Πολλά περισσότερα από μια σαρδόνια αποδόμηση της «αγίας» αμερικανικής οικογένειας. Μια παράσταση μεγάλων ερμηνειών, σκηνοθετημένη με ακρίβεια μετρονόμου ούτως ώστε να αποκαλυφθούν ο απεγνωσμένος λυρισμός και η μοχθηρή αγωνία του έργου και της σύγχρονης δυτικής σκέψης.
«Η ζωή κρατά πολύ»: με αυτόν το στίχο του Τ.Σ. Έλιοτ ξεκινάει το έργο του Λετς. Στη συνέχεια τρία πιάτα θα σπάσουν, πολλά τσιγάρα θα ανάψουν και άλλα τόσα χάπια θα καταναλωθούν, πολυάριθμα ζητήματα θα θιχτούν (αυτοκτονία, μανιοκατάθλιψη, ενδοοικογενειακή βία, τραυματική παιδική ηλικία, νοσηροί εθισμοί, ακόμη κι αιμομιξία), με τη δράση να περιορίζεται στις εσωτερικές διεργασίες που πυροδοτούν τις εξωτερικές συγκρούσεις, τις δηλητηριώδεις στιχομυθίες να τσακίζουν κόκαλα και τους Γουέστον να συγκεντρώνονται στην πατρογονική εστία για να διαλυθούν στα εξ ων συνετέθησαν.
Μπορεί ένας ηθοποιός να σε συνταράξει παίζοντας μόλις πέντε-δέκα λεπτά; Αυτό συμβαίνει με τον Μάνο Βακούση, αυτόν τον ακαταμάχητο ρολίστα που ερμηνεύει τον –κατ’ ουσίαν απόντα– πατέρα Γουέστον με απαράμιλλη πειστικότητα, ευρύτητα, βαθύτητα και, πάνω απ’ όλα, σαρδόνιο χιούμορ. Το ίδιο όμως ισχύει για καθέναν από τους ηθοποιούς του θιάσου, από την εξωτικής ομορφιάς κι εσωτερικής υποκριτικής ενέργειας Aurora Marion ως ινδιάνα οικιακή βοηθό μέχρι τη σαρωτική Θέμιδα Μπαζάκα ως βιτριολική καρκινοπαθή μητέρα, από τη θαυμαστή τριάδα των ξεχωριστών θυγατέρων (Μαρία Πρωτόπαππα, Βίκυ Βολιώτη, Μαρίνα Ασλάνογλου) μέχρι το σπαραξικάρδιο ντουέτο των αταίριαστων θείων (Αλ. Μυλωνάς - Μ. Κατσιαδάκη) και τον Θύμιο Κούκιο ως εύθραυστο γιο ή από τους γαμπρούς (Κ. Ανταλόπουλος - Ν. Αλεξίου) μέχρι την έφηβη εγγονή (Σ. Τουμάση). Φαντάζουν όλοι ιδανικοί, αναντικατάστατοι, μοναδικοί για τον ρόλο τους. Υπερβαίνουν την τυπολογία (λ.χ. η νευρωτική, ο συμφεροντολόγος) και αποδεικνύουν πως έχουν κατακτήσει την ουσία. Υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον, δείχνοντας πως έχει γίνει δουλειά συνόλου. Διότι το έργο του Τρέισι Λετς απαιτεί, εκτός από ρολίστες, και υφολογική τιθάσευση.
