Ο παγοπώλης έρχεται

Πόσο γοητευτικό είναι το σύμπαν που έχει στήσει ο Ακύλλας Καραζήσης επί σκηνής! Μάλιστα, καθώς έχει αναμετρηθεί με ένα δύσκολο έργο, το κατόρθωμά του γίνεται ακόμη σημαντικότερο. Ο "Παγοπώλης" είναι ένα από τα τελευταία δράματα που έγραψε ο Ο’Νιλ και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κι αυτό αυτοβιογραφικό – αν και όχι όσο το "Μακρύ ταξίδι ημέρας μέσα στη νύχτα", όπου ουσιαστικά ανασύστησε θεατρικά την οικογενειακή του ιστορία. Τα πρόσωπα του "Παγοπώλη" είναι ένα σύνολο από χαμένες ψυχές, ανέστιοι, τυχοδιώκτες, τζογαδόροι, αλκοολικοί (ο Ο’Νιλ υπέφερε ο ίδιος από αλκοολισμό και κατάθλιψη). Περνούν τις μέρες τους άπρακτοι στο παρακμιακό μπαρ του Χάρι Χόουπ, ένα καταφύγιο όπου ο χρόνος κυλάει διαφορετικά, αναλογίζονται το παρελθόν τους και προσμένουν ένα αόριστο αύριο, ως άλλοι μπεκετικοί ή τσεχοφικοί ήρωες. Καθένας τους έχει μια ιστορία να αφηγηθεί –και αυτές οι μακρόσυρτες αφηγήσεις διαμορφώνουν τη (μη) δράση–, ενώ βρίσκονται εν αναμονή της ετήσιας επίσκεψης του Χίκι, ενός πλασιέ που είναι η ψυχή των πιο τρελών γλεντιών τους. Ο Χίκι πράγματι θα έρθει, όμως αυτήν τη φορά τα δεδομένα αλλάζουν, καθώς τους αναγκάζει, βεβιασμένα όμως και χωρίς επιτυχία, να αναμετρηθούν με τις αυταπάτες τους.

Ο σκηνοθέτης συμπυκνώνει το μακροσκελές έργο σε παραστάσιμη διάρκεια, το διασκευάζει ανά σημεία –υπάρχουν στιγμές που το κείμενο δίνει την εντύπωση πως είναι πρωτότυπο και ίσως αυτοσχεδιάζεται από τους ηθοποιούς–, και μειώνει τα πρόσωπα στα βασικά. Ως αποτέλεσμα, δεν καταφέρνει απλώς να ανασυνθέσει ένα σύμπαν ενεργητικής αδράνειας και πύκνωσης χρόνου ή να μας συστήσει τους ευάλωτους μέσα στη φθορά ήρωες, αλλά κάνει το έργο να μιλήσει και για το σήμερα, χωρίς να καταντάει επικαιρικό. Οι ήρωες του Ο’Νιλ, διαψευσμένοι καλλιτέχνες, πρώην αναρχικοί και κομμουνιστές, μιλούν και για την εποχή μας, ειδικά καθώς φιλτράρονται μέσα από τη νέα δραματουργία που υπογράφει ο σκηνοθέτης (η μετάφραση είναι του Αντώνη Γαλέου).

Και ενώ σε σημεία είναι διάχυτη η αίσθηση της διάψευσης των προσδοκιών και της ουτοπίας, σε άλλα η παράσταση κραυγάζει τη φράση-κλειδί: "στο διάολο η αλήθεια, το ψέμα ενός ονείρου μας κρατάει ζωντανούς". Ίσως γι’ αυτό, παρά τον σκοτεινό χαρακτήρα του έργου, τη ραχοκοκαλιά της παράστασης διατρέχει μια ανάλαφρη, και σε σημεία κωμική, αίσθηση. Το μουσικό περιβάλλον που υπογράφει ο Gary Salomon προσφέρει το πλαίσιο, όπως και η (σωματική) καθοδήγηση των ηθοποιών, που ακροβατεί μεταξύ της γείωσης και της ελαφρότητας (Έλενα Τοπαλίδου, Κωνσταντίνος Πλεμμένος, Ελίνα Ρίζου, Γιώργος Κατσής, Χαρά Μάτα Γιαννάτου, Ακύλλας Καραζήσης). Καθοριστική η συμβολή του Κωνσταντίνου Σκουρλέτη στη σκηνογραφική αποτύπωση του περιθωριακού μπαρ, όπως και των φωτισμών της Μαριέττας Παυλάκη.