Τα Βαλκάνια εξελίσσονται στην πιο δυνατή ταξιδιωτική τάση για ταξίδια στο εξωτερικό. Η Δωροθέα Αναστασιάδου περπάτησε συγκλονισμένη στα πανταχού παρόντα χνάρια της πρόσφατης Ιστορίας του Σεράγεβο, ήπιε αργοψημένο βοσνιακό καφέ στο μπρίκι και κοκτέιλ στο χέρι με € 4 και γοητεύτηκε από την ατμόσφαιρα μιας πόλης-έκπληξη, που προσφέρεται για city break έξω από τα συνηθισμένα.
Η πρωτεύουσα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είναι μια πόλη μωσαϊκό. Κατάλοιπα οθωμανικά και αυστροουγγρικά μπερδεύονται με ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκό κομμάτι και μια απλή βόλτα στην πόλη περνάει από ορθόδοξα εκκλησάκια, καθολικούς ναούς, πολύβουα τζαμιά και απόμερες συναγωγές, θυμίζοντάς μας πως το Σεράγεβο ήταν και είναι ένα χωνευτήρι θρησκειών, πολιτισμών κι εθνοτήτων. Και αν κάποτε αυτό το diversity έγινε αιτία διαμάχης, η πόλη και ο λαός της προχωρούν γνωρίζοντας πως άλλος δρόμος δεν υπάρχει πέρα από αυτόν της ενότητας και της συνύπαρξης.
Ανόθευτο ακόμη από την επέλαση του μαζικού τουρισμού, είναι η χαρά του ταξιδιώτη: αυθεντικό, αντιφατικό, ζωντανό, ενδιαφέρον και πολύπλευρο, όχι τεράστιο για να το περπατήσεις και αρκετά οικονομικό για να το ρίξεις και λίγο έξω. Και όσα έχει να πει από Ιστορία άλλα τόσα έχει από φαγητό, διασκέδαση και τέχνη. Οι άνθρωποι είναι χαλαροί, φιλικοί και οι νέοι μιλούν όσα αγγλικά χρειάζονται για να πιάσετε κουβέντα.
Ο επισκέπτης, πάλι, στην πρώτη βόλτα του κοιτάζει διαρκώς ψηλά. Και αυτό επειδή το βλέμμα του κλέβουν τα κατατρυπημένα από τις σφαίρες κτίρια. Λένε πως αν κολλήσεις το μάτι σου σε μία από αυτές τις τρύπες, θα δεις όλο το παρελθόν της πόλης να περνάει από μπροστά σου. Η δική μας περιπλάνηση στο Σεράγεβο ξεκινάει με απρόοπτα, καθώς ο δρόμος για το δωμάτιό μας περνάει μέσα από ένα κουρείο, ενώ το ιδιωτικό πάρκινγκ αποδεικνύεται πως είναι... η πίσω αυλή της γειτόνισσας! Ας είναι, τα συγχωρούμε όλα, εδώ είναι Βαλκάνια άλλωστε. Άσε που το δωμάτιο έχει απευθείας θέα στην Bascarsija, την Παλιά Πόλη του Σεράγεβο, το πιο παραδοσιακό κομμάτι της και την οθωμανική ψυχή της.
Κατεβαίνουμε ευθύς να συναντήσουμε το Sebilj, το εμβληματικό ξύλινο σιντριβάνι οθωμανικού στιλ, που σηματοδοτεί την είσοδο στην Bascarsija, δηλαδή σε έναν κυκεώνα από πλακόστρωτα στενά δρομάκια, μικρά κεραμιδόσκεπα μαγαζάκια, καφενεία και μπακιρτζίδικα, υπαίθρια παζάρια και κεμπαπτζίδικα. Παντού είναι έντονο το μουσουλμανικό στοιχείο και, φυσικά, τα τζαμιά κυριαρχούν. Καθόμαστε σε ένα από τα χαμηλά τραπεζάκια των καφενείων, περικυκλωμένοι από μυρωδιές παρακείμενων ναργιλέδων, και αργοπίνουμε βοσνιακό καφέ στο μπρίκι (λέγε με τούρκικο) παρατηρώντας τον κόσμο.
Στα όρια ακριβώς της Παλιάς Πόλης αργοκυλάει ο ποταμός Miljacka. Αναζητήστε τη Latin Bridge –στη γωνία της μια ταμπέλα μάς θυμίζει ότι στο σημείο αυτό δολοφονήθηκε στα 1914 ο αρχιδούκας της Αυστρίας Φραγκίσκος Φερδινάνδος–, γεγονός που πυροδότησε την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Και μια που είμαστε στην εποχή της Αυστροουγγαρίας, το Σεράγεβο έχει και μια τέτοια πλευρά: η οδός Ferhadija πλαισιώνεται από κτίρια της εποχής, δίνοντας έτσι αριστοκρατικό αέρα δυο βήματα από την πολύβουη οθωμανική γειτονιά. Το δημαρχείο, πάνω στο ποτάμι, είναι ένα έξοχο δείγμα της εποχής.
