Φεστιβάλ Επιδαύρου

Είδαμε τους Πέρσες στην Κωνσταντινούπολη

Ένα μήνα πριν εγκαινιάσουν το Φεστιβάλ Επιδαύρου οι «Πέρσες» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Θόδωρου Τερζόπουλου, με Έλληνες και Τούρκους ηθοποιούς, άνοιξαν διθυραμβικά το 15ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Κωνσταντινούπολης. Καταγράφουμε τη συγκλονιστική εμπειρία και σας παροτρύνουμε να βρεθείτε στην Επίδαυρο στις 30/6-1/7 γι' αυτή την τολμηρή, καλλιτεχνικά και πολιτικά, ελληνοτουρκική θεατρική συνάντηση.

«Συγκίνησαν, τάραξαν, προβλημάτισαν, αποθεώθηκαν». Με αυτά τα λόγια περιγράφαμε τους «Πέρσες» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Θόδωρου Τερζόπουλου λίγα τεύχη πριν, όταν μόλις είχαμε επιστρέψει από την Κωνσταντινούπολη όπου είδαμε την παράσταση. Γιατί ήταν πραγματικά συγκλονιστική εμπειρία να παρακολουθείς Έλληνες και Τούρκους ηθοποιούς να αφηγούνται από κοινού την ήττα των Περσών στην Ελλάδα - σε δύο γλώσσες, αλλά σαν ένα σώμα και μία ψυχή, ταγμένη να θρηνεί αιώνια, κάποτε με βυζαντινές μελωδίες και άλλοτε με ανατολίτικα μοιρολόγια, το άδικο των πολέμων και της αμάχης. Με μια εκρηκτική φόρμα θεάτρου που ενώνει το σωματικό παροξυσμό με τη νηφαλιότητα της εκφώνησης, ο Θόδωρος Τερζόπουλος σκηνοθετεί την τραγωδία του Αισχύλου σαν μια ακραία τελετουργία πένθους.

Στην Πόλη, οι ηθοποιοί του θιάσου «Άττις», ασκημένοι στο έπακρο, με μια θαυμαστή ακρίβεια στην κίνηση και το λόγο και πανίσχυρη σκηνική παρουσία, μετέτρεψαν τη βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Ειρήνης -εκεί δόθηκε η παράσταση- σε πεδίο μάχης και συνάμα τοπίο συνάντησης. Με μια φοβερή εικόνα ξεκινά η παράσταση: οι 14 άνδρες ηθοποιοί του θιάσου «Άττις», μισοί Τούρκοι και μισοί Έλληνες, αδράχνουν ασπρόμαυρες φωτογραφίες θυμάτων και αγνοούμενων από σύγχρονους πολέμους (Κύπριων, Κούρδων, Ελλήνων και Τούρκων). Καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης οι ηθοποιοί παλεύουν, για να αγκαλιαστούν λίγο μετά, στροβιλίζονται σε δερβίσικους χορούς και παγωμένους πυρρίχιους και μοιρολογούν δίχως σταματημό -άλλοτε στα τούρκικα κι άλλοτε στα ελληνικά- τους αγνοούμενους και τα θύματα πολέμου ολόκληρης της ανθρωπότητας. «Gite!» φωνάζουν οι μισοί, «έφυγαν!» οι υπόλοιποι και αίφνης, εκτός από το μύθο, την ιστορία και τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, αφουγκράζεται κανείς κάτω από ιαχές και πίσω από βίαιους εναγκαλισμούς έναν αέναο θρήνο - γι' εαυτούς και αλλήλους. Στην έξοδο, με τους Έλληνες και τους Τούρκους ερμηνευτές να αποχωρούν με πένθος κοινό, ήταν σαν μη βλέπαμε πλέον ηθοποιούς πάνω σε σκηνή. Ήταν σαν να βλέπαμε δύο λαούς ριγμένους στην αρένα των αιώνων, να περιδινούνται στη διαχρονία και την ιστορικότητα των πραγματικών πολιτικών γεγονότων, σε μια ατελεύτητη σύγκρουση και συμφιλίωση.

