O Πέτρος Φιλιππίδης συναντιέται με έναν από τους ωραιότερους ρόλους του, σ’ αυτή την παράσταση που ισορροπεί ανάμεσα στο μοντέρνο και το κλασικό, μεταφέροντας με καθαρότητα την κριτική τοποθέτηση του συγγραφέα απέναντι στον κόσμο του κεφαλαίου.
Η επιθυμία υπενθύμισης ενός δίκαιου τρόπου ζωής διαπνέει το «Θάνατο του εμποράκου». Είναι ένα ανθρωποκεντρικό έργο, γραμμένο από τον κορυφαίο εκπρόσωπο του αμερικάνικου ρεαλισμού, γνωστού επίσης από τα «Ήταν όλοι τους παιδιά μου» και «Ψηλά απ’ τη γέφυρα». Μέσα από την οικονομική και ψυχολογική συντριβή του μεσήλικα πρωταγωνιστή του καταδεικνύει την ανάγκη για μια καλύτερη κοινωνία όπου η συντροφικότητα ανάγεται σε ύψιστο αγαθό και η αποδοχή των δυνατοτήτων του ατόμου σε ένδειξη αλληλοσεβασμού. Πρωτοπαρουσιάστηκε το 1949, καθιερώνοντας τον Μίλερ ως έναν από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του αμερικάνικου θεάτρου. Mολονότι φέρνει μαζί του μια παλιομοδίτικη ηθική, λειτουργεί σαν καθρέφτης και της δικής μας κοινωνίας. Μπορεί να παίζεται ξανά και ξανά, επειδή ο κίνδυνος δεν πέρασε… Τα όνειρα συνεχίζουν να διαψεύδονται, οι αρπακτικές πρακτικές του καπιταλισμού κυριαρχούν στις χώρες της οικονομικής και ανθρωπιστικής κρίσης.
Κεντρική φιγούρα του έργου είναι ο Ουίλι Λούμαν. Ο άλλοτε δυναμικός έμπορος που έζησε το θάμπωμα του αμερικάνικου ιδανικού της επιτυχίας συνθλίβεται κάτω από το βάρος του χρόνου –η αποδοτικότητα πέφτει ενώ οι απαιτήσεις της δουλειάς αυξάνονται– χωρίς μάλιστα να έχει τη συμπαράσταση των αγαπημένων του γιων, τους οποίους έβλεπε ως συνεχιστές του έργου του. Ο Μίλερ, τοποθετώντας στη ραχοκοκαλιά του έργου την αλληλεπίδραση παρελθόντος-παρόντος, σκιαγραφεί μοναδικά την αγωνία του Ουίλι για το μέλλον των παιδιών του καθώς και το άγχος του ότι στα μάτια των άλλων μοιάζει αποτυχημένος. Αυτό το αίσθημα τον οδηγεί σε σύγκρουση μαζί τους και στην απελπισία.
Μια απτά ρεαλιστική παράσταση σκηνοθέτησε ο Σταμάτης Φασουλής, αφήνοντας τη συγκίνηση να προκύψει μέσα από την αφήγηση της ιστορίας. Μέσα σε μια ’50s ατμόσφαιρα, με τα κοστούμια της Ντένης Βαχλιώτη και το πολυεπίπεδο σκηνικό του Γιώργου Γαβαλά, στοχεύει ψύχραιμα αλλά όχι ψυχρά στον πυρήνα του προβληματισμού των μεταπολεμικών δημιουργών του 20ού αιώνα: το τέλμα της μικροαστικής τάξης και συνάμα το μετεωρισμό του ανθρώπου ανάμεσα στον κοινωνικό ντετερμινισμό και την ελεύθερη βούληση. Θα νιώσετε πως στην οικογένεια Λούμαν αντικατοπτρίζονται τα μεγάλα κοινωνικά και ηθικά ζητήματα του σύγχρονου ατόμου, το οποίο καλλιεργεί την ψευδαίσθηση πως «όλα βαίνουν καλώς» μέσα σ’ έναν κόσμο που καταρρέει. Ο Πέτρος Φιλιππίδης βρήκε ένα σημαντικό ρόλο στον Ουίλι.
Τον εξελίσσει σταδιακά, σωματοποιεί κινησιολογικά και εκφραστικά το σφίξιμο, την πίεση, την απελπισία που αισθάνεται αυτός ο αντιήρωας και κατορθώνει να κλιμακώσει τη συγκίνηση. Η Πέγκυ Σταθακοπούλου στο ρόλο της συζύγου φιλτράρει το ρόλο της με ήπιων τόνων αντιδράσεις και άπλετο συναίσθημα. Ο Αλέξανδρος Λογοθέτης δεν χάνει ούτε λεπτό το μέτρο στο ρόλο του συγκρουσιακού Μπιφ, του μεγάλου γιου του Ουίλι, και ο Χάρης Τζωρτζάκης στο ρόλο του μικρού γιου του, Χάπι, επεξεργάζεται δεδομένα, ζυγιάζει καταστάσεις και μπολιάζει με ανεμελιά το βαρύ κλίμα του έργου. Ώριμες ήταν οι ερμηνείες και των υπόλοιπων ηθοποιών σ’ αυτή την ωραία παράσταση, η οποία πιστεύω ωστόσο ότι άντεχε μεγαλύτερη πύκνωση, ούτως ώστε να ενταθεί το σασπένς και να αναδειχθούν οι ψυχολογικές κορυφώσεις του έργου.
ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Αγ. Κωνσταντίνου 22-24, 2105288170. Διάρκεια 160΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Ο θάνατος του εμποράκου
O Πέτρος Φιλιππίδης συναντιέται με έναν από τους ωραιότερους ρόλους του, σ’ αυτή τη παράσταση που ισορροπεί ανάμεσα στο μοντέρνο και το κλασικό μεταφέροντας την κριτική τοποθέτηση του συγγραφέα απέναντι στον κόσμο του κεφαλαίου.
