@Άσπα Κουλύρα
Στη διαφημιστική καταχώρηση της παράστασης επιλέξατε να προσεγγίσετε τον "Βυσσινόκηπο" με οδηγό τη φράση "Πάει η ζωή, σαν να μην την έζησα". Γιατί αυτή η φράση;
Νομίζω ότι συνοψίζει με έναν τρόπο τη στάση του Τσέχοφ απέναντι τόσο στο θέατρο όσο και στη ζωή. Είναι κάτι που εκφράζει ιδιαίτερα και εμένα, ακόμη και ως προς τον τρόπο δημιουργίας. Συνδέεται με τη θνησιγένεια του θεάτρου, με το γεγονός ότι δημιουργούμε κάτι που την επόμενη στιγμή έχει ήδη χαθεί. Αυτή είναι, άλλωστε, η ίδια η φύση του. Για μένα, ο "Βυσσινόκηπος" δεν έχει ως πρώτο θεματικό άξονα την κοινωνική κριτική. Τον διαβάζω πρωτίστως μέσα από την υπαρξιακή του διάσταση, ως μια αναζήτηση γύρω από την ανθρώπινη ύπαρξη. Ο κήπος είναι η ίδια η ζωή: ανθίζει, μοσχοβολά, αλλά κρατάει λίγο. Είναι ένα έργο για την απώλεια, αλλά κυρίως για την απεγνωσμένη προσπάθεια των ανθρώπων να συνεχίσουν να ζουν, ενώ ο κόσμος τους καταρρέει. Δεν με ενδιαφέρει να εικονογραφήσω τον Τσέχοφ ούτε να κατασκευάσω σύμβολα. Με ενδιαφέρει η ψυχική κίνηση του ανθρώπου, ως φορέα μνήμης, αντιφάσεων και ανεκπλήρωτων επιθυμιών.

Αυτή η αίσθηση της επικείμενης κατάρρευσης αποτυπώνεται και στο σκηνικό περιβάλλον της παράστασης;
Βεβαίως. Στο σκηνικό περιβάλλον, που δημιουργήσαμε με τη συμβολή της Εύας Μανιδάκη και τις θαυμάσιες ιδέες της, το σπίτι πλημμυρίζει. Το νερό εισβάλλει παντού, όπως ακριβώς η μνήμη. Όπως ο χρόνος, που δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Οι άνθρωποι προσπαθούν να κατοικήσουν έναν κόσμο που ήδη χάνεται. Κι όμως, μέσα σε αυτή την καταστροφή γελούν, ερωτεύονται, γελοιοποιούνται, ελπίζουν. Ίσως γιατί ο Βυσσινόκηπος είναι ο κόσμος στον οποίο επιστρέφουμε.
Η ζωή είναι τελικά ένα παράδοξο πάρτι, στο οποίο όλοι γνωρίζουμε ότι κάποτε θα σβήσουν τα φώτα, αλλά συνεχίζουμε να χορεύουμε
Είναι ο τόπος μέσα στον οποίο γίναμε ό,τι γίναμε. Είναι τα παιδικά μας χρόνια, αυτό που μας έθρεψε, αυτό που μας διαμόρφωσε. Και φυσικά δεν είναι το ίδιο για τον καθένα. Γι' αυτό και βλέπουμε όλους τους ήρωες να επιστρέφουν στο παρελθόν τους. Όχι μόνο τη Λιουμπόφ και τον Γκάγεφ, αλλά όλους, με προεξάρχοντα τον Λοπάχιν.
Ο Λοπάχιν, τον οποίο ερμηνεύει ο Γιώργος Κισσανδράκης είναι ίσως ο πιο αντιφατικός ήρωας του έργου. Επιχειρεί να καταστρέψει αυτό που αγαπά περισσότερο. Πώς ερμηνεύετε αυτή την αντίφαση;
Ο Λοπάχιν ξεκινά το έργο ως ο άνθρωπος που πρόκειται να καταστρέψει αυτό που αγαπά περισσότερο. Και το κάνει γνωρίζοντας πολύ καλά το τρομερό κόστος αυτής της πράξης. Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν δύο λόγοι. Ο πρώτος είναι το βαθύ τραύμα που έχει δημιουργηθεί μέσα του εξαιτίας της καταγωγής του και της βίας που υπέστη όταν ήταν παιδί. Το λέει άλλωστε από την πρώτη του κιόλας κουβέντα: στα δεκαπέντε του δέχτηκε ένα χτύπημα από τον πατέρα του. Μια εμπειρία που, με τα σημερινά δεδομένα, αντιλαμβανόμαστε ως εξαιρετικά βίαιη. Όταν τραυματίζεται, τον παίρνουν τα αίματα και πηγαίνει στη Λιουμπόφ, η οποία είναι η μόνη που τον περιθάλπει. Του βάζει μπαμπάκι στα τραύματα, όχι μόνο στα σωματικά αλλά και στα ψυχικά.