Ο πύρινος λόγος του Αισχύλου, στην εξαιρετική μετάφραση της Ελένης Βαροπούλου, φτάνει από το 472 π.Χ. στο σήμερα για να μας υπενθυμίσει πως «νυν υπέρ πάντων ο αγών», αλλά -προσοχή- «νυν υπέρ πάντων ΚΑΙ ο θρήνος». Στροφή αντιστροφή, ασθμαίνοντας και όμως συνεχίζοντας, οι ηθοποιοί μοιράζονται μεταξύ τους και μαζί μας τη συγκλονιστική αυτή εμπειρία συνάντησης και αναμέτρησης, για να μας δηλώσουν αυτό που ο Θόδωρος Τερζόπουλος σηματοδοτεί με τη συγκεκριμένη παράσταση: «Όταν συναντούμε τον άλλον, τον ξένο, και τον κοιτάζουμε στα μάτια, εκείνη τη φοβερή στιγμή δύο επιλογές ορθώνονται μπροστά μας: είτε να φτάσουμε στον έρωτα με την οντολογική του σημασία είτε στον πόλεμο με την κυριολεκτική του. Ίσως τελικά το βαθιά πολιτικό να ισούται με το βαθιά ερωτικό».

Οι σημαντικοί αυτοί «Πέρσες», που άνοιξαν το 15ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Κωνσταντινούπολης όσο και την 4η Θεατρική Ολυμπιάδα -παρουσία των υπουργών Πολιτισμού των δύο χωρών και λίγες μόλις ημέρες πριν από τις πρόσφατες εναέριες παραβιάσεις με τις γνωστές τραγικές συνέπειες-, κλείνουν ραντεβού με το ελληνικό κοινό το προσεχές Παρασκευοσάββατο εγκαινιάζοντας το φετινό 51ο Φεστιβάλ Επιδαύρου. Να είστε εκεί. Παίζουν: Ντεβρίμ Νας, Μελέτης Ηλίας, Σάββας Στρούμπος, Κερέμ Καραμποκά, Αντώνης Μυριαγκός, Γιίτ Οτσενέρ, Μιλτιάδης Φιορεντζής, Ερόλ Μπαμπάογλου, Νικηφόρος Βλάσσης, Κανέρ Κανταρλί, Δημήτρης Ζωγραφάκης, Φερντί Γιλντίζ, Παύλος Σταυρόπουλος, Γκιουβέν Ιντσέ. Μετάφραση: Ελένη Βαροπούλου και Γκιουγκόρ Ντιλμέν Καλιονσού. Σκηνικά-κοστούμια: Γιώργος Πάτσας. Μουσική: Τάκης Βελλιανίτης.

Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, Στις 30/6 και 1/7, 9 μ.μ. Τηλεφωνικό κέντρο: 2103272000. Κεντρικά Ταμεία Φεστιβάλ Αθηνών, Πανεπιστημίου 39, 2109282900 (καθημερινά Δευτ.-Παρ. 8.30 π.μ.-4 μ.μ., Σάβ. 9 π.μ.-2 μ.μ.). Ταμεία Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου (Δευτ.-Πέμ. 9 π.μ.-2 μ.μ. & 5-8 μ.μ., Παρ. & Σάβ. 9.30 π.μ.-9.30 μ.μ.). Πληροφορίες: 27530/22096, 27530/22026, www.hellenicfestival.gr.

Πέρσες και Άττις

Η πρώτη φορά που ο Θόδωρος Τερζόπουλος καταπιάστηκε με τους «Πέρσες» ήταν το 1990, αν και η ερευνά του γύρω από την εύρεση μιας μεθόδου προσέγγισης του αρχαίου δράματος πηγαίνει πίσω στο 1986 και στις συνταρακτικές του «Βάκχες». Σαν ένα σύγχρονο μπουλούκι, ο θίασος του «Άττις» ταξιδεύει έκτοτε αδιάκοπα στον κόσμο, από την Ευρώπη μέχρι το Μεξικό και από τη Ρωσία μέχρι την Ιαπωνία, με τον Θόδωρο Τερζόπουλο να χαίρει διεθνούς αναγνωρίσεως στις σκηνές και τα φεστιβάλ θεάτρου του εξωτερικού ως ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες/ερευνητές.