Προκαλεί τους ακτιβιστές με σκηνές υποτιθέμενης «κακοποίησης» ζώων (όπως στο «After Sun») και στήνει τον Γολγοθά μέσα σε μια πεδιάδα από ψωμάκια χάμπουργκερ (όπως στο «Golgota picnic»). Ο φοβερός και τρομερός Αργεντινός μιλά στην Ιλειάνα Δημάδη για το «4» που θα δούμε στο Φεστιβάλ Αθηνών με πρωταγωνιστές τέσσερις ηθοποιούς και τέσσερις... κόκορες!
Μιλήστε μας για τους συμβολισμούς που υπάρχουν στο «4». Τι σημαίνουν, δηλαδή, οι κόκορες;
Δεν μου αρέσουν τα σύμβολα, ούτε το συμβολικό θέατρο. Τι να σας πω, δηλαδή; Ότι βάζω ένα γιγάντιο σαπούνι και, επάνω του, τους ηθοποιούς για να υποδηλώσω την «κάθαρση»; Ή ότι φοράω στους κόκορες New Balance, για να καυτηριάσω τον καταναλωτισμό και να γελοιοποιήσω τη δυτική μόδα; Είναι σαν να υποτιμώ τον θεατή. Σκοπός μου είναι να διεγείρω τις αισθήσεις του μέσω των «καρπών» της κοινωνίας και του πολιτισμού μας. Εξάλλου, ο καθένας μας μπορεί να δει κάτι εντελώς διαφορετικά...
Γιατί η Nike, η Ikea και τα McDonald’s εμφανίζονται στα έργα σας τόσο συχνά;
Κοιτάξτε, μπορείς να γράψεις ποίηση μιλώντας για το φεγγάρι, τον ήλιο, τον έρωτα ή το θάνατο. Κάλλιστα, όμως, μπορούν και τα McDonald’s να εμπνεύσουν έναν ποιητή. Ίσως, μάλιστα, το να γράψεις ποίηση έχοντας κατά νου την ποπ κουλτούρα και την καθημερινότητά μας να είναι και πιο αποτελεσματικό. Αν δοκιμάσεις να καταπιαστείς με θέματα υψηλά, η αποτυχία είναι σχεδόν αναμενόμενη, εκτός κι αν είσαι ο Μίλτον ή ο Μπόρχες. Ο Ρεμπό, πάλι, έγραψε ποίηση για τα γήινα – αλλά με τι τρόπο!
Στο «4» αναφέρεστε στην παιδική σας ηλικία στο Μπουένος Άιρες. Είναι ένα είδος βιογραφίας;
Όλα τα έργα μου αποτελούν ένα είδος ψευδο-βιογραφίας. Υπάρχει η δική μου αλήθεια και η αμηχανία μου να την εξιστορήσω. Η μόνη λύση είναι η υπερβολή. Με την υπερβολή παραμορφώνω τα πάντα. Πρόκειται για μια αισθητική διαδικασία, που διαμορφώνει το ύφος μου ή τουλάχιστον μια βασική παράμετρό του. Στην τέχνη, το ύφος είναι το σημαντικό. Το να λες τα προσωπικά σου είναι ανούσιο. Σε όλους συμβαίνουν διάφορα, άλλοτε τραγικά και άλλοτε εξαίσια. Πού έγκειται το ενδιαφέρον; Στο «πώς» τα αφηγείσαι. Αν εξιστορείς τη ζωή όπως είναι, μάλλον είσαι απατεώνας. Αν ψεύδεσαι με κομψότητα, τότε μπορεί και να είσαι καλλιτέχνης.
«Μέγας πρωτοπόρος και μέγας προβοκάτορας»: έτσι σας αποκαλούν τα media. Εσείς τι επιδιώκετε;
Να αρέσει στο κοινό αυτό που κάνουμε. Γιατί γίνεται από την ανάγκη μας να επικοινωνήσουμε. Πρόθεσή μου είναι να μεταγγίσω μια νέα ποιητική. Το κοινό, κάποιες φορές, αρνείται να έρθει σε επαφή με μιαν άλλη πραγματικότητα, πέρα από εκείνη που γνωρίζει. Δεν συμβιβάζομαι εύκολα. Ως αποτέλεσμα, αυτό που λέω προκαλεί αντιδράσεις. Δεν δίνω δεκάρα, όμως, για την πρόκληση. Εκείνο που με ενδιαφέρει είναι η οντολογία, το ζήτημα του «είναι» και της υπέρβασής του. Μοχθώ για κάτι που θεωρώ σημαντικό τόσο για το κοινό όσο και για εμάς.