Είναι η γυναίκα που ο ίδιος αναγνωρίζει ως τη μοναδική που τον προστάτεψε και τον βοήθησε. Κι όμως, θα την καταστρέψει. Στην πραγματικότητα, μιλάμε για τον θάνατο της Λιουμπόφ. Θυμάμαι μια πολύ ωραία συζήτηση που είχαμε με τον Βασίλιεφ, όταν είχε κάνει το περίφημο σεμινάριό του για τον "Βυσσινόκηπο". Τον ρώτησαν πού πηγαίνει η Λιουμπόφ μετά το τέλος του έργου, αν επιστρέφει στο Παρίσι, στους εραστές της. Και εκείνος, με το γνωστό μυστηριώδες ύφος του, απάντησε: "Δεν υπάρχει ζωή για τη Λιουμπόφ". Η ίδια το λέει άλλωστε: αν σκοτώσετε τον Βυσσινόκηπο, πάρτε κι εμένα μαζί. Επομένως, ο Λοπάχιν δολοφονεί αυτό που αγάπησε περισσότερο. Και αυτό το κόστος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του έργου
Η πράξη του Λοπάχιν έχει και μια σαφή ταξική διάσταση. Είναι, τελικά, μια ιστορία στην οποία κάποιοι χάνουν και κάποιοι κερδίζουν;
Για να προχωρήσουμε, για να πάμε παρακάτω, πρέπει κάποτε να δολοφονήσουμε αυτό που αγαπάμε περισσότερο. Υπάρχει, ασφαλώς, και το ταξικό στοιχείο: το τραύμα ενός παιδιού που πρέπει να γίνει αφεντικό εκεί όπου οι πρόγονοί του ήταν δούλοι. Ωστόσο, το ταξικό δεν είναι το μοναδικό ούτε το πρώτο επίπεδο ανάγνωσης. Όλοι οι ήρωες ζουν μέσα στην ίδια υπαρξιακή αγωνία. Η ύπαρξη του Βυσσινόκηπου είναι για όλους τρομακτικά σημαντική. Το τέλος του σημαίνει το τέλος όλων. Δεν είναι, λοιπόν, μια ιστορία στην οποία κάποιοι χάνουν και κάποιοι κερδίζουν. Η νίκη του Λοπάχιν είναι πύρρειος. Τον καταστρέφει και τον ίδιο, ανεξάρτητα από το αν θα χτίσει τελικά τις εξοχικές κατοικίες. Ψυχικά έχει ήδη περάσει σε μια άλλη περιοχή. Νομίζω ότι ο Τσέχοφ δεν γράφει για τον θάνατο, αλλά για τη ζωή υπό τη διαρκή απειλή του θανάτου. Και αυτή ακριβώς η προσπάθεια να υπάρξουμε παρά τη βεβαιότητα της απώλειας είναι, για μένα, η βαθύτερη συγκίνηση του έργου.
Για να προχωρήσουμε, για να πάμε παρακάτω, πρέπει κάποτε να δολοφονήσουμε αυτό που αγαπάμε περισσότερο
Ας περάσουμε στη Λιουμπόφ που ερμηνεύει η Αλεξία Καλτσίκη. Ποιο είναι το υπαρξιακό της στίγμα;
Η Λιουμπόφ, όπως εγώ την καταλαβαίνω μέσα από τις πράξεις της και μέσα από τη δουλειά με τους ηθοποιούς, είναι, όπως λέει και το όνομά της, η ίδια η αγάπη ως πράξη. Είναι παντού και πάντα αγαπητική. Είναι ένας άνθρωπος που δεν μπορεί να ζήσει μισή. Ξοδεύει τα πάντα για όλους, δίνεται στους πάντες με έναν τρόπο σχεδόν αδιανόητο, ταπεινώνεται, προσφέρει, εξακολουθεί να πιστεύει σε αυτή τη μορφή ύπαρξης. Αυτή είναι και η βαθύτερη διαφωνία της με τον Τροφίμοφ, τον οποίο ερμηνεύει ο Διονύσης Πιφέας. Θα μπορούσε κανείς να τη χαρακτηρίσει ιδεαλίστρια, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι ο ιδεαλισμός είναι η σωστή λέξη. Η Λιουμπόφ δεν πιστεύει απλώς σε μια ιδέα. Ζει στην πράξη με αυτόν τον τρόπο. Της λένε ότι θα χάσει τα πάντα και εκείνη απαντά πως δεν την ενδιαφέρει. Δεν είναι, όμως, αδιάφορη ούτε εθελοτυφλεί. Γνωρίζει πολύ καλά ότι ο Βυσσινόκηπος θα χαθεί. Διαφωνώ, επομένως, με την ερμηνεία ότι η Λιουμπόφ και ο Γκάγεφ είναι δύο άνθρωποι που δεν αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει γύρω τους, που καπνίζουν αμέριμνοι ενώ ο κόσμος τους χάνεται. Αυτή είναι η αντίδρασή τους απέναντι σε κάτι που έχει ήδη χαθεί.

Ο Γκάγεφ, τον οποίο υποδύεται ο Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, συχνά αντιμετωπίζεται ως μια σχεδόν γραφική φιγούρα, ένας άνθρωπος που μιλά ακατάπαυστα χωρίς να λέει τίποτα ουσιαστικό. Πώς τον προσεγγίζετε;
Το υπαρξιακό στίγμα του Γκάγεφ είναι συγγενικό με εκείνο της Λιουμπόφ, αν και αποτελεί μια διαφορετική εκδοχή του. Η Λιουμπόφ είναι ένας άνθρωπος που ζει μέσα στον έρωτα, ένας εξαιρετικά ερωτικός άνθρωπος. Ο Γκάγεφ, αντίθετα, μοιάζει να έχει στερηθεί τον έρωτα και να έχει παραμείνει σε μια παιδική ή εφηβική ηλικία. Πράγματι, μιλάει ακατάπαυστα. Ωστόσο, αυτή η υπαρξιακή φλυαρία δεν βρίσκεται καθόλου κοντά στην ανοησία. Γι’ αυτό και επέλεξα έναν εξαιρετικά ευφυή ηθοποιό, τον Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη, για να ερμηνεύσει τον ρόλο. Κατά τη γνώμη μου, καταθέτει μια εξαιρετική, πολύ λεπτή ερμηνεία. Ο Γκάγεφ κάνει πράγματα που μπορεί να φαίνονται γελοία, αλλά τα κάνει για να μην αισθανθεί την απόλυτη οδύνη.
Ο ύμνος του στη βιβλιοθήκη μοιάζει επίσης με μια στιγμή κωμικής υπερβολής. Κρύβεται πίσω του κάτι βαθύτερο;
Ακόμη και ο ύμνος του στη βιβλιοθήκη, που συχνά ερμηνεύεται ως μια στιγμή καθαρής γελοιότητας, έχει μια βαθύτερη σημασία. Όταν μιλά για τη βιβλιοθήκη και τη σημασία των βιβλίων, μιλά για κάτι που σήμερα φαντάζει εξαιρετικά επίκαιρο: το τέλος των βιβλίων και, στην ουσία, το τέλος του πολιτισμού. Ο ερχομός των νέων εξοχικών κατοικιών δεν σηματοδοτεί απλώς την άνοδο μιας νέας κοινωνικής τάξης ούτε το δικαίωμα του μικροαστού να κάνει διακοπές. Συμβολίζει την ολοκληρωτική καταστροφή ενός κόσμου και, μαζί του, της ανθρώπινης διάνοιας.

Είναι εντυπωσιακό πόσο σύγχρονος ακούγεται ο "Βυσσινόκηπος" μέσα από αυτή την ανάγνωση.
