"Ρομπέρτο Τσούκκο" του Bernard-Marie Koltés

Ο Δημήτρης Καραντζάς καταπιάστηκε με ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα κείμενα του παγκόσμιου δραματολογίου και κατάφερε να δημιουργήσει μια συναρπαστική παράσταση με κοινωνικές, πολιτικές και ιστορικές προεκτάσεις. Το έργο, γραμμένο το 1988, αποτυπώνει την κοινωνική και ηθική παρακμή του σύγχρονου ανθρώπου. Ο Κολτές έγραψε το έργο του εμπνευσμένος από τον Ιταλό κακοποιό και δραπέτη, Ρομπέρτο Ζούκκο, ο οποίος σκότωσε και τους δύο γονείς του όταν ήταν ακόμα έφηβος, φυλακίστηκε, ενώ αργότερα δραπέτευσε και σκότωσε έναν ακόμα άνδρα και ένα νέο αγόρι, προτού συλληφθεί και αυτοκτονήσει. Δομημένο σαν τα πρώιμα εξπρεσιονιστικά έργα του Μπρεχτ ("Η ζούγκλα των πόλεων", "Ταμπούρλα στην νύχτα") το κείμενο χωρίζεται σε ενότητες με διαφορετικούς τίτλους, ενώ θυμίζει έντονα τα μεσαιωνικά έργα ("statiotendrama”). Πολύ χαρακτηριστικό είναι το δέκατο-τρίτο κεφάλαιο με τίτλο "Οφηλία", το οποίο παραλληλίζει με ενδοκειμενική διάθεση την Παιδούλα που αποπλάνησε και βίασε ο Τσούκκο με την ομώνυμη σαιξπηρική ηρωίδα. Ο ήρωας του Κολτές είναι ένας περιπλανώμενος αλήτης, ένας ιδιότυπος αναρχικός, που θυμίζει τον μπρεχτικό "Μπάαλ". Αηδιασμένος από την αδικία, τον πόνο και την ανθρώπινη αγωνία έρχεται να αποκαταστήσει τα πράγματα, αλλά με τον δικό του τρόπο, "εγώ δεν έχω εχθρό και δεν επιτίθεμαι. Λιώνω τ’ άλλα ζώα όχι από κακία αλλά γιατί δεν τα είδα κι έβαλα το πόδι πάνω τους".

Ο Καραντζάς έχτισε ένα ιδιαίτερο και ενδιαφέρον σκηνικό σύμπαν. Όλη σχεδόν η δράση λάμβανε χώρα μέσα σε μια περιστρεφόμενη κλειστή πλατφόρμα, η οποία θύμιζε κλουβί. Σημαίνοντας τη σύγχρονη κοινωνία, μεταμορφωνόταν από σπίτι, σε αστυνομικό τμήμα, σε κακόφημο πανδοχείο, σε μπαρ. Άνθρωποι έμπαιναν και έβγαιναν σε και από αυτό όπως οι άνθρωποι έρχονται και φεύγουν από τη ζωή, περιορισμένοι στο μεταξύ πίσω από κάγκελα και βαριές πόρτες. Έξω από το θαμπά και ασθενικά φωτισμένο κουτί υπήρχε μόνον σκοτάδι, εκεί όπου και κινούνταν κυρίως ο ήρωας. Εξαιρετικά ενδιαφέρον, ότι στη σκηνή του τρένου ο Τσούκκο έσπρωχνε το κουτί με το σώμα του, δίνοντας την εντύπωση ότι όσα συνέβαιναν μέσα σε αυτό αποτελούσαν σκέψεις ή/και δική του φαντασία. Τέλος, πολύ ευφυές το ότι όλοι οι ρόλοι, πλην του Τσούκκο, εναλλάσσονταν μεταξύ των ίδιων ηθοποιών δείχνοντας την επαναληψιμότητα στις συμπεριφορές των ανθρώπων, αλλά και των κοινωνικών προτύπων.

Ο Δημήτρης Καπουράνης έχτισε έναν υπέροχο Ρομπέρτο Τσούκκο που ισορροπούσε ανάμεσα στην βίαιη ευαισθησία και την απέλπιδα αναρχία. Δε θα μπορούσε επίσης να μείνει ασχολίαστη η εκπληκτική ομοιότητα του ηθοποιού με τον ίδιο τον Κολτές, υπογραμμίζοντας σκηνοθετικά ο Καραντζάς ότι ο Τσούκκο είναι ο Κολτές. Καταπληκτική και υποκριτικά μεστή ήταν η Άννα Καλαϊτζίδου. Ο Μιχάλης Τιτόπουλος στο ρόλο του Αδελφούλη έδειξε μια διαφορετική και ενδιαφέρουσα υποκριτική του όψη, όπως και ο Βασίλης Ζαφειρόπουλος, ειδικά στο ρόλο του Σωματαρά. Πολύ καλή ήταν η Αδελφή της Δήμητρας Βλαγκοπούλου, όπως και η Παιδούλα της Ιωάννας Δεμερτζίδου. Καλός ήταν και ο Μπάμπης Αλεφάντης τόσο ως Το Παιδί, όσο και ως Πόρνη, αποτυπώνοντας το σκηνοθετικό σχόλιο για την εκπόρνευση του σώματος αλλά όχι της ψυχής, ανεξαρτήτως φύλου, αφού στο κείμενο είναι γυναίκα. Τέλος, καλός ήταν ο Μανώλης Μαυροματάκης, άλλοτε υποτονικός (όπως στον Γέρο Κύριο) και άλλοτε περισσότερο υποκριτικά ζωηρός (σαν Πατέρας ή Αστυνόμος).

Το ευφυές και λειτουργικό σκηνικό της Μαρίας Πανουργιά συνέβαλε καταλυτικά στην αποτύπωση του σκηνοθετικού οράματος και τη δημιουργία της ασφυκτικής και ηθικά παρηκμασμένης κοινωνίας. Τα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη αποτύπωσαν το κοινωνικό παιχνίδι ρόλων με ενδιαφέροντα τρόπο, χρησιμοποιώντας το ίδιο μοτίβο σε διαφορετικά ρούχα όλων των μελών της Οικογένειας, σημαίνοντας τη λειτουργία της περισσότερο ως σέχτας παρά ως ειλικρινούς θεσμού.

Η σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά αποτελεί εξαιρετική παραστασιακή αποτύπωση του τελευταίου έργου του Κολτές. Καταφέρνει με απόλυτη σκηνική επιτυχία να σχολιάσει την κοινωνία εν συνόλω, διατηρώντας με έναν ξεχωριστό τρόπο εναργή την ματιά των θεατών.