Η θεατρική σειρά «Το βιβλίο του εαυτού μου» επιστρέφει με ένα καινούριο επεισόδιο/κεφάλαιο, το « Κεφαλαίο Ι – Παράδεισος». Ο Χρήστος Πασσαλής μας μίλησε για τη νέα του παράσταση που έρχεται στο Bios από 10/5.
«Το βιβλίο του εαυτού μου» είναι μια πάλη με το Εγώ;
Το Εγώ είναι αντικείμενο μελέτης της ψυχανάλυσης ή της ψυχολογίας και γι’ αυτό έχει μικρό ενδιαφέρον. Είναι μια καθαρή επινόηση, παραγεμισμένη με γονείς, δασκάλους, τα σπίτια όπου ζήσαμε και τέτοια. Δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη περσόνα (persona/personality-προσωπικότητα) σημαίνει μάσκα. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι ο Εαυτός: δηλαδή η υποφωτισμένη, συναρπαστική Χώρα που βρίσκεται πίσω από τη μάσκα της προσωπικότητας και που είναι το αντικείμενό μας. Με αυτή την έννοια, «Το βιβλίο του εαυτού μου» είναι μια περιπέτεια μέσα στην άγνωστη χώρα του Εαυτού, μια περιπέτεια που οπωσδήποτε περνάει μέσα από τη σύγκρουση με το Εγώ.
Η παράσταση που θα δούμε είναι το Κεφάλαιο Ι που έχει τον τίτλο «Παράδεισος». Τι είναι για σένα ο παράδεισος και τι κόλαση;
Νομίζω ότι ο παράδεισος και η κόλαση συνορεύουν, ότι υπάρχει πιθανότητα να είναι σημεία στον χάρτη και ότι ο κοσμοναύτης Yuri Gagarin είδε τον παράδεισο όσο βρισκόταν σε τροχιά γύρω από τη Γη.
Η παράσταση ακολουθεί τη διαδρομή των λέξεων της ψυχής ή του μυαλού;
Ο Artaud έγραψε κάποτε: ‘Πρέπει να γίνουμε μυστικοί ξανά’. Το μυαλό και η κοινή λογική δεν μπορούν να καταφέρουν πολλά πράγματα. Η παράσταση είναι βασισμένη σε συνειρμούς και σε εικόνες που στόχο έχουν τη σύγκρουση με την κοινή λογική, με την πραγματικότητα και με τα συστήματα αντίληψης που έχουν επιβληθεί. Το μυαλό, η κοινή λογική, η πραγματικότητα μας έχουν απογοητεύσει από τότε που ήμασταν 7 χρόνων. Δεν υπάρχει κάτι για μας εκεί. Και ευτυχώς, το θέατρο είναι ένας από τους λίγους χώρους όπου μαθαίνουμε να ζούμε με αυτό που δεν ξέρουμε ή με αυτό που δεν ξέρουμε ακόμα.
Είσαι ηθοποιός, ιδρυτικό μέλος της καλλιτεχνικής κολεκτίβας Blitz, που μοιράζεστε την κοινή πεποίθηση ότι όλα είναι υπό αμφισβήτηση. Τι έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση στη ζωή και στην τέχνη σου τα τελευταία χρόνια;
Τα πάντα. Ακόμα και η ίδια η έννοια της αμφισβήτησης.
«Πειραματιστής και προβοκάτορας»: έτσι σε έχουν αποκαλέσει τα media. Εσύ τι επιδιώκεις;
Το ζήτημα σε αυτό που κάνουμε είναι το ρίσκο και εκεί η λέξη ‘πειραματισμός’, ενώ παλιότερα με ενοχλούσε, τώρα έχει ένα νέο νόημα: ‘πειραματισμός’ σημαίνει ότι δοκιμάζω κάτι περιμένοντας αποτελέσματα που δεν ξέρω ακόμα και μετά από αυτή την διαδικασία σκέφτομαι και υπάρχω διαφορετικά από ό,τι πριν, τόσο ως σκηνοθέτης, όσο και ως πολίτης και ως άνθρωπος. Είναι ζητούμενο για μένα μια παράσταση να γίνει το όχημα προσωπικής και καλλιτεχνικής αλλαγής. Πρώτα για τους ίδιους τους δημιουργούς και –αν αυτό συμβεί- και για τους θεατές επίσης.
Κάποιες φορές αυτό επιτυγχάνεται, κάποιες φορές όχι. Όσο για την πρόκληση, είναι επίσης μέρος της μεθόδου και είναι επίσης πρώτα απ’ όλα μια κίνηση από μέσα προς τα έξω: με πιο απλά λόγια, όλα αυτά που σκεφτόμαστε, ο τρόπος που βλέπουμε την πραγματικότητα αργά και ύπουλα παγιώνεται, γίνεται σταδιακά κανείς ένα αγκυλωμένο, πλαδαρό μαλάκιο με αποτέλεσμα την καθαρή πλήξη ή την ύπνωση. Η πρόκληση, ως δύναμη καταστροφής, έρχεται να επιτεθεί ενάντια σε αυτά που έχεις χτίσει και που θεωρείς ακλόνητα. Θέλω να πω ότι το θέατρο είναι μια τέχνη πολεμική κι εκεί είναι ο πολιτικός του χαρακτήρας και όχι στη σχέση του με την επικαιρότητα, με τις ιδεολογίες ή με το λεγόμενο ‘πολιτικό θέατρο’ που είναι μια καλλιτεχνικά επικίνδυνη και αντιδραστική επινόηση του 20 ου αιώνα και που τελευταία έχει γίνει μια αλλόκοτη μόδα.