Αυτός είναι και ο λόγος που τα μεγάλα έργα παραμένουν κλασικά: μιλούν σε κάθε εποχή με διαφορετικό τρόπο. Ο "Βυσσινόκηπος" δεν θα διαβαζόταν ποτέ με τον ίδιο τρόπο το 1950. Κάθε εποχή ανακαλύπτει μέσα του τις δικές της αγωνίες.
Η μνήμη μοιάζει να αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες της σκηνοθετικής σας προσέγγισης.
Ασφαλώς. Και έχει ενδιαφέρον ότι, αν προσέξει κανείς το έργο, κανείς δεν κατοικεί πραγματικά στο παρόν. Όλοι οι ήρωες ζουν σε διαφορετικούς χρόνους. Το παρελθόν δεν έχει περάσει. Εξακολουθεί να υπάρχει στα σώματα, στις χειρονομίες, στις σιωπές. Με ενδιαφέρει αυτή η παράξενη συνύπαρξη του ανθρώπου με όσα έχει χάσει. Νομίζω, μάλιστα, ότι στο θέατρο οι άνθρωποι έρχονται για μια δεύτερη μνήμη: για να θυμηθούν ακόμη και πράγματα που δεν έζησαν ποτέ. Θα ήθελα να αναφέρω εδώ και τη νέα μετάφραση του έργου που έκανα, έχοντας την πολύτιμη συνεισφορά της Έριστης Κύρια, η οποία το μετέφρασε λέξη προς λέξη από τα ρωσικά, ώστε να έχω όσο το δυνατόν ακριβέστερη πρόσβαση στην κυριολεξία των λέξεων.
Ο Τσέχοφ δεν παίζεται· υπ-άρχεται. Μόνο υπαρξιακά μπορεί κανείς να παίξει τον Τσέχοφ
Ο Τσέχοφ επέμενε ότι ο "Βυσσινόκηπος" είναι κωμωδία, ενώ πολλοί τον αντιμετωπίζουν ως τραγωδία. Πώς συνυπάρχουν αυτά τα δύο στοιχεία στο έργο;
Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα μυστικά του έργου. Οι άνθρωποι είναι βαθιά γελοίοι μέσα στη δυστυχία τους. Δεν γνωρίζουν τι τους συμβαίνει, δεν ακούν ο ένας τον άλλον, μιλούν ακατάπαυστα για να αποφύγουν τα ουσιώδη. Η ζωή είναι τελικά ένα παράδοξο πάρτι, στο οποίο όλοι γνωρίζουμε ότι κάποτε θα σβήσουν τα φώτα, αλλά συνεχίζουμε να χορεύουμε. Αυτό είναι η κωμωδία. Δεν πρόκειται για τα κωμικά γκαγκ. Αυτά, αντιθέτως, είναι συχνά βαθιά μελαγχολικά. Η στιγμή, για παράδειγμα, που ο Λοπάχιν δέχεται κατά λάθος ένα χτύπημα στο κεφάλι από τη Βάρια δεν είναι για μένα μια απλώς αστεία στιγμή. Είναι μελαγχολική. Μας αποκαλύπτει κάτι για τον άνθρωπο αυτόν και για την ανάγκη του να δεχτεί ένα χτύπημα. Κωμωδία και δράμα συνυπάρχουν. Είναι μια κωμικοτραγωδία. Η επιτυχία, για μένα, είναι να κατορθώσει κανείς να προκαλέσει στον θεατή το συναίσθημα ότι την ίδια στιγμή θέλει να κλάψει και να γελάσει.
Αυτή η συνύπαρξη γέλιου και οδύνης αποκαλύπτει, τελικά, κάτι βαθύτερο για τους ανθρώπους και τις σχέσεις τους;
Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στη σκηνή του Τροφίμοφ με τη Λιουμπόφ, όταν εκείνη τον κατηγορεί για πουριτανισμό και του λέει να πάει να βρει κάποια κοπέλα, επειδή δεν τον βλέπει καλά. Εκείνος εξοργίζεται, πηγαίνει και τσακίζεται και, λίγο αργότερα, επιστρέφει και χορεύουν μαζί. Είναι ένα ρηξικέλευθο εύρημα ως γραφή. Αν το ερμηνεύσει κανείς μέσα από την ελληνική ιδιοσυγκρασία, μέσα από εκείνη την ανθρώπινη αντίφαση όπου δύο άνθρωποι τσακώνονται, λένε "τελειώσαμε" και την επόμενη στιγμή αγκαλιάζονται και χορεύουν, τότε έχει αγγίξει την ουσία του Τσέχοφ. Είμαστε γεμάτοι αντιφάσεις. Το γέλιο γεννιέται μέσα από την απόγνωση. Και το ερώτημα είναι: τι είναι αυτό που αναζητούν οι άνθρωποι και δεν έχουν; Αν το καταλάβουμε, θα δούμε ότι ζητούν αγάπη και αποδοχή. Τίποτε άλλο.

Είπατε προηγουμένως ότι η παράσταση είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια παράσταση από καλοσύνη. Τι σημαίνει αυτό για εσάς;
Τα τελευταία χρόνια, και ιδίως σε αυτή την παράσταση, δημιουργώ μια παράσταση από καλοσύνη. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν είναι απλώς μια γενική ή αφηρημένη σκέψη για τον "Βυσσινόκηπο". Είναι μια διατύπωση μιας σκηνοθετικής ηθικής. Η καλοσύνη, για μένα, έχει να κάνει με τον τρόπο που κοιτάζουμε τους ανθρώπους, με το πώς προσεγγίζουμε τις αδυναμίες, τις αντιφάσεις και τα τραύματά τους. Δεν θέλω να τους κρίνω, αλλά να τους κατανοήσω. Να δω τι είναι αυτό που τους οδηγεί στις πράξεις τους, ακόμη κι όταν αυτές είναι καταστροφικές.
