Ευγενής, υποβλητική αλλά θεατρικά μη πρόσφορη προσπάθεια επίκλησης της μεταφυσικής στη σκηνή και αναγωγής της σε τόπο ιερό, μέσω μιας εικαστικής και χοροθεατρικής σύνθεσης εικόνων με άξονα το θάνατο και το πένθος.
Ακούγονται τζιτζίκια. Από το μοναδικό άνοιγμα του λευκού σκηνικού οικοδομήματος που ορθώνεται μπροστά μας διακρίνονται οι ηθοποιοί. Τρέχουν και γελούν. Παίζουν, σαν μικρά παιδιά, κυνηγητό. Όμως κάτι ανησυχαστικό διαταράσσει τη ράθυμη αυτή εικόνα μεσογειακού θέρους. Φταίνε ίσως τα λόγια τους: «Αλέξανδρος 1945-1978», «Μαρία 1912-1975». Ίσως πρόκειται και για κάτι άλλο, κάτι αστάθμητο που διαπερνά σαν ρίγος την αίθουσα. Ξαφνικά πέφτει σκοτάδι. Διαρκεί τόσο που σε πνίγει. Όταν το φως επιστρέφει, ο σκηνικός χώρος έχει αναστραφεί πλήρως. Το λευκό –σαν από μάρμαρο– οικοδόμημα μας δείχνει τα εντόσθιά του. Εντός του θα δοθεί η υπόλοιπη παράσταση. Μοναδικό αλλά απροσπέλαστο σημείο φυγής, το στενόμακρο άνοιγμα. Έχει ήδη συντελεστεί το ισχυρότερο, για μένα, γεγονός της παράστασης.
Ειδικού βάρους θέαμα, αμφίβολης όμως παραστασιακής αξίας είναι «Τα ωραία χέρια μας». Διακρίνω στους συντελεστές μια ευγενή πρόθεση σπάνιας ευαισθησίας: να αναχθεί η σκηνή σε τόπο ιερό, σε τόπο επίκλησης των νεκρών, σε τόπο εξοικείωσης με την πιο ανοίκεια εμπειρία του ανθρώπινου βίου: το θάνατο. Είναι, ομολογουμένως, εξαιρετικά δύσκολο να γίνει ο σκηνοθέτης ο μύστης που θα μας οδηγήσει σε μια απόκοσμη εμπειρία. ούτε ο Αντονέν Αρτό, ο οποίος απερίφραστα το διακήρυξε στα μανιφέστα του, δεν το κατάφερε. Το σύγχρονο θέατρο, ήδη από την εποχή του Αρτό κι έπειτα του Γκροτόφ-σκι, του Καντόρ, του Σλέεφ, του Μπρουκ, του Σέχνερ και του δικού μας Τερζόπουλου, με το ένα μάτι στραμμένο στις κωδικοποιημένες μορφές της Ασίας (τους νεκρούς «επαναφέρει», λόγου χάρη, στη σκηνή το ιαπωνικό Νο) και με το άλλο στο αίτημα επαναμάγευσης του ρασιοναλιστή δυτικού, ανακαλεί τη μεταφυσική, το ιερό και την αρχέγονη μαγεία των τελετουργικών δρώμενων από τα οποία και προήλθε.
Υπάρχει, λοιπόν, αδιαπραγμάτευτη ομορφιά στα «Ωραία χέρια μας». Δίχως γραφικότητες ή κούφιους αισθηματισμούς, παρά μόνο με ιερατική βραδύτητα, υποβλητική πλαστικότητα, πρόσωπα ανέκφραστα σαν μάσκα και εκφορά του λόγου εξίσου ανέκφραστα, σχεδόν άψυχα, οι έξι ηθοποιοί επιδίδονται σε λούπες με σφιχταγκαλιάσματα, σκαρφαλώματα, πτώσεις, επικύψεις, βαδίσματα, στο σκόρπισμα λίγου σιταριού, στο ανασήκωμα ενός τελάρου. Δεν έχει, όμως, βρεθεί μια σκηνική γλώσσα ικανή να φέρει σε επικοινωνία τη σκηνή με την πλατεία. Το θέατρο είναι εξίσου αισθητική όσο και κοινωνική εμπειρία. Εδώ απουσιάζει ο παράγοντας της κοινότητας, απαραίτητος για τη μεταστοιχείωση μιας παράστασης σε μαγική τελετή, μεθοριακή εμπειρία εξίσου για μύστες και μυημένους.
Τα ελάχιστα σπαράγματα λόγου του Ευθύμη Φιλίππου, γραμμένα με μιαν απόκοσμα ποπ αισθητική blogger-ποιητή, μάλλον συσκοτίζουν τα πράγματα. Το ίδιο και η απουσία ενός ρυθμού που να συνομιλεί δυναμικά με τις χωροχρονικές δράσεις του Χορού των «ψυχών». Συνολικά, η εικαστική και χοροθεατρική ματιά της Έφης Μπίρμπα (σύλληψη, σκηνοθεσία, σκηνογραφία, κοστούμια) μοιάζει να αντίκειται στους υπάρχοντες θεατρικούς όρους δίχως όμως ακόμη να αντιπροτείνει νέους. Φέρει, πάντως, έστω εν σπέρματι, μια άλλη παραστασιακή γλώσσα. Μακάρι να τη βρει. θα είναι μεγάλο κέρδος. Ερμηνεύουν οι: Ιπποκράτης Δελβερούδης, Νίκος Καμόντος, Ελένη Μολέσκη, Ευαγγελία Ράντου, Άρης Σερβετάλης και Αχιλλέας Χαρίσκος.
ΡΟΕΣ Ιάκχου 16, Γκάζι, 2103474312. Διάρκεια: 80΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Τα ωραία χέρια μας
Σύνθεση εικόνων που ανασύρονται από περιοχές μνήμης κατά τη μυσταγωγική και καθαρτήρια συνάντηση προσώπων γύρω από την τελετουργία ενός νεκρικού συμποσίου
