Βερόνικα Δαβάκη - Ιβάν Σβιτάιλο για τη δαιμόνια "Locandiera" του Γιάννη Κακλέα

Βερόνικα Δαβάκη και Ιβάν Σβιτάιλο, πολυτάλαντοι ερμηνευτές με σκηνικό εκτόπισμα, υποδύονται το πρωταγωνιστικό δίδυμο της "Λοκαντιέρας" που κάνει πρεμιέρα στις 5 Φεβρουαρίου στη σκηνή Φρυνίχου του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν. Η Δαβάκη βρίσκεται ξανά στο Θέατρο Τέχνης μετά την αλησμόνητη ερμηνεία της στη sold out παράσταση "Μαρίκα Νίνου - Σαν άστρο" (σε σκηνοθεσία Μαριάννας Κάλμπαρη και Γιάννου Περλέγκα) ενώ ο Σβιτάιλο συναντιέται ξανά με τους καλλιτεχνικούς του μπαμπάδες, πλάι σ’ έναν δυνατό θίασο. Με αυτή την αφορμή μάς μίλησαν για όλα όσα κάνουν τη σκηνική ανάγνωση της κορυφαίας κωμωδίας από τον Γιάννη Κακλέα πραγματικά ξεχωριστή. 

Η "Λοκαντιέρα" του Κάρλο Γκολντόνι είναι ένα κλασικό έργο ανοιχτό σε πειραματισμούς. Aυτό επέτρεψε στον Γιάννη Κακλέα να βουτήξει στην κωμωδία και να την προσεγγίσει με μια ζωντανή, φρέσκια ματιά όπου το αιχμηρό χιούμορ και η ιταλική αύρα συναντά τη διεισδυτική ματιά πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις, τη μάχη των φύλων, το παιχνίδι της εξουσίας που κρύβεται πίσω από τον έρωτα και τις κοινωνικές συμβάσεις. Κρατώντας τον πρωτότυπο τίτλο "Locandiera", ο καταξιωμένος σκηνοθέτης παρουσιάζει τo σπουδαίο έργο της ευρωπαϊκής δραματουργίας που διακρίνεται για τους πολυδιάστατους χαρακτήρες και τον δραματουργικό του πλούτο. Δεν είναι μάλιστα η πρώτη φορά που συναντά τον Γκολντόνι στην πορεία του, μετά τον "Υπηρέτη δύο αφεντάδων" που έχει ανεβάσει δύο φορές, με πιο πρόσφατη την παράσταση με την οποία περιόδευσε το καλοκαίρι του 2025 (με τον Βασίλη Χαραλαμπόπουλο στον ομώνυμο ρόλο).

Η ασυμβίβαστη Μιραντολίνα ζει όπως εκείνη επιθυμεί

Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται η Μιραντολίνα, την οποία υποδύεται η Βερόνικα Δαβάκη, μια ηρωίδα απροσδόκητα σύγχρονη. Δύο είναι τα βασικά της χαρακτηριστικά για την ταλαντούχα ηθοποιό: "η ανάγκη της για παιχνίδι και η ακατάπαυστη δίψα της για ελευθερία. Αντιμετωπίζει τη ζωή με ξέφρενο και ανέμελο τρόπο, με μια παιδικότητα που με συγκινεί πολύ αλλά μπορεί και να αποβεί μοιραία. Είναι ανυπάκουη, τολμηρή, παρακάμπτει τις κοινωνικές νόρμες και επιμένει να ζει όπως εκείνη επιθυμεί. Μπροστά στον έρωτα εμφανίζεται χαμογελαστή, μαχητική αλλά και ευάλωτη", σημειώνει, υπογραμμίζοντας τη σύνθετη και μπροστά από την εποχή της φύση του χαρακτήρα της.

Ο έρωτας, ως μέσο χειραγώγησης και εξουσίας, αποτελεί κεντρικό μοτίβο του έργου. Για τη Μιραντολίνα ξεκινά ως συνειδητή στρατηγική, ένα παιχνίδι ελέγχου. Ωστόσο, "αυτό το εγχείρημα αποδεικνύεται ολοκληρωτικά σαθρό και μάταιο. Είναι από εκείνα τα παιχνίδια όπου νομίζεις πως έχεις τον έλεγχο μέχρι τη στιγμή που μοιραία αποδεικνύεται πως τον έχεις χάσει – ή ακόμα πως δεν τον είχες ποτέ", λέει η ηθοποιός.

Δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος

Απέναντί της στέκεται ο Ρομπέρτο Ριπαφράτα, ο Ιππότης, ρόλος που ερμηνεύει ο Ιβάν Σβιτάιλο. "'Ένας χαρακτήρας βαθιά πληγωμένος, που καταλήγει να περιφρονεί τις γυναίκες και να μην αντέχει ούτε την παρουσία τους", λέει ο ηθοποιός. Ζώντας στο ίδιο ξενοδοχείο και βλέποντας τους πάντες να περιστρέφονται γύρω από τη Μιραντολίνα, οδηγείται σταδιακά –μέσα από τις ανατροπές του έργου– στο να πράξει τελικά όσα ο ίδιος αποστρέφεται. Οι δύο αυτοί αντίθετοι πόλοι τελικά έλκονται, σε μια διαδρομή που κινείται ανάμεσα στην άρνηση και την έλξη, την επιθυμία και το φόβο.

