Η αγάπη σε καιρούς σύγχυσης, όπως οι δικοί μας, είναι τόσο ανέφικτη όσο το να επανενωθούν οι δύο Κορέες: αυτό φανερώνει το σπονδυλωτό έργο του 2013 με τις ιστορίες διαταραγμένης αγάπης, σε αυτήν την υποδειγματικά σκηνοθετημένη παράσταση που συγκινεί, σαρκάζει, προκαλεί και διαθέτει ερμηνείες ολκής.
«Δεν θυμάμαι τίποτα και σας κουράζω», λέει στον σύζυγό της η γυναίκα με το Αλτσχάιμερ. «Δεν πειράζει. Υπάρχουν ζωές πολύ πιο περίπλοκες από τη δική μας», της απαντά εκείνος. Αυτές μας ζητά να παρατηρήσουμε ο Ζοέλ Πομερά (γενν. 1963), σε συνθήκες εργαστηρίου, αποσπασματικά και συνοπτικά. Από το ειδικό της κάθε περίπτωσης οδηγούμαστε στο συλλογικό: στο διαλυτικό πνεύμα των υπερτροφικά εκλογικευμένων και απείρως συγκεχυμένων καιρών μας. Σκηνές-εικόνες ζευγαριών, τα οποία «πιάνονται επ’ αυτοφώρω» σε μια οριακή συνθήκη της σχέσης τους, εκθέτει ο Γάλλος πολυβραβευμένος δραματουργός, που παράτησε το σχολείο στα 16 και, μολονότι αυτοδίδακτος, έχει ήδη καταξιωθεί ως ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας ενός νέου ουμανιστικού θεάτρου.
Με υπόκωφο χιούμορ κι ευγενή σαρκασμό, μέσα από δώδεκα αυτόνομες σκηνές, η αγάπη δοκιμάζεται, αμφισβητείται, καταστρατηγείται ή απλώς τελειώνει. Γνώστης του λόγου, του ρυθμού και του άρρητου, του «από-κάτω-κειμένου», ο Πομερά αξιοποιεί φράσεις στα όρια του κλισέ («σ’ αγαπώ ολοκληρωτικά, τρυφερά και τραγικά») και μελό συμβάσεις (η προδομένη πόρνη, η κερατωμένη νύφη κ.λπ.), υπονομεύοντάς τις με λεπτή ειρωνεία, εύστοχες κλιμακώσεις και παιγνιώδη στοχαστικότητα. Αποτίνει άτυπο φόρο τιμής στα ερωτικά γαϊτανάκια του Άρτουρ Σνίτσλερ αλλά και των αμερικανικών κομεντί, στο «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;» αλλά και στη «Φιλουμένα Μαρτουράνο». Συνθέτει έτσι ένα έργο-ανατομία των σχέσεων, απογειώνοντας τη θεατρικότητα κι επαναπροσδιορίζοντας με όρους εκλαϊκευμένης ψυχολογίας, ηθικής και κοινωνικής ανθρωπολογίας την ιστορία της έννοιας «αγάπη».
Ο Νίκος Μαστοράκης κλείνει το έλλογο ζώο που λέγεται «άνθρωπος» στις ατραπούς ενός σκηνικού κλουβιού και μεταφέρει το σκυθρωπά περιπαικτικό ύφος του Γάλλου συγγραφέα. Μολονότι κάποτε υπερτονίζει το συναίσθημα (ταυτίζοντας π.χ. την αγάπη με νεκρή πόρνη), καταθέτει μια παράσταση-ζωντανός οργανισμός. Ξέρει τι σημαίνει «ξερό» ύφος και πόση βαρύτητα έχει μια «αγκαλιά» ή πώς πρέπει να διαμείβονται οι πιο κοινότοπες στιχομυθίες. Οι ηθοποιοί ξέρουν πώς να δημιουργήσουν ρόλους με συνταρακτική φυσικότητα. Κι έτσι τα πάντα εξελίσσονται με αδιαπραγμάτευτη οργανικότητα.
Χάρη στην –ευφυώς δυσαρμονική– κινησιολογία της Βάλιας Παπαχρήστου, στην οποία χρωστάει πολλά η σκηνοθεσία, στα δραματικά σκοτάδια που φωτίζει με στιλ η Στέλλα Κάλτσου, αλλά πρωτίστως στις ερμηνείες ακριβείας, η παράσταση μας θυμίζει πως ό,τι βλέπουμε, παρά τη θαυμαστή του αληθοφάνεια, δεν είναι παρά ένα θέατρο που παριστάνει την πραγματικότητα: σύντομα δράματα που διεκτραγωδούν τα αληθινά μας (ερωτικά), περιπαίζοντας τα ηθικά διλήμματα και τα υπαρξιακά μας άλλοθι. Οι Ιωάννα Μαυρέα, Χάρης Φραγκούλης και Κωνσταντίνα Τάκαλου ξεχωρίζουν, αλλά όλοι ανάγονται ανά σκηνές σε ρολίστες ολκής (Κλέων Γρηγοριάδης, Μαρία Καλλιμάνη, Κατερίνα Λυπηρίδου, Δημήτρης Πασσάς, Χριστίνα Παπατριανταφύλλου και Ανθή Σαββάκη).
ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ-ΥΠΟΓΕΙΟ Πεσμαζόγλου 5, 2103228706. Διάρκεια: 110΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Η επανένωση της Βόρειας με τη Νότια Κορέα
Εραστές, σύζυγοι, οικογένειες, φίλοι… μιλούν με μελαγχολία, σκληρότητα αλλά και χιούμορ για το αδιέξοδο της αγάπης.
