Underground

Η παράσταση που σκηνοθετεί ο Νικίτα Μιλιβόγεβιτς συνενώνει τη γνωστή ομώνυμη ταινία του Εμίρ Κουστουρίτσα με το θεατρικό έργο "Άνοιξη τον Ιανουάριο" και το μυθιστόρημα "Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια χώρα" (στο οποίο βασίστηκε η ταινία) του Σέρβου συγγραφέα Ντούσαν Κοβάσεβιτς και καταλήγει σε ένα αποτέλεσμα με όρους μεγάλης παραγωγής, το οποίο δεν απογοητεύει. Μπορεί η σημασία να στρέφεται κυρίως στις απαιτήσεις του θεαματικού είδους, όμως δεν παραδίδεται απλώς ένα εντυπωσιακό κέλυφος στους θεατές. Η παράσταση έχει, φυσικά, ένα πολύ ωραίο στόρι και τη γνωστή εκρηκτική μουσική του Γκόραν Μπρέγκοβιτς –διανθισμένη με τις εξίσου βαλκανικού ηχοχρώματος πρωτότυπες συνθέσεις του Άγγελου Τριανταφύλλου–, έχει ωραίες ερμηνείες, έχει δυναμικό ρυθμό και, κυρίως, έχει ψυχή και συναίσθημα.

Πενήντα χρόνια γιουγκοσλαβικής ιστορίας περνούν απολύτως λοξά μέσα από την ιστορία του Μάρκο και του Μπλάκι, των δύο φίλων που συμμετείχαν στην αντίσταση κατά των Ναζί, ερωτεύτηκαν την ίδια γυναίκα και πενήντα χρόνια αργότερα βρέθηκαν σε αντίπαλα στρατόπεδα κατά την έναρξη του εμφυλίου, που στοίχισε τη διάλυση της χώρας. Στην παρούσα σκηνική εκδοχή (η διασκευή είναι του σκηνοθέτη), η ιστορία εξελίσσεται κάπως εν τάχει και επικεντρώνεται στο κατεξοχήν εύρημα του πρωτότυπου, δηλαδή στην εξαπάτηση του Μπλάκι και μιας ομάδας αντιστασιακών, οι οποίοι παρέμειναν σε υπόγειο καταφύγιο επί είκοσι χρόνια, θεωρώντας ότι ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, εξαιτίας του Μάρκο, ο οποίος στον επάνω κόσμο ανελισσόταν στην ιεραρχία του κόμματος δίπλα στον Τίτο και έκανε μπίζνες στη μαύρη αγορά.

Με επίκεντρο τους τρεις βασικούς ήρωες, τον Μπλάκι (Γιάννης Τσορτέκης), τον Μάρκο (Βασίλης Χαραλαμπόπουλος) και τη Νατάλια (Αλεξάνδρα Αϊδίνη), η σκηνοθεσία του Νικίτα Μιλιβόγεβιτς μεταφέρει στη σκηνή τον πλουραλιστικό βαλκανικό παλμό της ιστορίας, πλάθει ζωηρούς χαρακτήρες, τσιμπάει ίσως το κωμικό συναίσθημα και μας αφήνει με τη γλυκόπικρη επίγευση ενός απίθανου αλλά και τόσο πραγματικού παραμυθιού, που μιλάει για προδοσίες και έρωτες, για τις ματαιωμένες ελπίδες, για ασταμάτητα γλέντια μέσα στα υπόγεια, για χαμένες ώρες, χαμένες φιλίες και χαμένες πατρίδες, για άνδρες γενναίους και άνδρες δειλούς, για γυναίκες με τσαγανό, για ήρωες και αντιήρωες.

Ωραία τα σκηνικά του Μανόλη Παντελιδάκη και χρήσιμη η συνεισφορά του video art του Κάρολου Πορφύρη. Συνεπή στην εποχή και το χώρο τα κοστούμια της Ηλένιας Δουλαδίρη, πλουραλιστικές οι χορογραφίες της Αμάλια Μπένετ, όπως απαιτεί το έργο, όπως και η εκτέλεση της μουσικής από την ορχήστρα. Οι ηθοποιοί, τόσο των βασικών ρόλων όσο και η πολυμελής ομάδα που τους πλαισιώνει (Γιώργος Στάμος, Αλέξης Βιδαλάκης, Νικόλας Παπαδομιχελάκης, Νίκος Τσιμάρας, Χριστίνα Κυπραίου, Νικολίτσα Ντρίζη, Νίνα Καπίνοβα κ.ά.), ερμηνεύουν με ζήλο. Εκτός της πρωταγωνιστικής τριάδας (όπου η Αλεξάνδρα Αϊδίνη επιδεικνύει εκπληκτική κωμική φλέβα!) ξεχωρίζει ο Κωνσταντίνος Πλεμμένος στον, όχι μόνο χρήσιμο αλλά και συγκινητικό, ρόλο του Αφηγητή.