Ζωντανά εκθέματα, άνθρωποι δηλαδή, με σάρκα και οστά, πλην όμως ακίνητοι και αμίλητοι –στην πλειοψηφία τους, αφρικανικής καταγωγής-, τοποθετημένοι σαν αγάλματα, σε tableaux vivant ανείπωτης ομορφιάς. Κυριαρχεί εκείνο του άνδρα που κραδαίνει ένα καλάθι γεμάτο κομμένα χέρια από λάτεξ. Αποτελεί πειστήριο του πρόσφατου παρελθόντος: αναφέρεται στον Κογκολέζο χωρικό που υποχρεώθηκε από τους Βέλγους αποικιοκράτες του Λεοπόλδου Β΄ να ακρωτηριάσει παραδειγματικά τα χέρια των συμπατριωτών του. Λίγες αίθουσες πιο κάτω, ένας άνδρας με ρούχα σημερινά, καθηλωμένος σε μια θέση αεροπλάνου και φιμωμένος με ταινία στο στόμα, γίνεται το πειστήριο ενός πιο σύγχρονου εγκλήματος: της δολοφονίας, με ασφυξία, παράνομων μεταναστών, μέσα στις πτήσεις της απέλασής τους. Ο επαναπατρισμός, δηλαδή, συντελείται ως θάνατος. Πόσο, λοιπόν, διαφέρει η λογική και η πρακτική των αποικιοκρατών του 19ου αιώνα με εκείνη των σημερινών δυτικών;
Τέτοιες «ενοχλητικές» διερωτήσεις προκύπτουν για τον επισκέπτη του κτιρίου με το νεοκλασικό γόητρο της οδού Ακαδημίας 23, όπου παλιότερα στεγαζόταν η Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου. Εκεί δηλαδή όπου ο διεθνούς κύρους εικονοκλάστης Νοτιοαφρικανός Μπρετ Μπέιλι -δραματουργός, σκηνοθέτης, σκηνογράφος, εικαστικός και καλλιτεχνικός διευθυντής της σπουδαίας ομάδας «Third World Bunfight», με έδρα το Κέιπ Τάουν- έχει στήσει το «Exhibit B», αυτήν τη «ζωντανή», ακίνητη περφόρμανς που υιοθετεί τη φόρμα της έκθεσης για να εκθέσει το ζοφερό χρονικό του ρατσισμού μας, των εθνικών στεροτύπων που χωρίζουν αυτόν τον κόσμο σε «λευκούς» και «μαύρους», σε ισχυρούς και υποτελείς, σε «εμάς» και σε «άλλους «-από των καιρό των αποικιών και του απαρτχάιντ έως σήμερα.
Το βλέμμα των αμίλητων περφόρμερ πάνω μας έχει την ισχύ της Μέδουσας: μας παγώνει. Κάποιοι μίλησαν για σοκ, ενοχή ή και αμηχανία. Εγώ, πάλι, θα μιλήσω για απόδραση από τη λήθη –ιστορική, γεωπολιτική αλλά και πολιτιστική. Γιατί η καλλιτεχνική χειρονομία του Μπέιλι, με τα ζωντανά εκθέματά της, κοιτά κατάματα την (εξίσου ζωντανή) ιστορία των σχέσεων άνισης ισχύος που διέπει αυτόν τον κόσμο. Το δε συνοδευτικό γραπτό υλικό του «Εxhibit B» καθιστά την έννοια «ευρωπαϊκός πολιτισμός» ιδιαιτέρως προβληματική ακόμη και για τον πιο ανιστόρητο ευρωπαϊστή.
Θα μιλήσω, όμως, και για κάτι ακόμη: για την αμφιλεγόμενη πρακτική του Μπέιλι να βιτρινοποιήσει, στα εκπάγλου καλλονής ζωντανά tableaux vivant του, την ανείπωτη κτηνωδία του ιμπεριαλιστικού εξανδραποδισμού. Συμβαίνει, δηλαδή, με το «Exhibit B» το γνωστό ατόπημα που απασχολεί, με όρους σκεπτικισμού, τη σύγχρονη κριτική ανάλυση. Η καταγγελία παρουσιάζεται ως ένα (ακόμη) ανείπωτης ομορφιάς έκθεμα. Το δίπολο «αισθητικό κάλλος-ζοφερό χρονικό» αποτελεί εγγύηση για το εφήμερο σοκ του θεατή αλλά, ίσως, και άλλοθι για ένα άλλο δίπολο: «ναι, ο κόσμος μας είναι γεμάτος εγκλήματα αλλά εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι’ αυτό εκτός από το να τα παρατηρώ με δάκρυα στα έκπληκτα μάτια μου». Ιδού το εγγενές βραχυκύκλωμα της πολιτικής/ακτιβιστικής τέχνης, ιδού και το βραχυκύκλωμα του σύγχρονου αστού.
Το «Εxhibit B» παρουσιάζεται απογευματινές και βραδυνές ώρες (7 μ.μ.-10.20 μ.μ.), μέχρι τις 29/5, και παρουσιάζεται στο πλαίσιο του 3ου Fast Forward Festival της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση στο κτίριο της οδού Ακαδημίας 23.Προτείνεται η προκράτηση θέσης λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων.Γλώσσες εγκατάστασης: ελληνικά, αγγλικά. Προαγορά: Κανονικό 10€, Μειωμένο-Άνεργοι 5€. Αγορά στο χώρο της εκδήλωσης: Με μετρητά, μόνο εισιτήρια των 10€ (διατίθενται 30' πριν την παράσταση). Η δράση πραγματοποιείται σε μη θεατρικό χώρο ο οποίος δεν είναι προσβάσιμος σε ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες.Περισσότερα από το www.sgt.gr
Περισσότερες πληροφορίες
Fast Forward Festival 3
Στο τρίπτυχο «τέχνη, κοινωνία, πολιτική» εστιάζει η 3η διοργάνωση του διεθνούς φεστιβάλ παραστατικών τεχνών με τη χρήση νέων τεχνολογιών. Επτά υβριδικές περφόρμανς/εγκαταστάσεις παρουσιάζονται εντός της Στέγης και στο δημόσιο χώρο, ενώ διοργανώνονται συζητήσεις, masterclasses και σχετικό συμπόσιο με καλλιτέχνες από το Άμστερνταμ, τη Βηρυτό, τις Βρυξέλλες, το Κέιπ Τάουν, τη Μελβούρνη, τη Ραμάλα, το Σέφιλντ και το Τελ Αβίβ (16-31/5). Αναλυτικό πρόγραμμα στο www.sgt.gr