Η βόλτα συνεχίζεται στο σύγχρονο κομμάτι, βαδίζοντας ταυτόχρονα στα χνάρια της σύγχρονης Ιστορίας. Εδώ, ακόμη κι αν θέλεις, δεν μπορείς να κάνεις τον αφελή τουρίστα. Η πολιορκία της πόλης, που κράτησε τρία χρόνια, έχει αφήσει βαριά τη σκιά της. Είναι αδύνατο να την περπατήσεις χωρίς να σκοντάψεις σε αναμνήσεις – στο πεζοδρόμιο θα δεις τα «τριαντάφυλλα του Σεράγεβο», τις τρύπες που άφησαν οι όλμοι καθώς ρίχνονταν από τους γύρω λόφους, που γέμισαν με κόκκινο τσιμέντο κι έμειναν εκεί, μάρτυρες του παρελθόντος.
Ακόμη και στη σκεπαστή αγορά του Markale, ανάμεσα στους φορτωμένους πάγκους με τα πολύχρωμα λαχανικά, δεν γίνεται να μην προσέξεις τον τοίχο με τα ονόματα των θυμάτων κάποιας επίθεσης.
Γοητευμένοι και συγκλονισμένοι από την πανταχού παρούσα Ιστορία, δεν παραλείπουμε μια επίσκεψη στην «Galerija 11/07/1995», ένα πραγματικά συγκλονιστικό μουσείο αφιερωμένο στη σφαγή της Σρεμπρένιτσα, στο «History Museum of Bosnia i Herzegovina», που παρουσιάζει την καθημερινή ζωή στο πολιορκημένο Σεράγεβο, καθώς και το Tunnel of Sarajevo, που φτιάχτηκε εν μέσω του πολέμου και αποτέλεσε βασικό δίαυλο επικοινωνίας της πολιορκημένης πόλης με τον έξω κόσμο.
Στάση για ανασύνταξη στο «Cafe Tito», με μεμοραμπίλια της εποχής, πίνακες και φωτογραφίες του Τίτο. Αν, τώρα, διαβάζοντας αυτές τις γραμμές, νομίζετε πως όταν φτάσετε στο Σεράγεβο θα βρείτε μια ρημαγμένη πόλη, well, think again!
Περπατώντας στους δρόμους, θα ανακαλύψετε γκαλερί, μουσικές σκηνές, ατμοσφαιρικά βιβλιοπωλεία και σινεφίλ σινεμά. Στο φαγητό, πάλι, ο απόλυτος σταρ είναι φυσικά τα cevapci, μικρά κεμπαπάκια μέσα σε πίτα μαζί με ψιλοκομμένο κρεμμυδάκι και νόστιμη σάλτσα kajmac. Συνοδεύεται με αϊράνι ή απλώς γιαούρτι. Τα δοκιμάσαμε όπου μπορούσαμε, τα αγαπήσαμε όμως κυρίως στο θρυλικό «Zeljo» και στο «Petica», όλα στην Bascarija. Έτερο δημοφιλές σνακ είναι το γνωστό σε όλους μας burek με γέμιση τυρί, κιμά ή κρέμα. Μαζί με βοσνιακό καφέ είναι το καλύτερο πρωινό που μπορείτε να βρείτε.
Όσο για το nightlife, κι εδώ η πόλη δεν θα σας απογοητεύσει. Το Σεράγεβο σφύζει από νυχτερινή ζωή, τόσο στα πολύβουα πλακόστρωτα της Bascarsija όσο και στα μοντέρνα στενά της Νέας Πόλης. Εδώ η φάση είναι κοκτέιλ στο χέρι, κουβέντα, ελαφρύ λίκνισμα με τη μουσική – ενίοτε και ναργιλές για τους λάτρεις του είδους. Οι τιμές επίσης χαμηλές: ένα ουίσκι κοστίζει 4 βοσνιακά μάρκα (€ 2) κι ένα κοκτέιλ 8 (€ 4).
Η οδός Ferhadija και οι πέριξ δρόμοι είναι μια καλή αφετηρία για το βράδυ. Στην Παλιά Πόλη οι μουσικές και τα κοκτέιλ του «Hacienda» ξεχωρίζουν. Αν όμως έχετε τη δυνατότητα να πάτε σε ένα και μόνο μπαράκι, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από το cult «Zlatna Ribica». Η διακόσμησή του, με επιρροές από τα ’20s, θυμίζει κάτι ανάμεσα σε σπίτι ηλικιωμένης θείας και δωμάτιο τσιγγάνας μάντισσας, η ατμόσφαιρα είναι ρετρό, ο φωτισμός υποβλητικός, τα ποτά κι εδώ φτηνά.
Ως προς τη διαμονή, μην περιμένετε ιδιαίτερες πολυτέλειες, αλλά μικρά και ατμοσφαιρικά ξενοδοχεία, όπως τα «Michele», «Safir» και το λίγο πιο μοντέρνο «Kovaci», όλα στην Παλιά Πόλη. Στην παρούσα φάση δεν υπάρχουν απευθείας πτήσεις από την Αθήνα, οπότε αν θέλετε να αποφύγετε το οδικό ταξίδι θα χρειαστεί να φτάσετε μέσω κάποιου ενδιάμεσου σταθμού, όπως η Κωνσταντινούπολη.