Πόσο συνδέεται αυτή η προσέγγιση με τα προσωπικά σας βιώματα και, κυρίως, με την απώλεια της μητέρας σας;
Ασφαλώς συνδέεται με τα προσωπικά μου βιώματα. Συνδέεται με την απώλεια της μητέρας μου, με τη μνήμη, με την καταγωγή και με το ζήτημα του ανήκειν. Συνδέεται, επίσης, με το τέλος εποχών. Ο θάνατος της μητέρας είναι και το τέλος μιας εποχής. Και όλοι οι άνθρωποι επιστρέφουν κάποια στιγμή σε αυτά τα τέλη εποχής, σε εκείνες τις απώλειες που τους καθορίζουν. Ίσως, τελικά, αυτό να είναι και το βαθύτερο νόημα του "Βυσσινόκηπου": η ζωή χάνεται, ο χρόνος δεν επιστρέφει, οι κόσμοι καταρρέουν. Κι όμως, οι άνθρωποι εξακολουθούν να αγαπούν, να ελπίζουν, να αναζητούν ο ένας τον άλλον. Να προσπαθούν να υπάρξουν, παρά τη βεβαιότητα της απώλειας.

Μπορούμε τελικά να συμφιλιωθούμε με την απώλεια; Ή είμαστε καταδικασμένοι να αναζητούμε διαρκώς κάτι που χάθηκε;
Νομίζω ότι είμαστε καταδικασμένοι να αναζητούμε κάτι που χάθηκε. Το νερό, όμως, που κυριαρχεί στο σκηνικό της παράστασης, δεν είναι ούτε θετικό ούτε αρνητικό στοιχείο. Αυτό ακριβώς μου αρέσει: εμπεριέχει τα πάντα. Είναι η μνήμη, το παρελθόν, η επιθυμία. Είναι ένα ουδέτερο στοιχείο που άλλοτε παίρνει τη μία μορφή και άλλοτε την άλλη. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι, όταν η Λιουμπόφ επιστρέφει στο σπίτι, η Άνια τη ρωτά αν αναγνωρίζει το δωμάτιο. Αναρωτήθηκα γιατί συμβαίνει αυτό. Δεν έχει λείψει τριάντα χρόνια από το σπίτι της· έχει λείψει πέντε χρόνια στο Παρίσι. Είναι δυνατόν να έχει ξεχάσει το σπίτι της; Η απάντηση, για μένα, είναι ότι όταν κάτι έχει ήδη χαθεί και επιστρέφεις σε αυτό, πρέπει να το αναγνωρίσεις από την αρχή. Δεν υπάρχει πια ως αυτό που υπήρχε.
Ο "Βυσσινόκηπος", που θεωρώ το πιο σύνθετο και ίσως το πιο δύσκολο έργο του Τσέχοφ, αναδύθηκε μέσα μου ως ανάγκη μετά τον θάνατο της μητέρας μου
Αυτή η αίσθηση ότι επιστρέφουμε σε έναν γνώριμο τόπο που έχει, ωστόσο, γίνει ξένος, συνδέεται και με τη δική σας εμπειρία;
Θυμάμαι ότι η μητέρα μου, λίγο πριν πεθάνει, είχε την εντύπωση ότι είχα καταφέρει με έναν πολύ παράξενο τρόπο να αλλάξω το σπίτι της. Να το κάνω όμοιο με εκείνο στο οποίο ζούσε, αλλά να είναι ένα άλλο σπίτι. Της έλεγα: "Μαμά, στο σπίτι σου είσαι. Τι είναι αυτά που λες;". Κι εκείνη επέμενε: "Δεν είναι αυτό το σπίτι". Πήγαμε στο σαλόνι, όπου βρισκόταν η βιβλιοθήκη του Καραγάτση, και της είπα: "Κοίταξε, μαμά, αυτά είναι τα βιβλία σου. Είναι τα βιβλία του πατέρα σου". "Ναι", μου απάντησε, "τα βιβλία είναι, αλλά δεν είναι το ίδιο. Πώς το έκανες αυτό;". Ήταν σαν να με θαύμαζε επειδή είχα καταφέρει να κάνω ένα θαύμα: να μετατρέψω το σπίτι της σε κάτι άλλο, που όμως έμοιαζε με το ίδιο.

Αυτό μου θυμίζει πάρα πολύ τη Λιουμπόφ. Η Λιουμπόφ έχει κάνει απόπειρα αυτοκτονίας στο Παρίσι, εξαιτίας του εραστή της, και είναι προφανές ότι οι δικοί της άνθρωποι ανησυχούν για την ψυχική της υγεία. Γι’ αυτό τη ρωτούν τόσο επίμονα, γι’ αυτό την προσέχουν όταν παίρνει χάπια. Φοβούνται μήπως επιχειρήσει ξανά να βάλει τέλος στη ζωή της. Για μένα, όμως, το σημαντικότερο είναι κάτι άλλο: το ήδη πεθαμένο, το ήδη τελειωμένο, εκεί όπου πέθανε το παιδί σου, αλλά και αυτό που σύντομα θα χαθεί οριστικά, μέσα από την πώληση του κτήματος, αποτελούν ένα άγνωστο τοπίο. Μια άγνωστη γη. Η επιστροφή δεν είναι ποτέ πραγματική επιστροφή.
Είναι μια εξαιρετικά σύνθετη ψυχική διαδρομή αυτή που περιγράφετε. Πόσο δύσκολο είναι να αποδοθεί σκηνικά;
Ακόμη κι αν αποδοθεί στην παράσταση το ένα δέκατο από όσα περιγράφω, για μένα θα είναι επιτυχία. Πρόκειται για κάτι εξαιρετικά περίπλοκο, που απαιτεί τεράστια διαθεσιμότητα. Γιατί διαφορετικά δεν παίζεται ο Τσέχοφ. Ο Τσέχοφ δεν παίζεται· υπ-άρχεται. Δεν υπάρχει αυτή η λέξη, αλλά τη δημιουργώ τώρα για να σας πω ότι μόνο υπαρξιακά μπορεί κανείς να παίξει τον Τσέχοφ. Είναι ένα τρομερό έργο. Δεν υπάρχει ούτε μία λέξη που να είναι περιττή. Αν επιχειρήσει κανείς να αφαιρέσει ακόμη και μία παράγραφο, πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικός, γιατί κάθε λέξη είναι τοποθετημένη με μεγάλη ακρίβεια και σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο. Χρειάζεται ανακάλυψη. Είναι ένα μεγάλο, τετράπρακτο έργο, που απαιτεί τεράστια προσοχή στον χειρισμό του.
