Το πρώτο πράγμα που αντιλαμβάνεσαι στο Πόρτο είναι ότι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Πορτογαλίας, δεν έχει ιδιαίτερη διάθεση να σου κάνει τα πράγματα εύκολα. Οι δρόμοι ανηφορίζουν απότομα, τα πλακόστρωτα σε κάνουν να κοιτάς πού πατάς, τα σπίτια είναι στριμωγμένα το ένα δίπλα στο άλλο και ο ποταμός Δούρος εμφανίζεται ξαφνικά ανάμεσα στα κτήρια, σαν να ανοίγει ένα παράθυρο μέσα στην πόλη. Κι όμως, κάπου ανάμεσα σε μια ανηφόρα, ένα ποτήρι Porto και μια στάση για καφέ, σταματάς να βιάζεσαι. Ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο ατού του Πόρτο: σε βάζει στο δικό του ρυθμό.
Η διαμονή μας ξεκίνησε αρκετά…μοσχοβολιστά, αφού μείναμε στο Torel Saboaria Boutique Hotel Porto, ένα παλιό σαπωνοποιείο που μετατράπηκε σε boutique hotel πέντε αστέρων. Το παρελθόν του κτηρίου δεν έχει εξαφανιστεί κάτω από τη σύγχρονη αισθητική· αντίθετα, αποτελεί μέρος της εμπειρίας. Η φιλοσοφία του ξενοδοχείου περιστρέφεται γύρω από τις αισθήσεις, με αρωματισμένα δωμάτια, διαφορετικές scent-inspired εμπειρίες και minimal εσωτερικούς χώρους. Είναι από εκείνα τα ξενοδοχεία, όπου επιστρέφεις το απόγευμα και δεν έχεις καμία βιασύνη να ξαναβγείς.
Η αγορά όπου χτυπά η καθημερινότητα του Πόρτο
Η πρώτη μας βόλτα ήταν στο Mercado do Bolhão, την ιστορική αγορά της πόλης, μόλις δύο βήματα από το ξενοδοχείο μας. Η αγορά λειτουργεί στην περιοχή από το 1839 και το σημερινό της κτήριο, χαρακτηριστικό δείγμα αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ού αιώνα, έχει πλέον ανακαινιστεί πλήρως. Αντί όμως να μετατραπεί σ’ ένα ακόμη όμορφο αξιοθέατο για φωτογραφίες, εξακολουθεί να έχει τον χαρακτήρα μιας πραγματικής αγοράς με τα όλα της.
Στους πάγκους βρίσκεις ψάρια και θαλασσινά, κρέατα, τυριά, αλλαντικά, φρούτα, λαχανικά και λουλούδια, ακόμη και μακαρονάδες που φτιάχνονται μπροστά σου και βουτούν μέσα σε μεγάλα κυκλικά τυριά για να κλέψουν την αλμύρα τους, ενώ οι πωλητές δίνουν το δικό τους αυθεντικό ρυθμό στον χώρο. Είναι ένα καλό σημείο για να ξεκινήσεις την εξερεύνηση του Πόρτο, όχι μόνο επειδή βρίσκεται στο κέντρο, αλλά επειδή σου δείχνει κάτι από την καθημερινότητα των κατοίκων του.
Από εκεί αρχίσαμε να κατηφορίζουμε προς το ιστορικό κέντρο και την παραποτάμια συνοικία Ribeira, περνώντας από δρόμους όπου οι προσόψεις με τα azulejos εναλλάσσονται με παλιά, ελαφρώς ξεθωριασμένα κτήρια, αλλά σίγουρα χρωματιστά. Στο Πόρτο η ομορφιά δεν είναι πάντα τακτοποιημένη. Και αυτό ακριβώς είναι που την κάνει ενδιαφέρουσα.
