Άννα Μάσχα: "Η κωμωδία σε βοηθά να καταλάβεις τις αδυναμίες των ανθρώπων"

Με τον Γιάννη Χουβαρδά μετράς πολλά χρόνια συνεργασίας. Πότε συναντηθήκατε για πρώτη φορά;
Τον ξέρω από το 1991. Είχε έρθει στις εξετάσεις μου όταν τελείωνα τη δραματική σχολή και αμέσως μετά συμμετείχα σε οντισιόν του για μια καλοκαιρινή παράσταση σε συνεργασία με το θέατρο La Mamma. Τότε δεν είχε λειτουργήσει ακόμα το Αμόρε υπό τη διεύθυνσή του. Συνεργαζόμαστε τόσα χρόνια που, όπως καταλαβαίνεις, είναι ένας άνθρωπος που έχει σημαδέψει τη ζωή μου.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο προτέρημά του;
Ο Γιάννης είναι αυτό που λέμε πολιτισμένος άνθρωπος. Δεν σημαίνει ότι δεν θυμώνει ή δεν εκνευρίζεται, αλλά είναι σημαντικό το γεγονός ότι έχει όρια στις αντιδράσεις του και αυτό δεν είναι αυτονόητο. Είναι ψύχραιμος και δεν αποφασίζει μόνο με το συναίσθημα. Όταν περνάς από επιτελικές θέσεις, όπως ο Γιάννης, πρέπει κάποιες φορές να αποφασίζεις ψυχρά, με τη λογική. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν αισθάνεσαι πράγματα εκείνη την ώρα, απλώς δεν κινείσαι εν βρασμώ ψυχής.

Ποια παράστασή του ξεχωρίζεις;
Από την περίοδο που σκηνοθετούσε στο Αμόρε, μου άρεσαν πάρα πολύ "Το σπίτι των κοιμισμένων κοριτσιών" του Καβαμπάτα Γιασουνάρι, η "Βερενίκη" του Ρακίνα και η "Σάρα" του Γκότχολντ Εφραΐμ Λέσινγκ, αλλά κορυφαία παράστασή του θεωρώ το "Τόσο όμορφα" του Γιόν Φόσε. Ήταν αληθινό αριστούργημα.

Φέτος συναντιέστε σε μια κωμωδία.
Το "Πονηρό πνεύμα" του Νόελ Κάουαρντ, που σκηνοθετεί τώρα στο Εθνικό Θέατρο είναι μια πικρή κωμωδία που βγάζει γέλιο. Υπάρχουν αστείες ατάκες και αυτό το βρετανικό φλεγματικό χιούμορ όλο δηλητήριο. Εγώ είμαι το πονηρό πνεύμα. Υποδύομαι την Ελβίρα, το φάντασμα της πρώην συζύγου του Τσαρλς. Ο Κάουαρντ έγραψε το έργο μέσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τοποθετεί τη δράση σε ένα χώρο σαν καταφύγιο όπου γύρω πέφτουν βόμβες. Εκεί, λοιπόν, ο Τσαρλς, με τη δεύτερη σύζυγό του, τη Ρουθ, καλούν ένα ζευγάρι φίλων και ένα μέντιουμ για να κάνουν σεάνς. Μέσα από αυτήν την πνευματιστική τελετή, ο Τσαρλς θέλει να αντλήσει υλικό για το καινούργιο του μυθιστόρημα, αλλά και να κοροϊδέψει το επάγγελμα του μέντιουμ. Φαινομενικά, η σεάνς δεν έχει κανένα αποτέλεσμα, όμως μετά το τέλος της ο Τσαρλς, και μόνο αυτός, ακούει τη φωνή της πρώην γυναίκας του Ελβίρας και βλέπει το φάντασμά της.

Επιστρέφει για να κλείσει ανοιχτούς λογαριασμούς μαζί του;
Αυτό θέλουμε να νομίζουν όλοι και μάλιστα η Ελβίρα λέει: "εγώ δεν θα ήμουν εδώ αν δεν με καλούσες, ακόμα με θέλεις, δεν με έχεις ξεπεράσει". Όλο αυτό έχει να κάνει με τη δύναμη του υποσυνείδητου και η ανατροπή που συμβαίνει στο φινάλε δίνει στον Κάουαρντ την ευκαιρία να ξεδιπλώσει το σαρκασμό του για τις ανθρώπινες σχέσεις.

Είναι από τα έργα που δίνουν τη δυνατότητα διαφορετικών αναγνώσεων;
Ναι, βέβαια. Προσωπικά αυτό που βλέπω στο κείμενο είναι ότι σαρκάζει τις σχέσεις και κυρίως τις συζυγικές: τι σημαίνει αγάπη και τα μεγάλα λόγια. Συνήθως λέμε σε κάποιον: "δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εσένα", αλλά τελικά, μερικά χρόνια αργότερα, επειδή η ζωή συνεχίζεται, δημιουργείς άλλες σχέσεις. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Το φάντασμα της Ελβίρας, ενώ αρχικά έχει μία αύρα από άλλον κόσμο, σταδιακά αποκαλύπτεται εξίσου ανθρώπινο με όλους τους άλλους. Εκείνη έχει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά που είχε και όταν ζούσε. Είναι σαν να μας βάζει ο Κάουαρντ τη σκέψη πως ούτε η υπέρτατη δοκιμασία, το ύστατο πέρασμα που είναι ο θάνατος, δεν μπορεί να αλλάξει τον άνθρωπο. Δεν αλλάζουν οι κακίες ή οι μικρότητές μας. Το έργο θίγει σημαντικά πράγματα με τον ελαφρύ τρόπο της κωμωδίας, γελάς με όσα λέγονται και συμβαίνουν, κι αυτό το γέλιο έχει την ικανότητα να ξορκίζει. Με το γέλιο αποκτάς μια απόσταση, αρχίζεις να νιώθεις συμπάθεια και δεν αναθεματίζεις την ανθρώπινη φύση. Η κωμωδία σε βοηθά να καταλάβεις περισσότερο τις αδυναμίες των ανθρώπων.

Ο Κάουαρντ βάζει στη συζήτηση το θέμα του θανάτου. Είσαι εξοικειωμένη με αυτό;
Λένε ότι είναι καλό να διαλογίζεσαι και να εξοικειώνεσαι με την ιδέα του τέλους, αλλά δεν έχω αυτού του είδους την πρακτική σκέψη. Όχι ότι δεν έχω ζήσει δύσκολες καταστάσεις, έχω χάσει πολλούς δικούς μου ανθρώπους, οι οποίοι πλέον "ζουν" σε ένα ήσυχο κομμάτι του εαυτού μου, υπάρχουν μέσα μου. Έχασα τον πατέρα μου πριν από είκοσι χρόνια· δεν πονάω με τον τρόπο που πονούσα στην αρχή, αλλά δεν φεύγει από τη σκέψη μου, μέσα στην ημέρα έρχεται μπροστά μου η εικόνα του με διάφορες αφορμές, έχω τη φωνή του στ’ αφτιά μου. Μου λείπει… Υπάρχει ένας βουβός πόνος για τους ανθρώπους που χάσαμε.