Το 2014 αναλάβατε τη διεύθυνση του Κέντρου Δραματικής Τέχνης του Μονπελιέ. Πώς είναι για έναν Αργεντινό να ζει και να εργάζεται στη Γαλλία, σε καιρούς κρίσης;
Τα πάντα γύρω μας καταρρέουν. Είναι σαν να φτάνεις σε μια πολυτελή κατοικία, όπου αρχικά εντυπωσιάζεσαι από το λούσο της. Σιγά σιγά, όμως, παρατηρείς τις λεπτομέρειες και διαπιστώνεις πως το air-condition κάνει φασαρία, τα υδραυλικά δεν λειτουργούν καλά, το παράθυρο δεν κλείνει, υπάρχει μια απαίσια μυρωδιά που δεν λέει να φύγει και ύποπτες κηλίδες στους τοίχους... Αυτή είναι η Γαλλία. Το κράτος πρόνοιας έχει ξοφλήσει, η ίδια η ιδέα του κράτους ολοένα εκπίπτει και τα πάντα τελούν υπό διάλυση. Ξέρετε γιατί; Διότι καμία χώρα δεν μπορεί να μείνει για πάντα αλώβητη από τη δυστυχία του υπόλοιπου κόαμου. Η βία και η δυστυχία τρυπώνουν από εκείνο το παράθυρο που δεν κλείνει καλά. Γιατί από το ίδιο αυτό παράθυρο έχει ξεχυθεί κατά κόρον βία και κακία. Κανένας σε αυτόν τον κόσμο δεν είναι αθώος. Κανένας, όμως, επίσης, σε αυτόν τον κόσμο, δεν αξίζει να δολοφονείται ούτε και να ζει μέσα στο φόβο.
Όταν ακούτε τη λέξη «Ελλάδα», τι σας έρχεται πρώτο στο νου; Η Ακρόπολη ή μια χώρα σε κρίση;
Η πρώτη μου σκέψη είναι ο Πλάτων, οι σωκρατικοί διάλογοι, οι κυνικοί – η φιλοσοφία. Κι αμέσως μετά, η αρχαία ελληνική τραγωδία και ο Αριστοφάνης. Αυτό είναι για μένα η Ελλάδα. Από εκεί και πέρα, το να βλέπεις μια χώρα σε οικονομική κρίση είναι λυπηρό. Εξίσου λυπηρό είναι, βέβαια, να βλέπεις μια χώρα σε ηθική και πολιτιστική κρίση, σαν αυτή που βιώνουν όλες οι χώρες του πλανήτη. Η Ευρώπη βαδίζει στους δικούς της ρυθμούς, σέρνοντας κακήν κακώς την Ελλάδα, την Πορτογαλία αλλά και την Ισπανία. Ακολουθούμε το υπερηχητικό της τρένο χωρίς τον κατάλληλο εξοπλισμό. Καθώς λοιπόν εκείνη αναπτύσσει ταχύτητα, τα βαγόνια μας εκτροχιάζονται. Κι έτσι, το τρένο της Ευρώπης θα συνεχίσει χωρίς εμάς, ελαφρύτερο, οδεύοντας προς την απόλυτη ευημερία των λίγων και εκλεκτών, των VIP εταίρων του σύμπαντος.
Στην παρούσα συνέντευξη, πολύτιμη στάθηκε η συμβολή της Αλίσια Δημάδη.
Το «4» θα παιχτεί στις 4 και 5/7 στην Πειραιώς 260 (στα ισπανικά, με ελληνικούς υπέρτιτλους).
Περισσότερες πληροφορίες
4
Ο διάσημος και αμφιλεγόμενος Αργεντίνος σκηνοθέτης επανέρχεται μ’ ένα «σκανδαλιστικό» θέαμα γύρω από την παιδική σεξουαλικότητα τοποθετώντας επί σκηνής ένα υπερμέγεθες σαπούνι, ένα drone και τέσσερις ηθοποιούς δεμένους μεταξύ τους, με υπόκρουση… Μπετόβεν