Υπάρχουν συγκεκριμένες σκηνές στις οποίες αποκαλύπτεται αυτή η ακρίβεια της τσεχοφικής γραφής;
Υπάρχει, για παράδειγμα, μια εξαιρετική σκηνή στην αρχή της δεύτερης πράξης, όπου όλοι οι χαρακτήρες χορεύουν. Είναι η μοναδική στιγμή, κατά τη γνώμη μου, που παραδίδονται σε κάτι το οποίο δεν ελέγχουν καθόλου. Υπάρχει κάτι εντελώς διονυσιακό, στο οποίο συμμετέχουν όλοι. Θα έλεγα ότι αυτή η σκηνή αποτελεί την είσοδο στην τελευταία πράξη του δράματος. Η πώληση του κτήματος έχει ήδη συμβεί στην τρίτη πράξη και η τέταρτη ακολουθεί την ιδιαίτερη συνταγή του Τσέχοφ: όλα έχουν τελειώσει, όλα έχουν ηρεμήσει και οι ήρωες βρίσκονται σε μια παράξενη ατμόσφαιρα αναμονής, περιμένοντας τη στιγμή που θα πρέπει να φύγουν. Ο Τσέχοφ περιγράφει αυτή την αναμονή με εκπληκτική ακρίβεια. Αναφέρει συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα: είκοσι λεπτά μέχρι να βγουν έξω, δέκα λεπτά, πέντε λεπτά μέχρι να έρθει η άμαξα και να τους μεταφέρει στον σταθμό. Και εννοεί ότι η πράξη πρέπει να παιχτεί μέσα σε αυτόν ακριβώς τον χρόνο. Αυτή η αίσθηση της αναχώρησης, του τέλους ενός κόσμου, είναι συγκλονιστική.

Δέκα χρόνια μετά την ενασχόλησή σας με τις "Τρεις Αδελφές", επιστρέφετε στον Τσέχοφ. Ήταν ένας ανοιχτός λογαριασμός που θέλατε να κλείσετε;
Δεν αντιμετωπίζω τα έργα ως ανοιχτούς λογαριασμούς. Η αλλαγή μας μέσα στα χρόνια είναι δεδομένη. Αν ξανασκηνοθετούσα τις "Τρεις Αδελφές", θα τις έκανα με τον ίδιο τρόπο. Εξάλλου, πρέπει κανείς να φάει τα μούτρα του αρκετές φορές μέχρι να βρει κάτι — ή να πιστέψει ότι βρήκε κάτι. Πόσο μάλλον στον Σαίξπηρ! Οι "Τρεις Αδελφές" ήταν ένα έργο που εκείνη τη στιγμή με εξέφραζε. Ο "Βυσσινόκηπος" είναι μια διαφορετική ιστορία, παρότι υπάρχουν κοινά στοιχεία: η αίσθηση ότι περιμένεις να φύγεις, ένας χρόνος που έχει διαταραχθεί, ένα ρολόι που δεν λειτουργεί πια όπως πριν, η αναχώρηση, το τέλος ενός πράγματος. Ωστόσο, ο "Βυσσινόκηπος", που θεωρώ το πιο σύνθετο και ίσως το πιο δύσκολο έργο του Τσέχοφ, αναδύθηκε μέσα μου ως ανάγκη μετά τον θάνατο της μητέρας μου.
Η προσωπική σας εμπειρία αποτελεί, λοιπόν, την αφετηρία της σκηνοθετικής σας προσέγγισης;
Πάντα από το προσωπικό ξεκινώ. Γι' αυτό και μου αρέσει να συνεργάζομαι με ηθοποιούς που μπορούν κι εκείνοι να κατανοήσουν τα έργα μέσα από τα προσωπικά τους βιώματα. Η Αλεξία Καλτσίκη και ο Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, που πρωταγωνιστούν στην παράσταση, είναι δύο ηθοποιοί που δουλεύουν με αυτόν τον τρόπο. Είναι εξαιρετικοί ηθοποιοί, αλλά και προσωπικότητες, κάτι που το θέατρο έχει ανάγκη. Είναι συνδημιουργοί. Δεν ακούνε απλώς τις πληροφορίες που τους δίνω· τις φιλτράρουν και δημιουργούν κάτι καινούργιο. Το επιθυμητό για μένα είναι, όταν κάποιος παρακολουθεί την παράσταση, να μη σκέφτεται τη σκηνοθεσία. Πολλές φορές βλέπω δικές μου δουλειές και αναρωτιέμαι αν τις έχω κάνει εγώ ή κάποιος άλλος. Και αυτό το θεωρώ επιτυχία. Δεν θέλω να προβάλλεται στη σκηνοθεσία μου κάποια πατέντα. Ζούμε, βέβαια, στην εποχή του σκηνοθέτη, με την έννοια ότι οι σκηνοθετικές προσεγγίσεις πολλές φορές προηγούνται των ίδιων των έργων. Δεν συμμερίζομαι αυτή την άποψη. Από την άλλη, ασφαλώς δεν πιστεύω ότι κάποιος μπορεί ή πρέπει να υπαγορεύει στους σκηνοθέτες πώς θα ερμηνεύσουν και θα διαβάσουν τα έργα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο σκηνοθέτης πρέπει να προηγείται του ίδιου του κειμένου.

Μέσα στα χρόνια, τι θεωρείτε αδιαπραγμάτευτο στη θεατρική σας ταυτότητα;
Η ηθική. Η ηθική είναι αδιαπραγμάτευτη. Και τι σημαίνει ηθική; Σημαίνει να αντιμετωπίζουμε τους καλλιτέχνες, αλλά και όλους τους ανθρώπους και τους φορείς που εμπλέκονται σε μια παραγωγή, με τρόπο που να αποδεικνύει έμπρακτα τον σεβασμό μας στην καλλιτεχνική και επαγγελματική τους υπόσταση. Αδιαπραγμάτευτη είναι, επίσης, η επιμονή στη λεπτομέρεια. Δεν κάνουμε ποτέ εκπτώσεις όταν αυτές ζημιώνουν την καλλιτεχνική ποιότητα του έργου. Αυτά είναι τα δύο βασικά στοιχεία.