Το βράδυ δειπνήσαμε στο Nogueira’s Porto (R. de Ceuta 23), στην καρδιά της Baixa. Στεγασμένο σ’ ένα ιστορικό κτήριο, το εστιατόριο απλώνεται σε δύο επίπεδα, με ένα εντυπωσιακό bar στον επάνω όροφο και την κύρια σάλα από κάτω. Η ατμόσφαιρα είναι κοσμοπολίτικη και ζωντανή, περισσότερο lounge παρά παραδοσιακή, ενώ η κουζίνα κινείται από τις εκλεκτές κοπές κρέατος και το steakhouse ύφος μέχρι sushi, ceviche και πιάτα με ασιατικές επιρροές.
Η χρυσή ώρα πάνω από τον ποταμό Δούρο
Τουλάχιστον μια ή και περισσότερες φορές αξίζει να βρεθείς –και να κοντοσταθείς- στη Dom Luís I Bridge, μία από τις πιο χαρακτηριστικές γέφυρες της πόλης. Η μεταλλική γέφυρα εγκαινιάστηκε το 1886 και συνδέει το Πόρτο με τη Vila Nova de Gaia, την πόλη ακριβώς απέναντι από τις όχθες του ποταμού, τόσο που δυσκολεύεσαι να συνειδητοποιήσεις ότι ο Δούρος χωρίζει δύο διαφορετικές πόλεις. Το επάνω επίπεδό της χρησιμοποιείται σήμερα από τη γραμμή του μετρό και τους πεζούς, ενώ από ψηλά έχεις μία από τις πιο εντυπωσιακές πανοραμικές θέες προς το Δούρο.
Πήγαμε την ώρα που έδυε ο ήλιος. Κάτω μας τα νερά του ποταμού είχαν πάρει χρυσαφένια απόχρωση και απέναντι, στη Gaia, άρχιζαν να ανάβουν τα φώτα. Οι στέγες των σπιτιών, οι βάρκες στον ποταμό και οι δύο όχθες που ενώνονται κάτω από τη γέφυρα έμοιαζαν σχεδόν σκηνοθετημένες. Αν υπάρχει ώρα που αξίζει να βρεθείς εδώ, είναι σίγουρα αυτή.
Δείπνο στο ποτάμι με μπόλικο Porto
Μετά από μια μεγάλη περαντζάδα στις εκβολές του Δούρου, καθήσαμε για δείπνο στο Casario (R. de Cima do Muro 61), έναν από τους πιο ατμοσφαιρικούς γαστρονομικούς προορισμούς της πόλης, με θέα στο Δούρο. Με την καθοδήγηση των καταξιωμένων σεφ Miguel Castro e Silva και José Guedas, η κουζίνα του κινείται γύρω από σύγχρονες εκδοχές πορτογαλικών γεύσεων με φρέσκα εποχικά υλικά και θαλασσινά, ενώ η λίστα κρασιών δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις δύο μεγάλες οινικές ταυτότητες της περιοχής: τα κρασιά του Δούρου και το διάσημο Porto. Δοκιμάσαμε καπνιστό χέλι με μουστάρδα και μέλι, καλαμάρι γεμιστό με Paio Bísaro και μπούτι πάπιας με σάλτσα Périgueux. Στην κάβα υπάρχουν περισσότερες από 60 ετικέτες και, φυσικά, ήταν αδύνατο να μην δοκιμάσουμε Porto.
Το ενδιαφέρον με το Πόρτο είναι ότι το κρασί δεν είναι απλώς κάτι που παραγγέλνεις μαζί με το φαγητό. Είναι κομμάτι της ίδιας της ιστορίας του. Το Portο παράγεται στην κοιλάδα του Δούρου και παραδοσιακά μεταφερόταν στον ποταμό με τα χαρακτηριστικά barcos rabelos μέχρι τα κελάρια της Vila Nova de Gaia, όπου παλαίωνε και αποθηκευόταν. Γι’ αυτό και η απέναντι όχθη δεν είναι απλώς ένα ακόμη όμορφο σημείο της πόλης· είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το κρασί που έδωσε στο Πόρτο μέρος της διεθνούς φήμης του. Κάπου ανάμεσα στις γουλιές και στο δεύτερο πιάτο, είχαμε ήδη αρχίσει να αφήνουμε πίσω μας την αίσθηση ότι πρέπει συνεχώς να προλάβουμε κάτι.
