"Nora: The Hell’s House": Ας ξεχάσουμε τη Νόρα όπως την ξέρουμε

Ο Κωνσταντίνος Κυριακού και η Κατερίνα Μπιλάλη, δημιουργοί της θεατρικής εταιρείας Theartes, έρχονται στο Bios με τη νέα τους παράσταση "Nora: The Hell’s House" (από 5 Μαρτίου). Εμπνευσμένη από το έργο του Χένρικ 'Ίψεν "Νόρα ή Το Κουκλόσπιτο", αυτή η σύγχρονη τολμηρή θεατρική ανασυγγραφή του κλασικού έργου ανοίγει έναν δημιουργικό διάλογο με τον "Φάουστ" του Γκαίτε, ένα ακόμη εμβληματικό έργο της ευρωπαϊκής δραματουργίας. Η σύνδεσή τους βέβαια δεν έγκειται σε επίπεδο πλοκής, αλλά σε επίπεδο ερωτημάτων: την ευθύνη της πράξης, την επιθυμία, το τίμημα της ελευθερίας και τη σύγκρουση με την κοινωνική κανονικότητα. 

'Ένα "Κουκλόσπιτο" -  πεδίο φιλοσοφικής σύγκρουσης

Η παράσταση διατηρεί τα τρία πρόσωπα του ιψενικού έργου: τη Νόρα, τον Τόρβαλντ, που ερμηνεύουν η Κατερίνα Μπιλάλη και ο Κωνσταντίνος Κυριακού, πλάι στον Κρόγκσταντ του Γιώργου Κασαπάκη. Ο Κρόγκσταντ επανερμηνεύεται ως μια μεφιστοφελική μορφή, όχι ως φορέας κακού, αλλά ως καταλύτης που αποκαλύπτει τις αλήθειες και ωθεί τους ήρωες στη δράση. Το γνώριμο αστικό σαλόνι του "Κουκλόσπιτου" μετατρέπεται σε πεδίο φιλοσοφικής σύγκρουσης, όπου η σταθερότητα αντιπαρατίθεται με την ανάγκη για αλλαγή.

Το προσωπικό γίνεται πολιτικό

Η Νόρα δεν παρουσιάζεται ως σύμβολο ή ηρωίδα, αλλά ως άνθρωπος που τολμά να πράξει. Παρότι εγκλωβισμένη στο ρόλο της συζύγου και της μητέρας, προχωρά σε μια επιλογή που γεννιέται από αγάπη και ανάγκη για ζωή. Η πράξη της πλαστογραφίας προσεγγίζεται ως μια "φαουστική" υπέρβαση: μια συνειδητή παραβίαση του νόμου στο όνομα της επιθυμίας. Απέναντί της, ο Τόρβαλντ εκπροσωπεί μια ηθική ακινησίας και προσκόλλησης στην τάξη πραγμάτων της πατριαρχικής κοινωνίας.

Η παράσταση του θιάσου Theartes δεν επιδιώκει μια επιφανειακή επικαιροποίηση του έργου του 'Ίψεν. Θέτει το ερώτημα αν η περίφημη έξοδος της Νόρας παραμένει σήμερα πράξη ελευθερίας ή αν απαιτεί πλέον ένα διαφορετικό, υψηλότερο τίμημα. Η παράσταση δεν δίνει απαντήσεις, αλλά ανοίγει έναν χώρο σκέψης, όπου το προσωπικό γίνεται πολιτικό. 

Με λιτή σκηνική γλώσσα και αφαιρετικό χώρο, η παράσταση κινείται ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη μεταφυσική. Το κλείσιμο της πόρτας δεν σηματοδοτεί τη λύτρωση, αλλά την αρχή μιας αβέβαιης και αναγκαίας διαδρομής. Το "Nora: The Hell’s House" είναι μια παράσταση για την ανάγκη να κινηθούμε, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Μια αφορμή για να αναμετρηθούμε με τον φόβο και τα δεσμά της πατριαρχίας.

Το σκηνοθετικό σημείωμα του Κωνσταντίνου Κυριακού

"Με την Κατερίνα Μπιλάλη αποφασίσαμε το παιχνίδισμα, που μας διακρίνει ως Theartes στις παραστάσεις μας, να το αξιοποιήσουμε φέτος στο κείμενό μας. 'Έτσι καταλήξαμε σε μία δραματουργική συνομιλία δύο εμβληματικών θεατρικών έργων. Στον πυρήνα της σύνθεσης βρίσκεται η απόφαση να μετατοπιστεί το δραματουργικό βάρος από το γεγονός της φυγής στο τίμημα της φυγής. 

Εξ ου και το λεκτικό παιχνίδισμα που δημιουργείται από την αλλαγή του τίτλου όπου το ιψενικό "Doll’s House" μετατρέπεται στην παράστασή μας σε "Hell’s House", αλλάζοντας το "Do" της πράξης με το "He" του κυρίαρχου αρσενικού. Η παράσταση ολοκληρώνεται όχι με λύση, αλλά με την ευθύνη του κοινού να αναμετρηθεί με το ερώτημα: ‘Πόσο ανεκτική είναι η κοινωνία μας απέναντι σε μια γυναίκα που δεν επιστρέφει;’". 

Η ανασυγγραφή, η σκηνοθεσία και η μουσική επιμέλεια είναι του Κωνσταντίνου Κυριακού, η καλλιτεχνική επιμέλεια της Κατερίνα Μπιλάλη, τα σκηνικά και τα κοστούμια της Κατερίνας Τσακότα. Τους φωτισμούς υπογράφει ο Λέων Εσκενάζη, τις χορογραφίες και την κινησιογραφία η Κάλλια Θεοδοσιάδη.