Η βία που βαφτίστηκε ελευθερία: η Ειρήνη Λαμπρινοπούλου μιλά για τη "Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας"

Η Ειρήνη Λαμπρινοπούλου προσεγγίζει τη "Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας" όχι ως σκηνοθέτιδα που αφηγείται μια ιστορία, αλλά ως άνθρωπος που παίρνει θέση. Με αφορμή το κείμενο της Vanessa Springora, μιλά από την ψυχή της για τη βία που καμουφλαρίστηκε ως ελευθερία, για τη σιωπή που επιβλήθηκε ως κανονικότητα και για την ανάγκη να ειπωθούν, επιτέλους, οι λέξεις που πονάνε.

Στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν, οι Βένια Σταματιάδη, Μαριλένα Μπαρταλούτσι και Κλέων Γρηγοριάδης ενσαρκώνουν πρόσωπα και φωνές μιας εποχής που χειροκρότησε την κατάχρηση εξουσίας, ενώ η ζωντανή μουσική του Ανδρέα Βαλαχή λειτουργεί σαν υπόγειος παλμός μνήμης. Διαβάστε όσα μας είπε η Ειρήνη Λαμπρινοπούλου γι' αυτήν την παράσταση που είναι μια θεατρική πράξη ευθύνης, μια εξομολόγηση που γίνεται συλλογική και μια υπενθύμιση ότι η δικαιοσύνη ξεκινά από το να μη σωπαίνουμε πια.

"Ήμουν 14. Τώρα μιλάω": η μαρτυρία που δεν χωρά πια σιωπή

Τον έλεγαν Gabriel Matzneff
Το όνομά του κυκλοφορούσε παντού. Σε λογοτεχνικούς κύκλους, σε τηλεοπτικά πλατό, στα ράφια μεγάλων εκδοτικών οίκων. Ο Gabriel Matzneff δεν έκρυψε ποτέ τα βιβλία του. Έγραφε ανοιχτά για σχέσεις με ανήλικα κορίτσια και αγόρια, παρουσιάζοντάς τες ως πράξεις επιθυμίας, ελευθερίας, πνευματικής υπεροχής. Η παιδοφιλία μετατρεπόταν σε ύφος, σε αισθητικοποιημένη αφήγηση, σε δήθεν "λογοτεχνική τόλμη". Βραβεύσεις, δημόσιες εμφανίσεις, θαυμασμός των διανοούμενων· το κύρος του έγινε ασπίδα, η φήμη μετατράπηκε σε δικαίωση. Κανείς δεν αμφισβήτησε. Κανείς δεν ρώτησε. Η βία έγινε λογοτεχνία και η λογοτεχνία βία.

Είμαι 14 χρονών. Είμαι γυναίκα πια
Η ηλικία αυτή δεν είναι αριθμός· είναι σώμα που δοκιμάζεται, φωνή που δεν ακούγεται. Το παιδί γίνεται μάρτυρας του ίδιου του εαυτού, της αθωότητας που χάνεται πριν καν αποκτηθεί. Η γυναίκα που επιστρέφει διαβάζει ξανά, με τα μάτια ενός άλλου χρόνου, του χρόνου που κουβαλάει μνήμη, πόνο, συνείδηση. Η φωνή που κάποτε ήταν ανίσχυρη αποκτά βάρος. Η αναγνώριση του τι συνέβη, η κατανόηση της βίας που υπέστη, έρχεται αργά, μέσα από λέξεις, μέσα από σιωπές που ξαναγίνονται λόγος, μέσα από μνήμη που ξαναορίζει τον χρόνο.

Μαμά, δεν μπορείς να καταλάβεις ότι ήθελα προστασία;
Η ανάγκη για προστασία δεν ήταν κραυγή· ήταν ψίθυρος μέσα σε ένα περιβάλλον που δεν μπορούσε ή δεν ήθελε να δει. Οι γονείς, οι φίλοι, οι δάσκαλοι, οι εκδότες, οι πνευματικοί κύκλοι· όλοι γύρω παρέμεναν σιωπηλοί, αδρανείς ή θαμπωμένοι από τον θαυμασμό. Ο θαυμασμός αυτός έγινε εργαλείο χειραγώγησης, μεταμορφώθηκε σε σιωπή και αδιαφορία. Η προστασία ζητήθηκε, αλλά δεν δόθηκε. Το παιδί έμαθε νωρίς ότι οι ενήλικες που θα έπρεπε να ορίζουν όρια αδυνατούσαν ή αρνούνταν να τα θέσουν.

Πάλεψα για την ελευθερία κάθε εφήβου, έλεγε ο G. Μ.
Είκοσι χρόνια μετά τον Μάη του ’68, η γλώσσα της ελευθερίας καπηλεύτηκε. Η σεξουαλική απελευθέρωση, η αμφισβήτηση των θεσμών, η ελευθερία του σώματος χρησιμοποιήθηκαν ως άλλοθι για την προσωπική του εξουσία. Η βία βαφτίστηκε επιθυμία, η εκμετάλλευση ελευθερία. Ο Matzneff ισχυριζόταν ότι υπερασπιζόταν τους νέους, ενώ τους υποδούλωνε στη δική του ατζέντα. Η ελευθερία, χωρίς συναίνεση, είναι σχήμα χωρίς περιεχόμενο· λόγος χωρίς πράξη. Η ιστορία δείχνει πώς η κοινωνία μπορεί να παρακολουθεί, να θαυμάζει και να συγκαλύπτει, όταν η εξουσία παρουσιάζεται ως χάρισμα και το κύρος ως ηθική.

Θα τον πιάσω στην ίδια του την παγίδα. Θα τον κλείσω σε ένα βιβλίο
Η απάντηση ήρθε με τη μορφή λέξεων. Η λογοτεχνία, που άλλοτε τον προστάτευε, έγινε όπλο. Το βιβλίο δεν είναι μόνο καταγραφή· είναι παγίδευση της φωνής που τόσα χρόνια έμενε χωρίς να ακουστεί. Μέσα από τη μνήμη, τις λέξεις, τη φωνή, η αφήγηση αλλάζει χέρια. Εκεί που υπήρχε θύτης, τώρα υπάρχει μαρτυρία. Εκεί που υπήρχε σιωπή, τώρα υπάρχει όνομα. Εκεί που υπήρχε ατιμωρησία, τώρα υπάρχει ανάκτηση. Και η ελευθερία αποκτά νόημα όταν η συναίνεση γίνεται προϋπόθεση, όταν η φωνή που καταπιέστηκε μπορεί να μιλήσει, να περιγράψει, να αντισταθεί, να φωτίσει όσα τόσα χρόνια παρέμεναν στο σκοτάδι.

Προπώληση εισιτηρίων: more.com