Ο «Αύγουστος» (2007) είναι ένα πληθωρικό, σύγχρονο αστικό δράμα προορισμένο για παραγωγές επιπέδου Μπρόντγουεϊ, ήδη πολυβραβευμένο (με Πούλιτζερ, Τόνι και Drama Desk Awards) και μεταφερμένο στον κινηματογράφο (με πρωταγωνίστρια τη Μέριλ Στριπ). Στις ρίζες του ενυπάρχουν μοτίβα, ύφη, καταστάσεις και μορφές που απαντώνται τόσο στο κλασικό αμερικανικό δραματικό ρεπερτόριο του 20ού αιώνα (Ουίλιαμς, Ο’Νιλ, Άλμπι, Μίλερ) όσο και σε κινηματογραφικά δράματα-σημεία αναφοράς (από το «Ταξίδι στο Τόκιο» του Όζου μέχρι την «Οικογενειακή γιορτή» του Βίντεμπεργκ). Εντός του, ωστόσο, φωλιάζουν εξίσου το υψιπετές όσο και το ευτελές, η πρωτότυπη σκέψη όσο και η στερεοτυπική, η υψηλή θεατρικότητα αλλά και οι ευκολίες των δραματικών κομεντί (όπως το χοντρό φλερτ του υποψήφιου γαμπρού με τη δεκαπεντάχρονη μέλλουσα ανιψιά του). Το γενικό σχέδιο θυμίζει τις –αλά Γούντι Άλεν– απόπειρες αποδόμησης κάθε θεσφάτου.
Θέλει να μιλήσει για πολλά ο Λετς. Να γράψει ένα οικογενειακό saga. Να ταυτίσει έναν προβληματικό μικρόκοσμο με την ίδια του τη χώρα. Να θίξει ακόμη και το αποικιοκρατικό παρελθόν – την εξόντωση των γηγενών. Να γράψει μια αλληγορία για την Αμερική που ο ίδιος αποκαλεί «πείραμα και ύβρη». Να μας αφήσει παρακαταθήκη το μεγάλο αμερικανικό έργο του 21ου αιώνα. Ίσως ακόμη και να καταθέσει την ανάγκη να βρεθεί πάση θυσία ένα νόημα για τη ζωή στον ταραγμένο (πάντα δυτικό) κόσμο της νέας χιλιετίας. Οι προθέσεις του είναι ίσως υπερβολικές. Το ίδιο όμως και η σαρκαστική υπονόμευσή τους, ένα «ΟΚ, και να μην τα καταφέρω, τουλάχιστον θα έχω γράψει ένα έργο με κότσια».
Πράγματι, ο «Αύγουστος» έχει τα κότσια να καταπιαστεί με αυτό το κράμα απεγνωσμένου λυρισμού και μοχθηρής αγωνίας που διατρέχει τη σύγχρονη, ένοχη και φοβική δυτική σκέψη. Απαιτεί όμως έναν σκηνοθέτη όπως ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, ικανό να λάβει υπόψη τις προαναφερθείσες παραμέτρους και να συντονίσει τις υφολογικές διακυμάνσεις του όσο και την ιδιοσυγκρασία των ηθοποιών σε μια συχνότητα. Όλα φαντάζουν «φυσικά» εδώ, χωρίς ούτε έναν ηθοποιό να λοξοδρομεί σε υπερφίαλους νατουραλισμούς ή σε χοντροκομμένα μελοδράματα και φαρσικά καμώματα.
Στα επιμέρους, τώρα, ιδιότυπα λειτουργικό είναι το «κούφιο» σκηνικό της Αθανασίας Σμαραγδή, με χαρακτήρα τα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη, κάπως επιτηδευμένα «μεταγλωττισμένη» η μετάφραση του Μανώλη Δούνια και διακριτική η μουσική του Μίνου Μάτσα. Παρά τη μεγάλη του διάρκεια, ο «Αύγουστος» είναι, πάνω απ’ όλα, μια απενοχοποιημένη θεατρική απόλαυση: ένας πρωτοκλασάτος θίασος «μαλλιοτραβιέται» μέχρις εσχάτων, παίζοντας «ένα δράμα με κωμωδία, δηλαδή αυτό που είναι η ζωή», για να χρησιμοποιήσω ένα ωραίο απόφθεγμα του παλιού κωμικού Τζακ Λέμον.
«ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΡΝ», Αμερικής 10, Κολωνάκι, 2103612500. Διάρκεια: 150΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Αύγουστος
Οι τρεις κόρες της οικογένειας Γουέστον συγκεντρώνονται στο σπίτι των γονιών τους στο Όσατζ της Οκλαχόμα, αναζητώντας μαζί με τους κοντινούς συγγενείς τον πατέρα τους, ο οποίος έχει να δώσει σημάδια ζωής για μέρες.
