"Η τέχνη είναι ένας συνεχλής διάλογος με τη μνήμη και τον χρόνο." Με αυτή τη φράση θα μπορούσε κανείς να συνοψίσει τη διαδρομή μιας από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς του ελληνικού θεάτρου. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, λίγο μετά τη θριαμβευτική της βράβευση στα Βραβεία Κοινού Αθηνοράματος 2026, επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά πως η σχέση της με το κοινό παραμένει βαθιά, ζωντανή και αδιάψευστη.
Από τα ιστορικά χρόνια του "Απλού Θεάτρου" και τον πυρήνα του Γιώργου Μιχαηλίδη μέχρι τις σημερινές της κορυφαίες ερμηνείες, κουβαλάει μια σπάνια θεατρική κληρονομιά. Με αφορμή το πολυσυζητημένο "Μακμπέθ" σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου, στο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου καθόμαστε μαζί της για μια εκ βαθέων συζήτηση: από τις αξέχαστες "Τρεις Αδελφές" και τις σκοτεινές ηρωίδες που σημάδεψαν την πορεία της, μέχρι τη βαθιά φιλία και καλλιτεχνική της χημεία με τον Γιώργο Γάλλο επί σκηνής. Μια συνάντηση κορυφής με μια γυναίκα που υπηρετεί το θέατρο με απόλυτη αφοσίωση και ψυχή. Ας την αφήσουμε, όμως, να μας μιλήσει η ίδια...
Καμιά φορά, για ανθρώπους που θαυμάζεις βαθιά, ανατρέχεις πίσω και θυμάσαι. Πρόσφατα σκεφτόμουν εκείνες τις "Τρεις Αδελφές” του Γιώργου Μιχαηλίδη και θυμήθηκα πως από το 1984 μπήκατε στον πυρήνα του ιστορικού Ανοιχτού Θεάτρου. Με δεδομένο ότι το θέμα της μνήμης και του χρόνου διατρέχει όλη σας την πορεία, πώς ανακαλείτε σήμερα εκείνη την εποχή;
Τι εποχές, αληθινά! Όταν κάναμε τις "Τρεις Αδελφές" με τη συγχωρεμένη τη Χρύσα Σπηλιώτη, ο Γιώργος Μιχαηλίδης μάς είχε ζητήσει κάτι πολύ ιδιαίτερο: ήθελε να πηγαίνουμε βαμμένες και περιποιημένες στην πρόβα. Όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά για αυτή την αίσθηση της εσωτερικής κομψότητας. Ήταν γυναίκες που ζούσαν στην επαρχία αλλά είχαν αριστοκρατική καταγωγή, και ήθελε να φέρουμε αυτή την αύρα από την πρώτη στιγμή στην πρόβα. Αυτό το θέμα της μνήμης και του χρόνου με ακολουθεί πράγματι σε όλη μου την πορεία. Όταν είχαμε κάνει τις Τρεις Αδελφές το 1990 και μετά ξανά 30 χρόνια μετά, το 2019-2020, με τον Δημήτρη Καραντζά, η βιωματική μου συνθήκη είχε αλλάξει τελείως.
Παλιότερα έπαιζα την Όλγα, ενώ χρόνια αργότερα, με τις γκρίζες περούκες που μας φόρεσε ο Δημήτρης πάνω στην έννοια της μνήμης, έζησα μια βαθιά συγκίνηση. Όταν παίζεις έναν ολόκληρο χρόνο μια παράσταση, οι χαρακτήρες και τα βιώματά τους εγγράφονται μέσα στην παλέτα σου. Θυμόμουν φωνές, ήχους, μουσικές, εικόνες από εκείνο το ιστορικό ρούχο που είχε εκτεθεί μέχρι και στη στάση του μετρό στην Ομόνοια και είχε ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο —από την Αμερική και τον Καναδά μέχρι την Αυστραλία, την Κίνα και την Ιαπωνία.
Η σχέση σας με μεγάλες ηρωίδες, όπως η Μήδεια, η Φόνισσα και φέτος η Λαίδη Μάκβεθ, φαίνεται να διαπερνάται από ένα κοινό νήμα. Πώς συνομιλούν αυτοί οι ρόλοι μεταξύ τους;
Όλες αυτές οι σκοτεινές γυναίκες συνδέονται μυστικά. Ο άνθρωπος που κουβαλάει μέσα του έναν πόνο ή τον φόβο της ματαιότητας τείνει να γίνεται "κακός", αλλά εμένα με ενδιαφέρουν οι ρωγμές τους. Δεν δικαιολογείς το αδιανόητο των πράξεών τους, αλλά κατανοείς την οδύνη τους. Η Μήδεια είναι ένας ρόλος που με ακολουθεί, δεν την εγκατέλειψα ποτέ. Την έχω ερμηνεύσει σε διάφορες στιγμές —από το μελόδραμα του Τσέχου συνθέτη Μπέντα με τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο, μέχρι το "Πολιτισμός, μια κοσμική τραγωδία" του Δημήτρη Δημητριάδη με τους Bijoux de Kant και, φυσικά, στις παραστάσεις του Νικήτα Μιλιβόγεβιτς.