Πόσο δύσκολο είναι σήμερα να συντηρήσει κανείς έναν θεατρικό οργανισμό στην Αθήνα; Η οικονομική πραγματικότητα επηρεάζει τις καλλιτεχνικές επιλογές;
Το οικονομικό είναι ένα ζήτημα που θα έπρεπε να απασχολεί την πολιτεία, αλλά δεν την απασχολεί. Το λέω αυτό γιατί πλέον δεν υπάρχει ουσιαστικά επιχορηγούμενο θέατρο. Τα θέατρα που λειτουργούν σήμερα στην Αθήνα λειτουργούν με όρους ταμείου. Η παρουσία της πολιτείας είναι υποτυπώδης, για να μην πω προσχηματική. Παλαιότερα υπήρχαν επιχορηγήσεις που το κράτος και οι εμπλεκόμενοι φορείς θεωρούσαν απαραίτητες, προκειμένου να υπάρξει πειραματισμός και να δημιουργηθούν παραστάσεις που δεν στόχευαν άμεσα στο ταμείο, αλλά έθεταν τις βάσεις για ένα καλύτερο θεατρικό μέλλον. Παράλληλα, μπορούσαν να αποτελέσουν εξαγώγιμα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού. Αυτή η πολιτική έπαψε να υπάρχει. Θυμηθείτε το Θέατρο του Νότου, το θέατρο του Λευτέρη Βογιατζή, αργότερα το Θέατρο του Νέου Κόσμου, που δημιουργήθηκε περίπου την ίδια περίοδο με εμάς. Αυτές οι προσπάθειες ευδοκίμησαν και τα αποτελέσματά τους τα γευόμαστε ακόμη και σήμερα.
Ποιες είναι οι συνέπειες της αλλαγής στο σύστημα των κρατικών επιχορηγήσεων;
Όταν σταμάτησαν οι επιχορηγήσεις προς τους οργανισμούς και άρχισαν να δίνονται χρήματα σε μεμονωμένους καλλιτέχνες και ομάδες, δημιουργήθηκε ένα άλλο μοντέλο. Και χρησιμοποιώ συνειδητά τη λέξη "φιλανθρωπία". Όταν δίνεις επτά ή δέκα χιλιάδες ευρώ για να δημιουργηθεί μια παράσταση, αυτό είναι φιλανθρωπία. Δεν μπορεί να επιχορηγείς εβδομήντα διαφορετικά έργα, αλλά να μην έχεις στον προγραμματισμό σου την επιχορήγηση των οργανισμών που καθιστούν δυνατή την ύπαρξη αυτών των ομάδων. Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί επιχορηγούνται παραστάσεις και όχι οργανισμοί. Γιατί δεν διαχωρίζουμε την ενίσχυση των θεατρικών οργανισμών από την ενίσχυση μεμονωμένων παραγωγών; Γιατί να μη θεωρούμε ότι αξίζει να υπάρχει το Θέατρο Τέχνης ή το Θέατρο Πορεία, ενώ παράλληλα επιχορηγούμε δέκα ή δεκαπέντε θεατρικές ομάδες με ενδιαφέρουσες προτάσεις;
Η διακοπή της επιχορήγησης προς το Θέατρο Πορεία, έπειτα από 26 χρόνια, πώς επηρεάζει τη δυνατότητά σας να στηρίζετε καλλιτεχνικές προτάσεις που δεν έχουν εμπορικό χαρακτήρα;
Η διακοπή της επιχορήγησης προς το Θέατρο Πορεία, ύστερα από 26 συναπτά χρόνια παρουσίας, θα μπορούσε να ερμηνευτεί με δύο τρόπους. Είτε ότι δεν ικανοποίησε την επιτροπή η πρότασή μας για τον "Βυσσινόκηπο", παρότι θα απασχοληθούν περίπου εκατό καλλιτέχνες, είτε ότι "αρκετά πήραν αυτοί, ας πάρουν και άλλοι". Και οι δύο απόψεις είναι, κατά τη γνώμη μου, ανόητες και λανθασμένες. Δεν μπορείς να αντιμετωπίζεις έτσι τους θεατρικούς οργανισμούς.

Πέρυσι, για παράδειγμα, το Θέατρο Πορεία έδωσε τη δυνατότητα να παρουσιαστεί το "Άμλετ (machine)", μια παράσταση που δεν θα ανέβαινε εύκολα με όρους εμπορικής ταυτότητας και η οποία φέτος βραβεύτηκε για τη σκηνοθεσία της. Αυτό συνέβη επειδή το Πορεία συμπαρήγαγε πραγματικά με αυτούς τους καλλιτέχνες, όχι απλώς τους φιλοξένησε. Πιστέψαμε σε αυτή τη δουλειά και επενδύσαμε σε αυτήν, όχι για να βγάλουμε χρήματα, αλλά για να αποτελέσει μέρος του ρεπερτορίου μας. Το ίδιο ισχύει και για την "Ηλέκτρα", που παρουσιάστηκε πέρυσι στο Πορεία και σήμερα ταξιδεύει σε διαφορετικές χώρες, ενώ προβάλλεται και σε κινηματογραφικές αίθουσες του εξωτερικού. Δεν βλέπω να απασχολεί ιδιαίτερα την πολιτεία αυτή η διάσταση.
Θεωρείτε, λοιπόν, ότι το σημερινό μοντέλο επιχορηγήσεων υπονομεύει σταδιακά το ίδιο το μέλλον του θεάτρου;
Αυτό που αντιλαμβάνομαι είναι ότι τελικά βολεύει να τελειώσει το θέατρο ως πραγματικά επιχορηγούμενο, πειραματικό και τολμηρό. Κανείς δεν θέλει να ελέγξει κανέναν. Όλοι θέλουν να εξυπηρετούν τις προσωπικές τους σχέσεις, να μη δυσαρεστηθεί κανείς, να είναι όλοι λίγο-πολύ ευχαριστημένοι. Και έτσι, μέσα σε αυτή τη φιλανθρωπία, το πράγμα σβήνει σιγά σιγά.
