Καλό παράδειγμα αριστοφανικού ανεβάσματος, με έμφαση στο ζουμί του κειμένου και στα σκηνικά ευρήματα αντί στις βωμολοχίες, την επιθεωρησιακή ανάγνωση ή τις αναγωγές στο εδώ και τώρα, που αδικείται κατά βάση από ένα «αδύναμο σημείο», το ίδιο το κείμενο.
Eξηγούμαι κι εξομολογούμαι: θεωρώ τις «Θεσμοφοριάζουσες» από τα λιγότερο ενδιαφέροντα αριστοφανικά έργα. Μπορεί να συμπληρώνουν με τη «Λυσιστράτη» και τις «Εκκλησιάζουσες» την τριάδα των «γυναικείων έργων» του κωμωδιογράφου, θεωρώ όμως πως δεν φτάνει τα άλλα δύο σε ουσία ή κωμικότητα (στη «Λυσιστράτη» το εύρημα θέλει τις γυναίκες να αμπαρώνονται στην Ακρόπολη και να στερούν από τους άντρες το σεξ για χάρη της ειρήνης, ενώ στις «Εκλησιάζουσες» παραδίδεται η διακυβέρνηση στις γυναίκες).
Κι εδώ έχουμε μια περίπτωση αριστοφανικής κωμωδίας που επαφίεται στη μεταμφίεση, προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι να επηρεάσουν διά της απάτης τη λήψη μιας συλλογικής απόφασης: ο Μνησίλοχος, γέρος συγγενής του Ευριπίδη, παρίσταται –υποχρεωτικά μεταμφιεσμένος σε γυναίκα– στη γυναικεία γιορτή προς τιμήν της Δήμητρας. Σταλμένος από τον ίδιο τον τραγικό ποιητή, έχει ως αποστολή να στρέψει τις γυναίκες υπέρ του, καθώς αυτές, απηυδισμένες από το «μισογυνισμό» του, σκοπεύουν να εκδώσουν τιμωρητική απόφαση.
Το έργο (και το χιούμορ του) στήνεται αφενός πάνω στην υπεράσπιση του Ευριπίδη, με διάφορα επιχειρήματα που επιστρατεύει ο Μνησίλοχος «κατά των γυναικών» για να του δώσει δίκιο, και αφετέρου, αφού αποκαλυφθεί η απάτη και κρατηθεί αιχμάλωτος, στο κόλπο που μηχανεύεται –παίζει, παρωδώντας τις, σκηνές από έργα του τραγικού– για να τον καλέσει σε βοήθεια.
Ο Βαγγέλης Θεόδωροπουλος, εστιάζοντας στα βασικά δεδομένα του κειμένου, εμπλούτισε κάθε σκηνή με κωμικά ευρήματα και γκαγκ (με αποκορύφωμα ίσως τη μεταμφίεση, που τροφοδότησε ολόκληρη σκηνή), διάβασε με χοντροκομμένο χιούμορ –όχι χωρίς λόγο– συγκεκριμένους ρόλους (όπως του τοξότη), δεν αυτολογοκρίθηκε στα σεξουαλικά αστεία, αλλά δεν έκανε κι εκβιαστική χρήση τους, δεν κατέφυγε σε επικαιροποιήσεις ή εύκολους αναχρονισμούς (σημαντική η συμβολή της νέας μετάφρασης του Παντελή Μπουκάλα). Παρέδωσε, με λίγα λόγια, μια διασκεδαστική παράσταση, ίσως κάπως συγκρατημένη, με μια «ευγένεια» ύφους που την απομακρύνει τόσο από το λαϊκό κι επιθεωρησιακό ανέβασμα του Αριστοφάνη, που έχουν δημιουργήσει σχολή, όσο και από τη νεόκοπη αποδόμησή του.
Επιπροσθέτως, η παράσταση αποτέλεσε εμφανώς δουλειά συνόλου, την οποία υπηρέτησαν με κέφι οι ηθοποιοί, χωρίς να καταφεύγουν σε κραυγαλέα κόλπα (Μ. Παπαδημητρίου, Γ. Χρυσοστόμου, Οδ. Παπασπηλιόπουλος και –ο καλύτερος, θεωρώ, όλων– Γ. Παπαγεωργίου), από την οποία δεν έλειπαν οι συγκινησιακές σκηνές, όπως αυτή της Παράβασης στην οποία οι γυναίκες υπερασπίζονται το φύλο τους. Χαρίεν το σκηνικό (Μ. Αυγερινού), όμως χρειάζεται μικρότερα της Επιδαύρου θέατρα για να λειτουργήσει, ακριβώς όπως και η συγκρατημένη χορογραφία (Σ. Μικρούτσικου) και η διακριτική μουσική (Ν. Κυπουργός).
Οι επόμενες στάσεις της περιοδείας είναι οι εξής: Κηποθέατρο Παπάγου (3-4/9), Δημοτικό Θέατρο Άλσους Ηλιούπολης (6/9), Θέατρο Βράχων (7/9), Βεάκειο (12/9), Θέατρο Ρεματιάς (13-14/9), Θέατρο Πέτρας (17/9), Ηρώδειο (19/9). Διάρκεια: 117΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Θεσμοφοριάζουσες
Η ανάγκη για πολιτική σταθερότητα διατυπωμένη από το στόμα των γυναικών, σε μια παράσταση με σύγχρονη ματιά, πιστή ωστόσο στο αριστοφανικό πρωτότυπο.