Από τα azulejos στις χρυσές αίθουσες
Το επόμενο πρωί ξεκινήσαμε από τον σιδηροδρομικό σταθμό São Bento. Ακόμη κι αν δεν πρόκειται να πάρεις τρένο, αξίζει να περάσεις την είσοδό του. Περισσότερα από 20.000 azulejos καλύπτουν τους τοίχους της κεντρικής αίθουσας, αφηγούμενα σκηνές από την πορτογαλική ιστορία και την καθημερινή ζωή. Ο σταθμός εγκαινιάστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα και το εσωτερικό του σχεδιάστηκε από τον Jorge Colaço.
Καθήσαμε για brunch στο Mercador Café (R. Das Flores 180), δύο βήματα από το σταθμό São Bento, ένα all-day café που από το 2017 έχει δώσει στον ιστορικό δρόμο μια πιο σύγχρονη, χαλαρή νότα. Εδώ το brunch σερβίρεται όλη την ημέρα σ’ έναν χώρο που ταιριάζει απόλυτα στον ρυθμό του κέντρου: κόσμο που μπαινοβγαίνει, παρέες που κάθονται για ώρα και εκείνη την ευχάριστη αίσθηση ότι η μέρα στο Πόρτο δεν χρειάζεται να ξεκινήσει βιαστικά.
Από εκεί συνεχίσαμε προς το Palácio da Bolsa, το ιστορικό Χρηματιστήριο του Πόρτο. Το κτήριο άρχισε να κατασκευάζεται τον 19ο αιώνα πάνω στα ερείπια του μοναστηριού του São Francisco και χρειάστηκε δεκαετίες για να ολοκληρωθεί. Το εσωτερικό του είναι ένα εντυπωσιακό μείγμα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής και διακοσμητικών επιρροών από διαφορετικές εποχές. Η πιο εντυπωσιακή αίθουσα είναι η αριστουργηματική Αραβική Αίθουσα, εμπνευσμένη από το Alhambra, με πλούσιο διάκοσμο με επιχρυσωμένα ανάγλυφα, για τα οποία χρειάστηκαν σχεδόν 18 χρόνια χειροποίητης εργασίας. Είναι από εκείνα τα σημεία όπου η ιστορία της πόλης γίνεται ξαφνικά πολύ πιο απτή.
Στη Rua das Flores επιστρέψαμε αργότερα για φαγητό στην Cantina 32 (R. Das Flores 32), ένα από εκείνα τα εστιατόρια που έχουν καταφέρει να παντρέψουν την πορτογαλική παράδοση με μια πιο σύγχρονη, δημιουργική ματιά. Η ατμόσφαιρα είναι χαλαρή, η διακόσμηση συνδυάζει industrial στοιχεία με vintage λεπτομέρειες και η κουζίνα κινείται γύρω από γνώριμες πορτογαλικές γεύσεις, ιδωμένες όμως μέσα από μια πιο σύγχρονη ματιά.
Τα κλασικά που αξίζουν, ακόμη κι όταν είναι τουριστικά
Υπήρχαν φυσικά και οι στάσεις που δύσκολα παραλείπεις σε ένα πρώτο ταξίδι. Το Café Majestic, ένα από τα πιο ιστορικά καφέ του Πόρτο, άνοιξε το 1921 και διατηρεί μέχρι σήμερα την περίτεχνη belle époque αισθητική του. Ναι, έχει τουρίστες και πιθανότατα θα χρειαστεί να περιμένεις. Αλλά το εσωτερικό του, με τους καθρέφτες, το ξύλο και τα διακοσμητικά στοιχεία της εποχής, δικαιολογεί τη στάση.