Το μοντέλο που ακολουθεί σήμερα το Υπουργείο Πολιτισμού θα μπορούσε να χαρακτηριστεί πιο ορθολογικό;
Δεν είναι ορθολογικό. Ο ορθολογισμός προϋποθέτει μια σκέψη. Εδώ δεν υπάρχει σκέψη. Υπάρχει αποφυγή της σκέψης. Να μη χρειαστεί να σκεφτεί κανείς: απλώς μοίρασε ένα ποσό σε εβδομήντα διαφορετικούς αποδέκτες και τελείωσε η ιστορία. Αυτό δεν ονομάζεται πολιτική. Ονομάζεται αποφυγή πολιτικής. Και τελικά, αυτό που εξυπηρετείται είναι το ταμείο. Όσο περισσότεροι γίνονται οι αποδέκτες μικρών, αποσπασματικών ενισχύσεων, τόσο περισσότερο χάνεται η δυνατότητα να στηριχθούν ουσιαστικά οι οργανισμοί που παράγουν πολιτισμό σε βάθος χρόνου.

Αυτή η πραγματικότητα επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται σήμερα το επάγγελμα του ηθοποιού;
Ασφαλώς. Οι ηθοποιοί εκπαιδεύονται, αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη λέξη, σε μια συγκεκριμένη ιδεολογία: ότι το επάγγελμα είναι εκείνο των περιφερόμενων ανθρώπων, που πηγαίνουν από εδώ και από εκεί, κάνουν μια δουλειά σε ένα θέατρο, μια άλλη στην τηλεόραση, χωρίς να δίνονται πραγματικά σε τίποτα και χωρίς να έχουν ουσιαστικά πεδία αναφοράς. Πηγαίνουν και κάνουν τηλεόραση για λόγους βιοπορισμού και ύστερα περιμένουν να μπουν σε μια πρόβα και να αποδώσουν, έχοντας προηγουμένως περάσει δέκα ώρες γυρισμάτων. Μα γίνεται αυτό; Το θέατρο απαιτεί αφοσίωση, διάβασμα, χρόνο και ουσιαστική εργασία. Δεν μπορείς να περιμένεις ότι όλα θα συμβούν αυτομάτως.
Κοιτάζοντας, λοιπόν, το αύριο του ελληνικού θεάτρου, υπάρχει κάτι ελπιδοφόρο ή αισθάνεστε ότι ξεριζώνονται τα πάντα, όπως συμβαίνει στον "Βυσσινόκηπο";
Δεν έχω ιδέα. Βλέπω, βέβαια, μεμονωμένες περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν πραγματικό ενδιαφέρον, είναι μορφωμένοι και διαθέτουν παιδεία. Υπάρχουν νέοι ηθοποιοί και σκηνοθέτες με αξιόλογη δουλειά. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν. Αλλά χάνονται μέσα σε ένα γενικό μοντέλο αρχαιοϊσμού, όπου όλοι είμαστε ίδιοι, όλα είναι ίδια και ο καθένας δικαιούται να λέει την άποψή του. Δεν υπάρχουν πια ούτε δάσκαλοι ούτε μαθητευόμενοι, ούτε άνθρωποι που να θέλουν πραγματικά να υποστούν αυτή τη βάσανο. Επικαλούμαστε διαρκώς ανθρώπους όπως ο Λευτέρης Βογιατζής, αλλά στην πραγματικότητα δεν λαμβάνουμε υπόψη αυτό που εκείνος πίστευε και εφάρμοζε. Είναι σαν να μας έχει παρασύρει η εποχή σε μια διαρκή αναζήτηση της ευκολίας. Τα πάντα γίνονται εύκολα. Πατάς ένα κουμπί και ξαφνικά γίνεσαι ηθοποιός, γίνεσαι σκηνοθέτης, γίνεσαι οτιδήποτε. Εγώ, πάντως, δεν μπορώ να πάψω να δημιουργώ με τον τρόπο που ξέρω. Αυτό ξέρω να κάνω και σε αυτό πιστεύω.
Ωστόσο, υπάρχουν θεατές που αναζητούν ένα θέατρο απαιτητικό, που δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Αυτό δεν είναι ένα ενθαρρυντικό σημάδι;
Ασφαλώς υπάρχουν. Δεν είναι τυχαίο ότι τον Οκτώβριο τέσσερις χιλιάδες εισιτήρια διατέθηκαν για τις "Ευτυχισμένες Μέρες" του Μπέκετ, με την Αγλαΐα Παππά. Και δεν είναι το ευκολότερο έργο για να παραμείνεις συγκεντρωμένος επί μία ώρα και σαράντα λεπτά. Κι όμως, στις είκοσι τρεις παραστάσεις που δόθηκαν δεν άναψε ούτε ένα κινητό τηλέφωνο, δεν ακούστηκε κιχ από το κοινό. Ήταν ένα απόλυτα αφοσιωμένο κοινό. Αυτό δείχνει ότι υπάρχουν άνθρωποι που επιζητούν μια τέτοιου είδους εμπειρία. Δεν είναι, βέβαια, οι τριάντα χιλιάδες που ενδεχομένως θα έρθουν στον "Βυσσινόκηπο". Υπάρχουν όμως. Και αν επένδυε κανείς σε αυτούς τους τέσσερις χιλιάδες, που μπορεί να έγιναν και οκτώ χιλιάδες αν συνεχίστηκαν οι παραστάσεις, ώστε να γίνουν ογδόντα χιλιάδες, αυτό θα ονομαζόταν πολιτική. Πολιτική είναι να δείχνεις ότι μια παράσταση όπως η "Ηλέκτρα" ταξιδεύει στο Μανχάταν, στην Αυστραλία, στη Γερμανία, αλλά και να τη μεταφέρεις σε ένα απομακρυσμένο σχολείο, στην Κάσο, για να τη δουν οι μαθητές και να γνωρίσουν μια σύγχρονη προσέγγιση του αρχαίου δράματος. Όταν δεν έχεις πολιτική και δεν σε ενδιαφέρει να δημιουργήσεις μια συνέχεια, τα πάντα χάνονται. Οι προσπάθειες παραμένουν σποραδικές, μεμονωμένες και τελικά κανείς δεν αντιλαμβάνεται ποιος είναι ο στόχος.
Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τον θεατή από την υπερπροσφορά και την υποβάθμιση του θεατρικού τοπίου;
Ο νους, η επιλογή και η κρίση δεν χρειάζονται πατρονάρισμα. Ο θεατής είναι ενήλικος. Όπως πηγαίνεις στο σούπερ μάρκετ και δεν επιλέγεις το χειρότερο προϊόν που βρίσκεται μπροστά σου, έτσι και στο θέατρο. Άνοιξε τα μάτια σου, διάβασε, δες, ενημερώσου, αναζήτησε ποιος κάνει καλή δουλειά και πήγαινε να τον δεις. Γιατί πρέπει να θεωρούμε ότι ο θεατής χρειάζεται να πατροναριστεί και να προστατευτεί από αυτή τη λαίλαπα; Είναι και ο ίδιος συμμέτοχος σε αυτήν. Θα έλεγα μάλιστα ότι ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της παθογένειας του ελληνικού θεάτρου βρίσκεται στον ίδιο τον θεατή. Δεν τον θεωρώ καθόλου αμέτοχο σε αυτό που συμβαίνει. Είναι, βέβαια, μια τεράστια συζήτηση, γιατί συνδέεται άμεσα με την παιδεία.
Όταν δίνεις επτά ή δέκα χιλιάδες ευρώ για να δημιουργηθεί μια παράσταση, αυτό είναι φιλανθρωπία. Αυτό δεν ονομάζεται πολιτική· ονομάζεται αποφυγή πολιτικής
Ποιος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης και της παιδείας στη σημερινή κατάσταση του ελληνικού θεάτρου;
Απολύτως καθοριστικός, αλλά η παιδεία αυτή τη στιγμή βρίσκεται εντελώς στα σκοινιά. Κάθε χρόνο βλέπω όλο και πιο απαίδευτους και όλο και λιγότερο δοτικούς ηθοποιούς. Είναι μεγάλο ζήτημα. Είχε γίνει λόγος για τη δημιουργία μιας Ακαδημίας Θεάτρου. Πού βρίσκεται σήμερα αυτή η Ακαδημία; Δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά τίποτα. Το Εθνικό Θέατρο, ως προς την παιδεία και τη διδασκαλία που προσφέρει, παραμένει το ίδιο με εκείνο που ήταν πριν από δεκαπέντε χρόνια. Και όσοι προσπάθησαν με κάποιον τρόπο να το αλλάξουν, έφαγαν τα μούτρα τους.
Γενικότερα, υπάρχει μια ευκολία. Φαίνεται πως όλοι επιβραβεύουν το κραυγαλέο, το εύκολο, το τηλεοπτικό. Διαπιστώνω μια αδυναμία να συλλάβει κανείς το πληκτικό, να μεταβολίσει την πληροφορία και να την κάνει πράξη· να ενεργοποιήσει τη φαντασία, να επιχειρήσει μια ριψοκίνδυνη υποκριτική, να υπάρξει σκηνική τόλμη. Όλα αυτά έχουν πάει περίπατο.

Υπάρχουν ακόμα ηθοποιοί που συνεχίζουν να υπηρετούν το θέατρο με τους παραδοσιακούς κανόνες και την ηθική του παρελθόντος;
Όσοι εξακολουθούν να τα επιχειρούν ανήκουν, κατά τη γνώμη μου, σε μια προηγούμενη γενιά. Θα έβαζα σε αυτήν την Αλεξία Καλτσίκη, τον Χρήστο Λούλη και άλλους. Είναι η γενιά που ήταν νέα όταν ο Λευτέρης Βογιατζής δημιουργούσε τις παραστάσεις του. Νομίζω ότι πρόκειται για μία από τις τελευταίες γενιές που γνώρισαν το θέατρο με τους κανόνες, τους νόμους και την ηθική που υπήρχαν τότε. Ο Λευτέρης υπήρξε, κατά κάποιον τρόπο, φάρος σε αυτό. Είχε καταφέρει να επιβάλει κάτι εξαιρετικά σημαντικό.
Υπάρχουν, μέσα σε αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα, στιγμές που σας υπενθυμίζουν γιατί κάνετε θέατρο;
Κάποια στιγμή, σε μια πρόβα, γέλασα και συγκινήθηκα. Και σκέφτηκα μετά: "Ναι, γι’ αυτή την πρόβα θα πλήρωνα δέκα φορές το εισιτήριο για να δω αυτή τη σκηνή". Όταν ένας καλλιτέχνης αισθανθεί κάτι τέτοιο, είναι ένα καλό σημάδι. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει δημιουργήσει κάτι που θα διαρκέσει δύο χρόνια. Για μένα, όμως, είναι πάρα πολύ σημαντικό ότι ένιωσα έτσι. Εγώ γι’ αυτό ζω. Δεν ζω για την επιτυχία· ζω για αυτές τις στιγμές. Και όσο περνούν τα χρόνια, ζω όλο και λιγότερο για την επιτυχία και όλο και περισσότερο γι’ αυτές τις στιγμές.
Ο "Βυσσινόκηπος" κάνει πρεμιέρα στο Πορεία στις 20/11. Τον Λεονίντ Γκάγιεφ ερμηνεύει ο Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, ενώ τον Λιοπάχιν ενσαρκώνει ο Γιώργος Κισσανδράκης. Στον ρόλο του Πέτια Τροφίμοφ εμφανίζεται ο Διονύσης Πιφέας και της Άνια η Αδελαΐδα Κατσίδε, ενώ η Σμαράγδα Κάκκινου υποδύεται τη Βάρια και ο Γιώργος Μπινιάρης τον Φίρς. Τη διανομή συμπληρώνουν ο Δημήτρης Μπίτος, η Μαριάννα Δημητρίου, ο Σπύρος Μπόσγας, η Ναταλία Εκσιέλ και ο Στέφανος Καλτζίδης.
Προπώληση: more.com
Περισσότερες πληροφορίες
Ο βυσσινόκηπος
Η Λιουμπόφ Ρανέφσκαγια επιστρέφει από το Παρίσι στο πατρικό της κτήμα, που κινδυνεύει να βγει σε πλειστηριασμό λόγω χρεών. Εκείνη και ο αδερφός της αδυνατούν να αποδεχτούν την αλλαγή και απορρίπτουν την πρόταση του πρώην δουλοπάροικού τους, Λιοπάχιν, χάνοντας οριστικά τον αγαπημένο τους βυσσινόκηπο. Καθώς η οικογένεια αποχωρεί, αφήνει πίσω της ακόμη και τον ηλικιωμένο υπηρέτη Φιρς, σε μια ιστορία για το τέλος μιας εποχής και την αδυναμία προσαρμογής σε έναν κόσμο που αλλάζει.