Το πρωτότυπο

Η δράση του πρωτότυπου έργου του Γκολντόνι τοποθετείται στη Φλωρεντία του 18ου αιώνα. Η πανέξυπνη Μιραντολίνα διαχειρίζεται τη λοκάντα, το πανδοχείο δηλαδή, του πατέρα της. Δύο αριστοκράτες, ο Μαρκήσιος και ο Κόμης, την πολιορκούν με τίτλους και δώρα, χωρίς αποτέλεσμα. Ο μισογύνης Ιππότης δηλώνει άτρωτος στον έρωτα. Αυτό κάνει τη Μιραντολίνα να βάλει στοίχημα με τον εαυτό της ότι θα καταφέρει να τον σαγηνεύσει για να του δώσει ένα μάθημα.

Με την ευφυΐα και την προσποιητή αφοσίωσή της τον κάνει να την ερωτευτεί παράφορα. Στο τέλος, βέβαια, οι επιλογές της παίρνουν μια πολύ διαφορετική τροπή, αφού παντρεύεται τον πιστό υπηρέτη της, τον Φαμπρίτσιο. Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο ο Γκολντόνι ειρωνεύεται την υπεροψία μιας τάξης που αντλεί δύναμη από τον πλούτο και τα αξιώματα, όπως επισημαίνει ο Γιάννης Κακλέας, ενώ ταυτόχρονα εστιάζει στον κοινωνικό ρόλο της γυναίκας, σατιρίζοντας την αντρική αλαζονεία, το μισογυνισμό και την πατριαρχική νοοτροπία.

Αν ο Γκολντόνι έγραφε σήμερα τη "Λοκαντιέρα", o πυρήνας του έργου θα παρέμενε αναλλοίωτος. Πάνω του έρχεται να κουμπώσει ο δαιμόνιος τρόπος του Γιάννη Κακλέα να παίζει με το έργο με αστείρευτη φαντασία και τρελό χιούμορ, δημιουργώντας μια παράσταση πέρα από το αναμενόμενο.

Η παράσταση

Στη σύγχρονη θεατρική διασκευή του Θεάτρου Τέχνης, η δράση τοποθετείται σε μια ακαθόριστη αλλά αναγνωρίσιμη εποχή, έναν κόσμο "χωρίς κινητά", που θα μπορούσε να ανήκει στις δεκαετίες του ’70, του ’80 ή του ’90, αποκαλύπτει ο Ιβάν Σβιτάιλο.

Εκείνο που παραμένει απολύτως σημερινό είναι τα θέματά του: η θέση της γυναίκας, οι σχέσεις εξουσίας, οι κοινωνικοί ρόλοι, ο έρωτας ως πεδίο σύγκρουσης, αλλά και ως δύναμη που μπορεί να ανατρέψει τις πιο ακλόνητες βεβαιότητες και να λυγίσει ακόμα και το πιο σκληρό "θηρίο". Πάνω στη διαχρονική γραφή του Γκολντόνι έρχεται να κουμπώσει ο δαιμόνιος τρόπος με τον οποίο ο Κακλέας βρίσκει τον πυρήνα κάθε ρόλου και κάθε σκηνής και παίζει μ’ αυτό με αστείρευτη φαντασία και τρελό χιούμορ, δημιουργώντας εντέλει μια παράσταση που δεν περιορίζεται σε μια αναμενόμενη ανάγνωση, σύμφωνα με τη Βερόνικα Δαβάκη.

Αν ο Γκολντόνι έγραφε σήμερα τη "Λοκαντιέρα", οι δύο ηθοποιοί και πρωταγωνιστές εκτιμούν ότι ο πυρήνας του έργου θα παρέμενε αναλλοίωτος. Αυτό καθιστά το έργο και το συγγραφέα σπουδαία. Τα ανθρώπινα ένστικτα, τα μεγάλα συναισθήματα και οι υψηλές ιδέες που αγγίζει παραμένουν αναλλοίωτα μέσα στο χρόνο. "Δεν είναι τυχαίο ότι ο Γκολντόνι, με αυτό το έργο, δηλώνει απερίφραστα την πρόθεσή του να δημιουργήσει ένα έργο έντονα ρεαλιστικό, με καυστικό χιούμορ και κριτική διάθεση, βασισμένο στην καθημερινή ζωή. Οι πολυδιάστατοι χαρακτήρες του, με εσωτερικά κίνητρα και αντιφάσεις, τον απομακρύνουν οριστικά από το σχηματικό θέατρο της commedia dell’arte", τονίζει ο Γιάννης Κακλέας. Υπήρξε άλλωστε από τους πρώτους που εισήγαγαν το ρεαλισμό στο είδος, σατιρίζοντας τύπους που εξακολουθούν να μας περιβάλλουν: τον ψεύτη, τον τσιγκούνη, τον ψευτοευγενή, τον άφραγκο αριστοκράτη – μια ολόκληρη ανθρώπινη βεντάλια που παραμένει αναγνωρίσιμη, συμπληρώνει ο Ιβάν Σβιτάιλο.