Η Livraria Lello είναι ένα άλλο από τα σημεία όπου η τουριστική δημοφιλία είναι πλέον δεδομένη. Το νεογοτθικό βιβλιοπωλείο του 1906 έγινε διάσημο για την εντυπωσιακή ξύλινη σκάλα και το περίτεχνο εσωτερικό του. Η ουρά μπορεί να σου θυμίσει ότι δεν είσαι ο μόνος που το ανακάλυψε, αλλά όταν σηκώνεις το βλέμμα προς την οροφή καταλαβαίνεις απόλυτα γιατί συνεχίζει να προσελκύει κόσμο. Η είσοδος είναι 8€, ποσό που πιστώνεται με την αγορά κάποιου βιβλίου.
Η Gaia από ψηλά
Περάσαμε στη Vila Nova de Gaia, στην απέναντι όχθη του Δούρου, όπου βρίσκονται τα περισσότερα ιστορικά κελάρια κρασιού. Ανεβήκαμε με το Gaia Cable Car, που συνδέει την περιοχή των κελαριών με το επάνω επίπεδο της γέφυρας Dom Luís I. Η διαδρομή είναι σύντομη, αλλά η θέα κάνει όλη τη διαφορά. Από ψηλά βλέπεις το Πόρτο ολόκληρο: τις κεραμοσκεπές, τις πολύχρωμες προσόψεις, τον ποταμό και τις γέφυρες που ενώνουν τις δύο πόλεις.
Βγαίνοντας από το τελεφερίκ βρεθήκαμε στο Jardim do Morro, έναν καταπράσινο κήπο στη Gaia που έχει γίνει ένα από τα πιο αγαπημένα σημεία για να χαζέψεις το ηλιοβασίλεμα πάνω από το Πόρτο. Εκεί η ατμόσφαιρα ήταν τελείως διαφορετική από αυτή ενός κλασικού αξιοθέατου. Κόσμος καθόταν στο γρασίδι, παρέες είχαν πιάσει τα καλύτερα σημεία για τη θέα, άλλοι έπιναν ένα ποτό και μια live μουσική έδινε τον ρυθμό στο απόγευμα. Για λίγο δεν υπήρχε κανένα πρόγραμμα να ακολουθήσουμε. Απλώς καθήσαμε κι εμείς, κοιτάζοντας απέναντι την πόλη να απλώνεται ολόκληρη μπροστά μας.
Η πιο γλυκιά γευσιγνωσία
Είναι μάλλον εγκληματικό να φύγεις από το Πόρτο χωρίς να έχεις βιώσει την εμπειρία μιας γευσιγνωσίας κρασιού. Η επίσκεψη στα κελάρια στη Vila Nova de Gaia είναι ένας διαφορετικός τρόπος να καταλάβεις την πόλη. Η μυρωδιά του ξύλου, η υγρασία, τα βαρέλια και οι φιάλες που ωριμάζουν στους σκοτεινούς χώρους σε μεταφέρουν σ’ έναν κόσμο όπου το κρασί δεν αντιμετωπίζεται ως trend, αλλά ως παράδοση αιώνων.
Επιλέξαμε τα Burmester Wine Cellars όπου η γευσιγνωσία ήταν στην πραγματικότητα ένα μικρό μάθημα πάνω στο Portο. Δοκιμάσαμε Tawny 10, 20 και 30 ετών και παρακολουθήσαμε στο ποτήρι πώς η παρατεταμένη παλαίωση σε ξύλο μεταμορφώνει σταδιακά το κρασί. Σε αντίθεση με το Ruby, όπου στόχος είναι να διατηρηθεί ο νεανικός φρουτώδης χαρακτήρας, το Tawny εξελίσσεται με ελεγχόμενη οξείδωση σε ξύλινα βαρέλια, αποκτώντας σταδιακά πιο ανοιχτόχρωμες κεχριμπαρένιες αποχρώσεις και πιο σύνθετο αρωματικό προφίλ, με νότες αποξηραμένων φρούτων, ξηρών καρπών, μπαχαρικών και ξύλου.
