Τόνι Σερβίλο, πώς επικοινωνεί η "Θεία Κωμωδία" του Δάντη με τον σημερινό θεατή;

Ο κορυφαίος Ιταλός ηθοποιός Τόνι Σερβίλο επιστρέφει στην Ελλάδα και το Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο "Μαρία Κάλλας" με αφορμή την παράσταση "Φωνές του Δάντη", τη Δευτέρα 25 Νοεμβρίου. Πρόκειται για ένα θεατρικό αναλόγιο που φέρνει τη "Θεία Κωμωδία" στο σήμερα μέσα από το κείμενο και τη δραματουργική επεξεργασία του Τζουζέπε Μοντεσάνο, ο οποίος διαπραγματεύεται τις ίδιες διαχρονικές υπαρξιακές ανησυχίες του Δάντη, όπως η ελευθερία, η δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα πάθη. Η παράσταση θα παρουσιαστεί με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους.

Πώς επικοινωνεί η "Θεία Κωμωδία” του Δάντη με τον σημερινό θεατή;
Ο Δάντης είχε στρέψει το βλέμμα του σε ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο, από τη Γερμανία ως την Ισπανία, από την Αγγλία ως τη Βοημία, από την Αφρική ως τον Ατλαντικό, με την πρόθεση να ενώσει τη Δύση με την Ανατολή, την Ελλάδα και τη Ρώμη, τον Αβερρόη και τον Θωμά, τον Αριστοτέλη και τον Κωνσταντίνο, την αραβική και τη λατινική ποίηση, στο όνειρο μιας ενότητας της γνώσης και των λαών. Είναι λοιπόν εξαιρετικό για μένα το γεγονός ότι από την Αθήνα, το λίκνο του πολιτισμού μας, μέσω της ιταλικής γλώσσας, που ήταν του Δάντη και είναι η δική μας σήμερα, μπορεί ακόμα να αντηχεί μια φωνή για όποιον "την ελευθερία αναζητά που είναι τόσο αγαπητή".

Που εστιάζει η πρωτότυπη ερμηνευτική γλώσσα του Τζουζέπε Μοντεσάνο;

Η κύρια πρόθεση του κειμένου του Τζιουζέπε Μοντεσάνο, με τον οποίο συνεργαζόμαστε εδώ και αρκετά χρόνια, είναι να αναβιώσουμε τον Δάντη μέσα από τις ανάγκες και τα συναισθήματά μας.
 
Τι σημαίνει για εσάς αυτό το πρότζεκτ που θα παρουσιάσετε στα Ολύμπια;
Ο Δάντης, όπως όλοι οι μεγάλοι κλασικοί, γίνεται δικός μας μόνο αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να μαγευτεί και να πιαστεί από αυτούς. Σαν να κοιτά κανείς μέσα από έναν μαγικό καθρέφτη.

Ποιες ήταν οι ερμηνευτικές προκλήσεις του κειμένου;
Η κύρια πρόκληση αυτής της ερμηνείας είναι η διατήρηση μιας συνεχούς ισορροπίας μεταξύ σκέψης και συναισθήματος, μεταξύ του κερδοσκοπικού και του συναισθηματικού.

Γιατί είναι αναγκαίο να διαβάσουμε ξανά τους μεγάλους κλασικούς μέσα σε ένα πλαίσιο πιο σύγχρονο; 
Ο Δάντης φτάνει στην καρδιά του 20ού αιώνα, ενός αιώνα που συγκλονίζεται από δράματα και συγκρούσεις αλλά και από έντονες προσδοκίες για πρόοδο. Ο Δάντης έγινε στην πραγματικότητα ένας πολύτιμος οδηγός για μεγάλους ποιητές όπως τον Τόμας Στερνς Έλιοτ, τον Έζρα Πάουντ, τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες, τον Όσιπ Μαντελστάμ και για το όνειρό τους για έναν νέο ευρωπαϊκό πολιτισμό πέρα από τα μεμονωμένα έθνη. Είναι αυτό που εννοούμε όταν προφέρουμε τις λέξεις "πολιτισμό" και "Ευρώπη" ως αυτό που μας ενώνει στην ποικιλομορφία και τη μοναδικότητα κάθε λαού.