Το θέατρο είναι πληθυντικού αριθμού. Δεν χωράνε ναρκισσισμοί, εγωισμοί και μοναχικότητες στη σκηνή
Η Μήδεια είναι μια γυναίκα χωρίς πολιτικά δικαιώματα, χωρίς χρήματα, προδομένη, εξαρτημένη από τον άντρα της, μια ξένη που από βασιλοπούλα κατάντησε ζητιάνα. Αντίστοιχα σήμερα, σκέφτεσαι μια γυναίκα που αφιέρωσε τη ζωή της στην ανατροφή των παιδιών χωρίς να εργάζεται, εξαρτημένη οικονομικά από τον σύζυγο, η οποία βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με ένα διαζύγιο, χωρίς ένσημα και χωρίς δυνατότητα να βρει δουλειά.
Η Φόνισσα (Χαδούλα Φραγκογιανού) —τόσο στη λυρική εκδοχή του Γιώργου Κουμεντάκη όσο και στη ματιά της Εύας Νάθενα— φωτίζει με τον πιο δραματικό τρόπο τη θέση της γυναίκας. Η Χαδούλα, μητέρα και γιαγιά σε μια κλειστή, φτωχή κοινωνία, θεωρεί ότι επιτελεί θεάρεστο έργο λυτρώνοντας τα κορίτσια για να μην έχουν τη δική της βασανισμένη μοίρα και απαλλάσσοντας τις οικογένειες από τον αβάσταχτο θεσμό της προίκας. Μάλιστα, η Εύα μου είχε στείλει ένα άρθρο για τη σημερινή πραγματικότητα στην Ινδία, όπου γίνονται δεκάδες γυναικοκτονίες την ημέρα λόγω της προίκας, επειδή ο γαμπρός ζητάει αυτοκίνητα και χρήματα, ή για τις παράνομες αμβλώσεις όταν ο υπέρηχος δείχνει κορίτσι. Εκατομμύρια γυναίκες χάνονται πριν καν γεννηθούν.
Η Λαίδη Μακμπέθ που ερμηνεύω τώρα στο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου, η ηρωίδα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, διακατέχεται από μια ασυγκράτητη φιλοδοξία και μια βαθιά λαγνεία προς την εξουσία. Με τον Μακμπέθ είναι ένα ερωτευμένο ζευγάρι, με έντονη σεξουαλική ενέργεια που μεταμορφώνεται σε πόθο για δύναμη. Στη μετάφραση του Νίκου Χατζόπουλου, ζητάει από τα πνεύματα να "αδειάσουν ό,τι έχει γυναικείο" μέσα της (unsex me) και αμφισβητεί συνεχώς τον ανδρισμό του συζύγου της. Αν και εμφανίζεται ως η πιο αδίστακτη στην αρχή, τελικά καταρρέει. Ο ένας φόνος φέρνει τον άλλον, ο μηχανισμός της εξουσίας αλέθει τα πάντα, η σχέση διαλύεται, ο ύπνος χάνεται και η Λαίδη οδηγείται στην υπνοβασία και στην αυτοκτονία, προσπαθώντας μάταια να διώξει τη μυρωδιά του αίματος — "όλα τα αρώματα της Αραβίας δεν θα τη διώξουν".
Πώς αποτυπώνεται σκηνοθετικά και εικαστικά αυτό το σύμπαν των Μακμπέθ στην παράσταση της Κατερίνας Ευαγγελάτου;
Η Κατερίνα στηρίζεται σε πολύ συγκεκριμένα μοτίβα. Χρησιμοποιεί το περιστρεφόμενο σκηνικό της Εύας Μανιδάκη, δίνοντας την αίσθηση μιας δίνης και ενός μεγάλου μηχανισμού που καταστρέφει τους πάντες. Παράλληλα, οι τρεις μάγισσες —τις οποίες υποδύονται εκπληκτικά η Έλενα Τοπαλίδου, η Χριστίνα Μαξούρη και η Αλεξάνδρα Λέρτα— έχουν συνεχή παρουσία και παίζουν κι άλλους ρόλους. Δεν εκπροσωπούν κάτι μεταφυσικό, αλλά τις εσωτερικές, καταστροφικές σκοτεινές δυνάμεις που φέρουμε μέσα μας. Όπως συζητούσαμε και στο τραπέζι των αναλύσεων με την Κατερίνα, ο Μάκβεθ και η γυναίκα του είχαν ήδη κάνει αυτά τα σχέδια μέσα στο μυαλό τους πριν καν ακούσουν τις προφητείες.