Ένα απόγευμα χωρίς πρόγραμμα
Αν κάτι θα πρότεινα να μην κάνεις στο Πόρτο, είναι να γεμίσεις κάθε ώρα με αξιοθέατα. Ένα από τα πιο όμορφα απογεύματά μας ήταν στους Jardins do Palácio de Cristal, έναν μεγάλο κήπο με μονοπάτια, παγώνια, δέντρα και ανοιχτή θέα προς το Δούρο. Δεν είχαμε κάποιο ιδιαίτερο πρόγραμμα. Απλώς περπατήσαμε, σταματήσαμε σε μερικά από τα σημεία με θέα και για λίγο ξεχάσαμε την ώρα.
Το βραδάκι, καθήσαμε για aperitivo και τελικά για φαγητό στο Puro 4050 (Lgo de S. Domingos 84). Η ιταλο-μεσογειακή κουζίνα του έχει ως πρωταγωνίστρια τη φρέσκια mozzarella, ενώ ο χώρος μοιάζει περισσότερο με μικρή θεατρική σκηνή παρά με τυπικό εστιατόριο: παλιά βιβλία, παράξενες εικονογραφήσεις, έντομα και μια ανοιχτή κουζίνα συνθέτουν ένα σκηνικό με έντονη προσωπικότητα. Η ίδια η φιλοσοφία του Puro 4050 παραπέμπει σε μια γαστρονομική "παράσταση", όπου η εμπειρία ξεκινά ήδη από τη στιγμή που περνάς την πόρτα.
Nύχτα με fado κι ένα πρωινό με Pastel de Nata
Στo Casa da Mariquinhas - Fado Porto Est. 1968 (R. de São Sebastião 25), έναν ιστορικό χώρο fado στο Πόρτο, τα φώτα χαμηλώνουν, τα ποτήρια σταματούν για λίγο να ακούγονται και η φωνή της τραγουδίστριας γεμίζει τον χώρο. Το fado είναι συνδεδεμένο κυρίως με τη Λισαβόνα, όμως στο Πόρτο η εμπειρία αποκτά τον δικό της χαρακτήρα, μέσα σε μικρούς χώρους όπου η απόσταση ανάμεσα στον μουσικό και το κοινό σχεδόν εξαφανίζεται. Δεν χρειαζόταν να καταλαβαίνουμε κάθε λέξη. Η saudade, αυτή η δύσκολα μεταφράσιμη πορτογαλική αίσθηση νοσταλγίας και απουσίας, περνούσε μέσα από τη φωνή πριν προλάβεις να την εξηγήσεις.
Το επόμενο πρωί το Pastel de Nata -με τη σφολιάτα να σπάει στο πρώτο δάγκωμα και την κρέμα να μυρίζει κανέλα- από το Castro- Atelier de Pastéis de Nata (R. De Mouzinho da Silveira 61) και το Manteigaria (πολλές διευθύνσεις) είναι επιβεβλημένο. Οι δρόμοι μύριζαν καφέ, οι ανηφόρες εξακολουθούσαν να μας δοκιμάζουν και ο Δούρος κυλούσε αδιάφορος για όλα όσα εμείς προσπαθούσαμε να χωρέσουμε μέσα σε λίγες ημέρες.
Τελικά, αυτό που πήραμε μαζί μας από το Πόρτο δεν ήταν μόνο οι φωτογραφίες από τη Dom Luís I, τα azulejos του São Bento, τις χρυσές αίθουσες του Palácio da Bolsa ή η γεύση του Porto. Ήταν εκείνος ο πιο αργός ρυθμός που αποκτάς όταν αρχίζεις να κάθεσαι λίγο περισσότερο στο τραπέζι, να κάνεις μια βόλτα χωρίς προορισμό, να κοιτάς τον ποταμό αντί για το κινητό σου και να λες "άλλο ένα ποτήρι" χωρίς να σκέφτεσαι την επόμενη μέρα.
Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, μεθύσαμε. Όχι μόνο με το Porto. Μεθύσαμε με το ίδιο το Πόρτο.