Πώς "ζωντανεύουν" οι πολλοί χαρακτήρες από το magnum opus του δασκάλου της ιταλικής γλώσσας στις "Φωνές του Δάντη";
Ακριβώς όπως στο μονοπάτι της Θείας Κωμωδίας οι χαρακτήρες έρχονται να μας συναντήσουν από την Κόλαση και τον Παράδεισο.

Δεν είναι κρυφό ότι το ελληνικό κοινό σας έχει ιδιαίτερη αδυναμία. Πιστεύετε υπάρχουν κοινά σημεία στην κουλτούρα των δύο χωρών που έχουν παίξει ρόλο σε αυτή τη σχέση;
Πάντα το πίστευα, και η παραμονή μου στην Αθήνα μεταξύ 2011 και 2012 κατά τη διάρκεια των τραγικά διακοπτόμενων γυρισμάτων της ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου μου επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν πολλά κοινά σημεία μεταξύ των πολιτισμών των δύο χωρών, ιδίως ως κοιτίδες ενός πολιτισμού που σημάδεψε βαθιά την ευρωπαϊκή και δυτική σκέψη.

Ως ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου ιταλικού σινεμά, πώς βλέπετε τη σύγχρονη κινηματογραφική δημιουργία στην Ιταλία σήμερα αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα;
Από καλλιτεχνικής άποψης, η ιταλική και η ευρωπαϊκή κινηματογραφία είναι σε άριστη κατάσταση, αλλά από την άποψη της παραγωγής και της διανομής στις αίθουσες, πιστεύω ότι χρειάζονται νέες πρωτοβουλίες για να αναζωπυρωθεί το ενδιαφέρον, ιδίως στους νέους, οι οποίοι σήμερα περισσότερο από ποτέ δέχονται επίθεση από την μετάδοση στις πλατφόρμες streaming και στις ατομικές συσκευές και όχι μόνο από τους αμερικανικούς γίγαντες του εμπορικού κινηματογράφου.

Η "Άλλη θάλασσα", η ταινία που θα συμπλήρωνε την Τριλογία του Θόδωρου Αγγελόπουλου, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Τι θυμάστε αλήθεια από αυτή τη συνεργασία με τον μεγάλο Έλληνα σκηνοθέτη κι από τα γυρίσματα της ταινίας;
Έχω μια υπέροχη ανάμνηση από τη μακρά παραμονή μου στην Αθήνα για την προετοιμασία και τα γυρίσματα της ταινίας. Ειδικά από την πολύ έντονη σχέση μου με έναν από τους πατέρες του σύγχρονου κινηματογράφου.

Παρακολουθείτε το ελληνικό σινεμά; Ποιοι είναι οι Έλληνες δημιουργοί που καταφέρνουν να περνούν τα σύνορα;
Δεν γνωρίζω ιδιαίτερα τον ελληνικό κινηματογράφο, αλλά μου αρέσει πολύ ένας Αμερικανός σκηνοθέτης ελληνικής καταγωγής, ο Alexander Payne.

Σημαντικές ερμηνείες σας έχουν συνδεθεί με τον Πάολο Σορεντίνο. Αλήθεια πώς προσλαμβάνετε το σινεμά που κάνει; 
Έχω γυρίσει έξι ταινίες με τον Πάολο Σορεντίνο μέχρι στιγμής, ξεκινώντας με το ντεμπούτο του, την ταινία "L'uomo in più" (One Man Up). Ως ηθοποιός, η συνεργασία με τον Πάολο είναι ιδιαίτερα συναρπαστική, διότι, εκτός από εξαιρετικός δημιουργός εικόνων, είναι και εξαιρετικός σεναριογράφος και συγγραφέας διαλόγων. 

Ποια είναι τα σχέδια σας - θεατρικά ή κινηματογραφικά - για το μέλλον;
Προς το παρόν, επικεντρώνομαι στη διεθνή θεατρική περιοδεία, η οποία, μετά την Πράγα, τη Λισαβόνα, το Παρίσι, το Τόκιο, το Μόναχο, θα με δει στην Ισπανία και πάλι σε διάφορες ιταλικές πόλεις, ενώ τον Ιανουάριο έχει προγραμματιστεί η κυκλοφορία της νέας ταινίας του Ρομπέρτο Αντό. Για τα υπόλοιπα προτιμώ να μην μιλήσω από δεισιδαιμονία.