Τα έργα αυτά είναι διαχρονικά ακριβώς επειδή καθρεφτίζουν αυτή την αμείλικτη, σκοτεινή φύση της εξουσίας που δεν αλλάζει ποτέ
Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι προβολές του Παντελή Μάκκα: χρησιμοποιούνται κάμερες σε ζωντανό χρόνο που δεν δείχνουν απλώς ένα βίντεο, αλλά αφηρημένες εικόνες και γεωμετρικούς κύκλους πάνω στην περιστρεφόμενη σκηνή, αναδεικνύοντας αυτή τη συμπαντική ταραχή και το χάος μέσα στο οποίο κινούνται οι ήρωες. Όλα αυτά πλαισιώνονται από την εκπληκτική μουσική του Σταύρου Γασπαράτου και τα υπέροχα κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα, που κρατούν κάτι από σκοτεινές εποχές, αλλά είναι "πειραγμένα" με μια πιο σύγχρονη ματιά.
Πώς είναι η συνεργασία σας με τον Γιώργο Γάλλο;
Ο Γιώργος είναι απίστευτο πλάσμα, τον λατρεύω! Είναι στην πιο ώριμη στιγμή του και θα κάνει μια ερμηνεία που θα συζητηθεί. Είναι η πέμπτη φορά που συναντιόμαστε σκηνικά (μετά τον "Ηρακλή μαινόμενο", το "Πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα", τις "Βάκχες" και τις "Νεφέλες"). Όταν μάθαμε ποιοι θα κάνουν το ζευγάρι, ενθουσιαστήκαμε. Έχουμε υπέροχη χημεία και είμαστε πολύ φίλοι μέσα στα χρόνια. Μάλιστα, στο πρώτο πέρασμα που είχε πια την ενέργεια της παράστασης, καθόμουν, τον χάζευα κι έχανα τα λόγια μου από το πόσο βαθιά και εσωτερική ήταν η ερμηνεία του!
Γιατί πιστεύετε ότι το έργο παραμένει τόσο τραγικά επίκαιρο σήμερα;
Θα χρησιμοποιήσω μια φράση από τον Άμλετ: "ο κόσμος γέρνει, γκρεμίζεται". Τα παιχνίδια εξουσίας που παίζονται σήμερα είναι τρομακτικά. Ζούμε σε τεράστια ανασφάλεια, με εστίες πολέμου, ενεργειακή, οικονομική και κοινωνική κρίση, από τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία έως τις διεθνείς συγκρούσεις. Και αναρωτιέσαι: πώς μπορούν αυτοί οι άνθρωποι που κινούν τα νήματα να κοιμούνται τη νύχτα; Όταν ξέρουν ότι μια απόφασή τους σημαίνει εκατοντάδες χιλιάδες αθώα θύματα, παιδάκια να ακρωτηριάζονται και να βομβαρδίζονται; Δυστυχώς, οι άνθρωποι που παίρνουν τις αποφάσεις είναι συχνά οι ίδιοι υποχείριστοι. Τα έργα αυτά είναι διαχρονικά ακριβώς επειδή καθρεφτίζουν αυτή την αμείλικτη, σκοτεινή φύση της εξουσίας που δεν αλλάζει ποτέ.
Με το πέρασμα του χρόνου, ποια είναι η δική σας στάση απέναντι στην τέχνη και τη ζωή;
Με το πέρασμα του χρόνου θέλω να πετάω οτιδήποτε περιττό. Να υπάρχει αμεσότητα, αλήθεια στην επικοινωνία και ευθυβολία στον λόγο, αφήνοντας πίσω την πομπώδη εκφορά του ποιητικού λόγου — κάτι στο οποίο με προσγείωσε πολύ η θητεία μου με την Ελένη Σκότη. Εγώ ως άνθρωπος είμαι ταγμένη στην υπηρεσία του καλού, της αγάπης, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της κατανόησης. Δεν επιτρέπω στον εαυτό μου συναισθήματα εκδίκησης ή φθόνου. Προσπαθώ πάντα να μπαίνω στα παπούτσια του άλλου. Γι' αυτό και στους ρόλους ψάχνω τις ρωγμές· δεν υπάρχουν μόνο άσπρα ή μαύρα, είμαστε όλοι προϊόντα των αντιφάσεών μας. Και πάνω απ' όλα, όπως μου εμφύσησε η Μάγια Λυμπεροπούλου: το θέατρο είναι πληθυντικού αριθμού. Δεν χωράνε ναρκισσισμοί, εγωισμοί και μοναχικότητες στη σκηνή. Η ίδια η κοινωνία μάς ζητάει να συσπειρωθούμε "όλοι μαζί" απέναντι στο κακό. Κρατάω λοιπόν αυτό το "μαζί" ως στάση ζωής.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
