"Ο Αρχιτέκτων" : Τι συμβαίνει όταν ο δημιουργός παγιδεύεται στο ίδιο του το δημιούργημα ;

Ένα σπίτι μπορεί να γίνει ιδεολογία; Και τι συμβαίνει όταν ο δημιουργός παγιδεύεται στο ίδιο του το δημιούργημα; Αυτά τα ερωτήματα θέτει με οξυδέρκεια και σκοτεινό χιούμορ "Ο Αρχιτέκτων", η σουρεαλιστική κωμωδία της Φώφης Τρέζου, σε σκηνοθεσία Ζωής Ξανθοπούλου, με τον Γιώργο Παπαπαύλου στον ομώνυμο ρόλο. Απο το Σάββατο 24 Ιανουαρίου και για 10 μόνο παραστάσεις στο Θέατρο 104, κάθε Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 19:00.

Η αφετηρία είναι απλή και ταυτόχρονα ανατριχιαστική: ένας αρχιτέκτονας παραδίδει σε ένα ζευγάρι το σπίτι που έχει σχεδιάσει γι’ αυτούς. Όμως το σπίτι αυτό δεν είναι ένας χώρος κατοίκησης, αλλά ένα απολύτως ελεγχόμενο σύστημα. Ένα σπίτι-σύνθεση, με αυστηρές αναλογίες, προκαθορισμένες διαδρομές, επιτρεπόμενες στάσεις και απαγορευμένες κινήσεις. Εδώ, τίποτα δεν επιτρέπεται να συμβεί τυχαία.

Καθώς το ζευγάρι (Θεόφιλος Μακρής, Μαρίνα Φλωροπούλου) επιχειρεί να ζήσει μέσα στον χώρο, να μετακινήσει έπιπλα, να καθίσει, να ξεκουραστεί, να φιληθεί, ο Αρχιτέκτονας παρεμβαίνει αδιάκοπα. Διορθώνει, απαγορεύει, επιβάλλει. Κάθε ανθρώπινη ανάγκη θεωρείται παραβίαση της αρμονίας. Κάθε μικρή απόκλιση μεταφράζεται ως απειλή για τη συνοχή του σχεδίου. Σταδιακά γίνεται σαφές ότι ο Αρχιτέκτονας δεν έχει απλώς σχεδιάσει το σπίτι: έχει δεθεί υπαρξιακά μαζί του. Το αντιλαμβάνεται ως ζωντανό οργανισμό που αναπνέει, θυμάται και αμύνεται. Οι άνθρωποι, αντίθετα, είναι για εκείνον ασταθείς, μεταβαλλόμενοι και αναξιόπιστοι. Αλλάζουν βάρος, στάση, επιθυμίες — και αυτή η αλλαγή ισοδυναμεί με καταστροφή.

Το ζευγάρι, εγκλωβισμένο σε έναν χώρο που δεν του ανήκει ποτέ πραγματικά, προσπαθεί να αντιδράσει, να ξεφύγει, ακόμη και να καταστρέψει το σπίτι για να σωθεί. Όμως ο Αρχιτέκτονας εμφανίζεται παντού, σαν φάντασμα δεμένο με το μπετόν, ανίκανος να εγκαταλείψει το δημιούργημά του. Η σύγκρουση κορυφώνεται βίαια, αποκαλύπτοντας ένα έργο βαθιά υπαρξιακό, πολιτικό και καίρια ανθρώπινο.

Η Φώφη Τρέζου οικοδομεί μια τραγική κωμωδία για τον σύγχρονο άνθρωπο, παγιδευμένο ανάμεσα στην ανάγκη ελέγχου και στη βία της τελειότητας. Η αρχιτεκτονική μετατρέπεται σε ηθική, η αισθητική σε καταναγκασμό, η απόκλιση σε τιμωρία. Ο δημιουργός λειτουργεί ως αυθεντία, ο χώρος ως εξουσιαστικός οργανισμός που απαιτεί υπακοή.

Με όχημα το χιούμορ, την υπερβολή και το παράλογο, αλλά και με μια αγωνία που κλιμακώνεται αμείλικτα, το έργο παρακολουθεί έναν άντρα μόνο μέσα σε έναν χώρο που μοιάζει άλλοτε με σπίτι, άλλοτε με γραφείο, άλλοτε με κελί, άλλοτε με το ίδιο του το μυαλό. Εκεί αναμετριέται με τις εμμονές, τις μνήμες και τα ρήγματα της ύπαρξής του. Στο κέντρο της δράσης δεσπόζει η σύγκρουση της μεταβλητής ζωής με το άκαμπτο σχέδιο, της ανθρώπινης ευαλωτότητας με τη λατρεία της "σωστής αναλογίας".

Η γραφή είναι κοφτερή και ρυθμική, οι διάλογοι κινούνται με δεξιοτεχνία από το κωμικό στο απειλητικό, από το καθημερινό στο εφιαλτικό. Ο Αρχιτέκτων δεν είναι απλώς ένας χαρακτήρας· είναι μια ιδέα: ο φόβος απέναντι σε ό,τι δε μετριέται, δεν προβλέπεται, δεν ελέγχεται. Ένα έργο για τη σύγχρονη κοινωνία της απόδοσης και της κανονικότητας, για την αγωνία μπροστά στη φθορά και την αδύνατη επιθυμία να παγώσει ο χρόνος. Γιατί, όπως υπαινίσσεται και το τέλος, "οι τοίχοι μόνο μένουν".