Μαγεμένος από τον Λουίτζι Πιραντέλο, ο Γιάννος Περλέγκας μας μιλά για όλα όσα θαυμάζει και όσα ανακάλυψε στον Ιταλό συγγραφέα με αφορμή την παράσταση «Να ντύσουμε τους γυμνούς» που ανεβάζει, με τους Μαρία Πρωτόπαππα, Εύη Σαουλίδου, Θάνο Τοκάκη κ.ά., στο Θέατρο Τέχνης (από 19/12).
Τι θαυμάζεις στον Λουίτζι Πιραντέλο;
Θαυμάζω την ικανότητά του να κρύβει τα βάθη των θεμάτων του, των ηρώων του και των σχέσεών τους κάτω από μια φαινομενικά ανώδυνη και μελοδραματική επιφάνεια. Είναι αλήθεια ότι ο Πιραντέλο είναι ο συγγραφέας της μάσκας, του κατόπτρου, της υποκειμενικότητας, της σχετικοκρατίας· αλλά αυτή είναι η μισή αλήθεια. Όσοι βλέπουν τον εγκεφαλικό υποκειμενισμό στα έργα του συνήθως αφαιρούν μερικές, κατά τη γνώμη μου, καταλυτικές συνιστώσες τους: τη σικελική του καταγωγή, τα ατελείωτα δράματα της οικογένειάς του, τη δική του προσωπική τραγωδία, που συνδέθηκε με την παράνοια της γυναίκας του και τη δυστυχία των παιδιών του. Μην ξεχνάμε ότι η Αίτνα είναι στη Σικελία. Άρα ο Πιραντέλο ήξερε τι σημαίνει ηφαίστειο. Τα κατοπτρικά παιχνίδια του είναι παιχνίδια ηφαιστειώδη, όχι εγκεφαλικά.
Τι σε έκανε να επιλέξεις το συγκεκριμένο έργο;
Πήγα σε αυτό κάπως στην τύχη. Αρχικά με προσέλκυσε η μελοδραματική ιστορία, όταν ακόμη διάβαζα το έργο επιπόλαια. Φυσικά και χρησιμοποιεί τη φόρμα και την πλοκή του μελοδράματος, αλλά ο Πιραντέλο πάει πολύ παραπέρα. Ταυτοχρόνως, μέσα από τη μελέτη που έχουμε κάνει με την ομάδα και τον θίασο όλο αυτό το διάστημα, ανακαλύψαμε ότι αυτή η σχεδόν χριστιανική παραβολή των Καλών Σαμαρειτών που περιμαζεύουν μια ταπεινή και καταφρονεμένη ατυχήσασα γκουβερνάντα, σε συνδυασμό με τον αντικαθολικισμό και αντικληρικαλισμό του Πιραντέλο, κάτι άλλο από απλό μελόδραμα πρέπει να είναι.
Με ποιον τρόπο το προσεγγίζεις σκηνικά;
Οδηγηθήκαμε σε έναν μακρινό πρόγονο του Πιραντέλο, τον Δάντη. Αρχίσαμε να πιστεύουμε ότι οι ήρωες βρίσκονται σε ένα χώρο όπως το Καθαρτήριο του Δάντη και, εξαγνιζόμενοι για τα αμαρτήματα που διέπραξαν, λαχταρούν έναν επίγειο Παράδεισο, μια Εδέμ. Στη μελέτη επίσης ανακάλυψα ότι η παρότρυνση «Να ντύσουμε τους γυμνούς» είναι δανεισμένη από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο. Κάπου εκεί ήρθαν, λοιπόν, ο Φελίνι, ο Παζολίνι και αυτοί οι εκπληκτικοί συνεργάτες και αυτός ο υπέροχος θίασος. Ένα συνδυασμό όλων αυτών των ετερόκλητων στοιχείων παρουσιάζουμε στην παράστασή μας.
Η παράσταση θα έκανε πρεμιέρα στην περιφέρεια, τι προέκυψε και δεν έγινε;
Με το χέρι στην καρδιά, δεν ξέρω ακόμα τι συνέβη στ’ αλήθεια. Έλαβα μία τυπική, τηλεγραφική σχεδόν εξήγηση από τον διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης Λευτέρη Γιοβανίδη, δύο εβδομάδες πριν την πρεμιέρα στη Φλώρινα, ότι ξαφνικά κόπηκε η επιχορήγησή τους και δεν έχουν χρήματα. Η παράσταση, εκτός από το χειμωνιάτικο ταξιδάκι που θα κάναμε ως θίασος στη Φλώρινα, έχασε, ξαφνικά και ένα σεβαστό ποσό το οποίο θα αποτελούσε μια ανακούφιση, γιατί η παραγωγή μας, επειδή γίνεται με σωστούς όρους, κυρίως για τους ανθρώπους, είναι δαπανηρή. Η τηλεγραφική εξήγηση του Λευτέρη Γιοβανίδη, τον οποίο γνωρίζω χρόνια και γενικώς τον εκτιμώ, αρχικά με θύμωσε κι έπειτα με έβαλε σε σκέψεις∙ για κάποιους λόγους δεν τον θεωρώ τον μοναδικό υπεύθυνο. Δεν είναι η στιγμή να εκθέσω εδώ αυτές τις σκέψεις και προσωρινά τις κρατάω για τον εαυτό μου.
Περισσότερες πληροφορίες
Να ντύσουμε τους γυμνούς
Μια προδομένη γυναίκα πίνει δηλητήριο γιατί ο αγαπημένος της παντρεύεται άλλη. Ο Πιραντέλο ξεγυμνώνει τους ήρωες για να μας δείξει πως η ζωή είναι μια αλυσίδα από τυχαία γεγονότα και οι πράξεις μας μας ακολουθούν.
