το δικό του τρόπο τον αντιπροσωπευτικό μικρόκοσμο της ταινίας. Το "Σπιρτόκουτο: The musical" σαρκάζει με τα δικά του σκηνικά εργαλεία τις νοοτροπίες που εκθέτει η ταινία και μεγεθύνει, έστω διά της παρωδίας, την κυρίαρχη προβληματική της. Κομβικό ρόλο επιτελεί φυσικά η πρωτότυπη μουσική, που προσεχτικά επιλεγμένη κινείται σε ένα τεράστιο φάσμα (τζαζ νότες, όπερα, τάνγκο, ροκιές, ηπειρώτικο κλαρίνο κ.ά.), μεταφέροντας το κυρίαρχο αίσθημα κάθε σκηνής και αποτυπώνοντας το στίγμα κάθε χαρακτήρα. Το βαρύ ζεϊμπέκικο του "ελληναρά" πατέρα (Γιάννης Αναστασάκης), η παρουσίαση του γιου ως τράπερ, που αναπαράγει στο κομμάτι του όλο τον σεξιστικό οχετό του είδους (εξαιρετικός ο Γιώργος Κατσής, αν και η σκηνή του πλατειάζει), αποτελούν εύστοχα δείγματα της ανάγνωσης των προσώπων με μουσικούς όρους.
Κι έτσι ο ζόφος του κινηματογραφικού σύμπαντος εισέρχεται στη σκηνή από άλλο δρόμο, ενώ ακόμη κι όταν το σκηνικό κλίμα ελαφραίνει λόγω της μουσικής μεταφοράς που λειτουργεί εξωραϊστικά, έρχεται το λιμπρέτο με το ακραία βίαιο ύφος (Γιάννης Οικονομίδης-Δώρης Αυγερινόπουλος) να το αντισταθμίσει. Οι μουσικοί και οι ερμηνευτές κάνουν, επίσης, σπουδαία δουλειά: η Αγορίτσα Οικονόμου (Μαρία) επιβάλλεται διά της παρουσίας της πριν καν εκφέρει την πρώτη της λέξη, είναι υπέροχες οι φωνές και τα soli του Μάριου Σαραντίδη (Γιώργος) και της Δάφνης Δαυίδ (Μαργαρίτα), αλλά συνολικά είναι όλοι απολαυστικοί: Αποστόλης Ψυχράμης, Νάνσυ Σιδέρη, Ελένη Μπούκλη, όπως και το ερμηνευτικό σύνολο που πλαισιώνει τη δράση σε ρόλο γειτόνων (Βασίλης Δημακόπουλος, Δανάη Μουτσοπούλου, Eλένη Μπούκλη, Θεοδοσία Σαββάκη).
Περισσότερες πληροφορίες
Σπιρτόκουτο: The Musical
Στη μουσικοθεατριή παράσταση που βασίζεται στην ταινία «Σπιρτόκουτο» του Γ. Οικονομίδη (2002), ο πατέρας-προστάτης-άντρακλας της ελληνικής οικογένειας δεν σταματάει ακόμα και 20 χρόνια μετά να «γαβγίζει», είτε με την ψυχολογική-σωματική βία είτε με τα σεξιστικά ελαφρολαϊκά τραγούδια του.