Η μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου

Καθοριστικό ρόλο στη δραματουργία της παράστασης παίζει η μουσική σύνθεση και η ενορχήστρωση του Δημήτρη Παπαδημητρίου. Οι μονόλογοι των ηρώων –στιγμές όπου ο θεατρικός χρόνος παγώνει και οι χαρακτήρες αποκαλύπτουν τον εσωτερικό τους κόσμο– μετασχηματίζονται σε μουσικά κομμάτια, συχνά με τη φόρμα της ραπ. 'Ένας ολόκληρος μουσικός κόσμος που αγκαλιάζει τη δράση από την αρχή ως το τέλος στήνεται επί σκηνής. Αποδίδει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις αντιφάσεις των προσώπων. Μια τετραμελής ορχήστρα ερμηνεύει ζωντανά τα κομμάτια που γράφτηκαν ειδικά για την παράσταση, ενώ διασκευές ιταλικών τραγουδιών λειτουργούν ως συνοδοιπόροι της αφήγησης. 

Για τον Ιβάν Σβιτάιλο, η επανένωση του Γιάννη Κακλέα και του Δημήτρη Παπαδημητρίου, δύο δημιουργών που έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο, φορτίζει συναισθηματικά τη διαδικασία και ενισχύει την αίσθηση μιας παράστασης με ουσία. "Είναι δύο άνθρωποι που έχουν καθορίσει τη διαδρομή μου. 'Έχουν υπάρξει καλλιτεχνικοί μου μπαμπάδες, ως προς το θέατρο και τη μουσική, αντίστοιχα. Η τελευταία μας συνάντηση στο "Moby Dick” με οδήγησε σε καλλιτεχνικούς δρόμους που δεν περίμενα ποτέ και στο να ανακαλύψω νέες φωνητικές δυνατότητες".

Κωμωδία με ουσία

'Όσο για το τι θα εκπλήξει περισσότερο το κοινό που πιστεύει πως "γνωρίζει" τι εστί "Λοκαντιέρα", σε μια πρώτη σκέψη είναι το ραπ τραγούδι. Αυτό που τελικά αιφνιδιάζει περισσότερο, παρ’ όλα αυτά, είναι το πόσο πολύ θα ταυτιστεί ο θεατής με το ερωτικό παιχνίδι εξουσίας, τους φόβους, τις αναστολές και τη βιαιότητα που γεννιούνται μέσα από την ερωτική σύνδεση. Κάτι που, όπως παραδέχεται η Βερόνικα Δαβάκη, εξέπληξε και την ίδια. Το ζητούμενο τελικά δεν είναι μόνο το γέλιο, αν και πρόκειται ξεκάθαρα για κωμωδία, καταλήγει ο Ιβάν Σβιτάιλο. "Είναι μια εμπειρία που συνδυάζει την ψυχαγωγία με τον προβληματισμό μέσα από το πρίσμα της ιταλικής κουλτούρας. Υπάρχουν στιγμές που νιώθεις ότι βρίσκεσαι κυριολεκτικά στη Νάπολη".

Οι συντελεστές της παράστασης "Locandiera"

Μαζί με τη Βερόνικα Δαβάκη και τον Ιβάν Σβιτάιλο μοιράζονται τη σκηνή ο Ντίνος Ποντικόπουλος στο ρόλο του Κόμη Αλμπαφιορίτα, ο Αλέξανδρος Ζουριδάκης στο ρόλο του Μαρκήσιου Φορλιπόπολι, ο Σαμψών Φύτρος ως Φαμπρίτσιο, καθώς και οι Βάσια Λακουμέντα και Μάιρα Γραβάνη ως Ορτένσια και Ντεγιανίρα, αντίστοιχα.

Τη μετάφραση υπογράφει η Αγαθή Δημητρούκα, ενώ οι στίχοι των πρωτότυπων τραγουδιών ανήκουν στη Μαρίτα Αλημίση. Σταθερές συνεργάτριες του Γιάννη Κακλέα, η Ηλένια Δουλαδίρη και η Στέλλα Κάλτσου επιμελήθηκαν τα σκηνικά και τα κοστούμια αλλά και τους φωτισμούς, αντίστοιχα. Τη χορογραφία και την κίνηση σχεδίασε η Στεφανία Σωτηροπούλου. Ο Ανδρέας Κουρέτας διευθύνει την ορχήστρα, ερμηνεύοντας παράλληλα ζωντανά στο πιάνο και τα keyboards. Βιολί παίζει ο Μιχάλης Βρέττας, κιθάρα ο Βαγγέλης Ντουμανάς και drums-κρουστά ο Ηλίας Σαμαρτζής.