Τολμηρό, διασκεδαστικό, πολιτικό και βλάσφημο, το έργο του Ντάριο Φο ευτυχεί στη σπιντάτη, μουσική σκηνική εκδοχή του Γιάννη Κακλέα, που το απογειώνει, τινάζει από πάνω του τη σκόνη του χρόνου, το φιλτράρει μέσα από το εδώ και τώρα και μας το ξανασυστήνει, αφού το συνδέσει με τη σφραγίδα του συγγραφέα, αυτού του "αρλεκίνου" του 20ού αιώνα, που έκανε σύγχρονο πολιτικό θέατρο, αντλώντας από τη λαϊκή παράδοση της χώρας του. Πίσω από τον χαρακτηριστικό τίτλο βρίσκεται το πραγματικό περιστατικό του θανάτου ενός αναρχικού στο Μιλάνο το 1969, που έπεσε (;) από το παράθυρο του αστυνομικού τμήματος. Εκεί, διεξαγόταν η ανάκρισή του ως υπόπτου για την πολύνεκρη βομβιστική επίθεση που είχε σημειωθεί σε κεντρική τράπεζα της πόλης. Πάνω στο γεγονός, ο Φο έστησε μια ιλαροτραγωδία για την αστυνομική βία και την κατάχρηση εξουσίας, δημιουργώντας για κεντρικό ήρωα έναν δαιμόνιο, πανούργο άνδρα, μάστερ των μεταμφιέσεων, που αλλάζει ταυτότητες προκειμένου να εκμαιεύσει από τους αστυνομικούς όσα διαδραματίστηκαν κατά τη διάρκεια της ανάκρισης με την τραγική κατάληξη.
Ο Κακλέας εμπλούτισε το έργο, συνδέοντάς το με τις καταβολές της ιταλικής θεατρικής παράδοσης και την Κομέντια ντελ’ άρτε, που και ο ίδιος ο Φο διοχέτευε, έμμεσα ή άμεσα, στα έργα του. Έτσι, στηρίζει πάνω στον Πάνο Βλάχο, που αποδεικνύεται ένας πολυτάλαντος περφόρμερ, την ενσάρκωση ενός γελωτοποιού-παλιάτσου, περιπλανώμενου θεατρίνου και μουσικού, που διασχίζει τις εποχές και τους αιώνες για να παίξει μπροστά στους θεατές την πιο αγαπημένη απ’ όλες του τις ιστορίες, αυτή του "Αναρχικού". Η κάπως εκτενής μονολογική έναρξη της παράστασης μπορεί να στοιχίζει σε ρυθμό, συστήνει όμως τη μελαγχολική πλευρά που εμπεριέχει το κωμικό είδος, ενώ μόλις που δίνει μια γεύση για ό,τι θα ακολουθήσει, δηλαδή τη φρενήρη αναπαράσταση του έργου αυτού καθαυτό, στα πρότυπα της σκηνοθετικής σφραγίδας του Κακλέα, που εδώ βρίσκεται σε στιγμές μεγάλου δημιουργικού οίστρου.
Η παράσταση βγάζει τη γλώσσα και μας ξεβολεύει, ειδικά αφού το κείμενο έχει διανθιστεί με εμβόλιμες επικαιροποιημένες "σπόντες" για την αστυνομία, τη βία, την εξουσία, ακόμη και το ελληνικό θέατρο, εκπληρώνοντας το ζητούμενο του Φο για ένα θέατρο ζωντανό, μπουφονικό, σκεπτόμενο και διασκεδαστικό, που δείχνει ότι το κωμικό περίβλημα μπορεί να γίνει το ιδανικότερο για να εκφραστούν σκληρές αλήθειες. Η σωματικότητα και ο μουσικός χαρακτήρας (ο Βάιος Πράπας υπογράφει και εκτελεί τη μουσική, συμπλέοντας με τη δράση) δίνουν επιπλέον όγκο στις εξωστρεφείς ερμηνείες των ηθοποιών –αν και είναι ίσως αχρείαστη τόση καρικατούρα–, με επικεφαλής τον Πάνο Βλάχο (που, επίσης, τραγουδάει, παίζει μουσική και υπογράφει τους στίχους των τραγουδιών) και τους Φοίβο Ριμένα, Θοδωρή Σκυφτούλη, Ιφιγένεια Αστεριάδη, Κωνσταντίνο Μαγκλάρα και Στέλιο Πέτσο, που ερμηνεύουν κι αυτοί ζωηρά τους ρόλους τους στα πρότυπα της χοντροκομμένης λαϊκής κωμωδίας.
Πρώτη δημοσίευση: 9/12/21
ΓΚΛΟΡΙΑ Ιπποκράτους 7, Κέντρο, 2103600832. Διάρκεια: 100΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού
Το έργο αφορμάται από την πραγματική δολοφονία του «αναρχικού σιδηροδρομικού» Τζουζέπε Πινέλι που διαπράχθηκε από την ιταλική αστυνομία. Με σατιρικό και ειρωνικό τρόπο, το έργο καταγγέλλει το τραγικό συμβάν, καυτηριάζει την κατάχρηση της εξουσίας και, αν και γράφτηκε πριν από χρόνια για να ασκήσει κριτική στη κυβερνητική διαφθορά, ο θεατής δεν θα δυσκολευτεί να βρει πολλές ομοιότητες με την Ελλάδα του σήμερα. Ταυτόχρονα, η παράσταση, που έχουν παρακολουθήσει μέχρι σήμερα περισσότεροι από 200.000 θεατές, διαθέτει εκρηκτική ενέργεια και ακολουθεί τα χνάρια ενός αρχετυπικού Γελωτοποιού, μίας φιγούρας διαχρονικής, αστείας και επικίνδυνης για κάθε εξουσία και κάθε στερεότυπο, συνδυάζοντας τα τραγούδια και τη ζωντανή μουσική με το καυστικό χιούμορ.
